Przemysł na świecie - geografia

Przemysł jest jednym z działów gospodarki. Działalność przemysłowa polega na wydobywaniu lub pozyskiwaniu surowców (mineralnych, roślinnych i zwierzęcych) i ich przetwarzaniu na wyroby gotowe służące zaspokojeniu potrzeb ludzi (czasami jedne branże przemysłu wytwarzają produkty wykorzystywane przez inne branże). Od wcześniejszych rodzajów pozarolniczej działalności wytwórczej (np. rzemiosła) wyróżnia go:
- powszechne stosowanie pracy maszyn,
- masowa skala produkcji,
i stosowanie zasady podziału pracy (proces wytwarzania gotowego wyrobu przez robotników, bądź maszyny podzielony jest na etapy).

Przemysł spełnia 3 podstawowe funkcje.
1. Najważniejsza jest funkcja ekonomiczna związana z głównym zadaniem działalności przemysłowej – wytwarzaniem środków produkcji (maszyn i półproduktów) oraz środków konsumpcji. Wyroby przemysłowe są przedmiotem obrotu handlowego, a ich sprzedaż na rynkach krajowych i w handlu międzynarodowym stanowi ważną część produktu krajowego brutto (PKB) poszczególnych państw.
Wartość światowej produkcji przemysłowej w 2012 roku została oszacowana przez Bank Światowy na ponad 21,87 biliona dolarów amerykańskich. Największa jest produkcja przemysłowa Chin (zwane są „fabryką świata”). Jej wartość oszacowano na ponad 3,7 biliona dolarów amerykańskich. Dużą produkcję przemysłową mają też: USA (wartość prawie 3 bilionów dolarów), Japonia (o wartości ponad 1,6 mld dolarów) i Niemcy (o wartości prawie 1 biliona dolarów amerykańskich). Udział produkcji przemysłowej w tworzeniu produktu krajowego brutto (PKB) jest w poszczególnych krajach różny – największy w krajach nowouprzemysłowionych i krajach postkomunistycznych stawiających w przeszłości na industrializację (45% w Chinach, 40% w Republice Korei, 38% w Republice Czeskiej, 36% w Rosji) oraz w krajach „monokultury naftowej” (67% w Arabii Saudyjskiej). W krajach wysokorozwiniętych udział przemysłu w wytwarzaniu PKB jest mniejszy (19% w USA, czy 28% w Niemczech i Szwajcarii), a wzrasta tam rola sektora usług.
2. Funkcja społeczna – tworzenie miejsc pracy (intensywne uprzemysłowienie, czyli industrializacja w XIX i XX wieku było też głównym czynnikiem urbanizacji) – współcześnie największy udział w strukturze zatrudnienia (do ok. 40%) ma przemysł w krajach rozwijających się, w krajach wysokorozwiniętych udział przemysłu w zatrudnieniu pracowników najemnych spadł w ostatnich kilkudziesięciu latach do 20-30%;
podnoszenie poziomu życia (np. przez wytwarzanie energii elektrycznej i urządzeń ją wykorzystujących, takich jak pralka, czy zmywarka do naczyń);
stymulowanie postępu technicznego.
3. Funkcja przestrzenna – zajmowanie obszarów rolniczych i leśnych pod budowę zakładów przemysłowych (oraz dróg dojazdowych do nich),
przekształcanie krajobrazu i szerzej środowiska przyrodniczego (w tym jego degradację na skutek emisji zanieczyszczeń powietrza i wód),
rozwój przestrzenny miast (miejsce zamieszkania robotników fabrycznych, kadry zarządzającej, ale też właścicieli fabryk).

Tradycyjnie wyróżnia się:
- przemysł wydobywczy (zajmujący się pozyskaniem surowców mineralnych),
oraz przemysł przetwórczy (przetwarzający surowce mineralne, roślinne, zwierzęce i półprodukty przemysłowe na gotowe wyroby).
W Polskiej Klasyfikacji Działalności gospodarczej obok górnictwa (przemysłu wydobywczego) i przetwórstwa przemysłowego jako oddzielna sekcja wyróżniane jest wytwarzanie i dystrybucja energii elektrycznej i gorącej wody(przemysł energetyczny) oraz gazu i pary wodnej.
Do tradycyjnych podziałów działalności przemysłowej należy też podział przemysłu na:
- przemysł ciężki (związany gł. z produkcją maszyn i półproduktów

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

  • Od rzemiosła do przemysłu - rozwój działalności przetwórczej

    Działalność przemysłowa nie jest pierwszym rodzajem działalności produkcyjnej nie związanej z rolnictwem. Rozwój przemysłu zapoczątkowany w połowie XVIII wieku był poprzedzony przez produkcję rzemieślniczą. Więcej »

  • Czynniki lokalizacji przemysłu - przykłady - geografia

    Właściwa lokalizacja zakładu przemysłowego pozwala ograniczyć koszty prowadzenia działalności produkcyjnej i/lub dystrybucji wytwarzanych wyrobów, a w efekcie zmaksymalizować zyski właściciela zakładu. Ta optymalna lokalizacja wynika bądź z wymogów procesów technologicznych stosowanych w... Więcej »

  • Przemysł paliwowo-energetyczny na świecie

    Przemysł paliwowo-energetyczny jest gałęzią przemysłu zajmującą się wydobyciem surowców energetycznych i ich przetwarzaniem na paliwa i energię elektryczną. Więcej »

  • Przemysł metalurgiczny na świecie

    Jedną z najważniejszych gałęzi przemysłu jest przemysł metalurgiczny. Do działalności przemysłu metalurgicznego zaliczane jest:- wydobywanie rud metali (chociaż nie zawsze, zdarza się, że jako przemysł metalurgiczny rozumiemy tylko przerób tych rud),- ich wstępna obróbka (gł. wzbogacanie rud),-... Więcej »

  • Przemysł elektromaszynowy na świecie

    Przemysł elektromaszynowy (a w każdym razie niektóre jego branże) zaliczany jest do nowoczesnych gałęzi przemysłu, a stopień jego rozwoju jest wskaźnikiem poziomu rozwoju gospodarczego. W przemyśle elektromaszynowym wytwarzane produkty z reguły są znacznie przetworzone; produkcja tego przemysłu wymaga... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 1 =
Ostatnio komentowane
Czyli,powiedzenie Polak Węgier dwa bratanki,nie jak się nie odnoszą względem pochodzen...
• 2022-06-16 19:03:58
ekstra
• 2022-06-18 17:12:40
ok
• 2022-06-08 15:52:28
dzięks
• 2022-06-06 19:26:13
Ale proste
• 2022-06-06 14:23:48