Leśnictwo na świecie - geografia

Leśnictwo jest jedną z gałęzi gospodarki narodowej. Zajmuje się ono:
- wykorzystaniem lasów w celach gospodarczych,
- ich ochroną,
- pielęgnacją
i odnawianiem.

W ramach gospodarki leśnej pozyskiwane są użytki leśne (gł. drewno) a las jest pielęgnowany w celu podtrzymania (rozwinięcia) jego walorów wypoczynkowych i ochronnych.

Gospodarkę leśną prowadzona jest w lasach. Mogą one mieć charakter:
- naturalny i pół-naturalny (np. Puszcza Białowieska, tajga syberyjska, wilgotne lasy równikowe na Niz. Amazonki)
- lub sztuczny, będący efektem zalesiania drzewami przeznaczonymi do wycięcia po dojrzeniu (przykładem w Polsce są monokultury sosnowe w nizinnej i wyżynnej części kraju i świerkowe w górach, czy plantacje drzew szybko rosnących – modrzewia, daglezji i in.).
Pozyskaniu drewna służy hodowla lasu, zaczynając od sadzonek (uprawy leśnej), przez młodnik, okres dojrzewania drzewostanu (tyczkowinę i drągowinę), aż do lasu dojrzałego, kiedy w lasach użytkowanych gospodarczo następuje wyrąb.  Cykl produkcyjny drzew leśnych trwa 80-100 lat, a w przypadku plantacji drzew szybko rosnących 40-60 lat.

Znaczenie gospodarki leśnej i przetwórstwa surowców leśnych (gł. drewna) zależy od lesistości państw i regionów (udziału powierzchni lasów w całkowitej powierzchni obszaru - %).
Średnia lesistość świata (lądów) wynosi wg FAOSTAT ok. 30% (podobnie jak w Polsce).
Najbardziej zalesionym kontynentem jest Ameryka Południowa, której lesistość wynosiła w 2010 roku średnio 46,8% (niewiele mniejsza jest lesistość Europy – średnio 45,4%). Najsłabiej zalesiona jest Azja – 19,2% powierzchni pokrytej przez lasy.
Lesistość państw i regionów zależy przede wszystkim od warunków naturalnych. Niewielkie obszary lasów występują w klimatach suchych, pustynnych (w Katarze nie ma lasów wcale) – 0,07% w Egipcie, 0,85% w Jemenie, 1,26% w Arabii Saudyjskiej lub stepowych – 2% w Kazachstanie. Niewielki udział mają też lasy w Islandii – 1%, w warunkach klimatu zimnego. Stosunkowo małą lesistość mają też kraje, gdzie w przeszłości miało miejsce wylesianie w celu pozyskania gruntów dla uprawy ziemi i pod pastwiska – 11-12% w Irlandii i wielkiej Brytanii, czy 22% w Chinach. W Europie najmniejszą lesistość (ok. 1%) mają Islandia i Malta. Największą lesistość mają państwa położone w regionach porośniętych wilgotnymi lasami równikowymi -  Brazylia (62%), Papua-Nowa Gwinea (63%), Gabon (85%), Surinam (90%) oraz kraje położone w regionach porośniętych borealnymi lasami iglastymi (tajgą) – Finlandia i Szwecja – 75-76% powierzchni. Największą powierzchnię lasów ma Rosja – 809 mln ha (przy lesistości 49%).

Jeśli porównywać zmiany powierzchni lasów w latach 1990-2010, średnio wzrosła ona tylko w Europie. Na innych kontynentach zmniejszyła się, najbardziej w Ameryce Południowej. Powierzchnia lasów wzrastała jednak w tym czasie również m.in. w: Chinach (największa powierzchnia zalesiona – głównie w celu ochrony gleb przed erozją), USA, czy Wietnamie. Najsilniej wylesienia (deforestacja) zaznaczyły się w Brazylii, Indonezji, Myanmarze (Birmie), Nigerii, Tanzanii i Demokratycznej Republice Konga, a więc w odniesieniu do wilgotnych lasów równikowych i lasów zwrotnikowych. Wynikały one bądź z pozyskiwania cennych gatunków drewna, bądź z pozyskiwania gruntów dla wielkich gospodarstw towarowych (np. Brazylia) i kolonizacji przez drobnych rolników (np. Indonezja). Poza wylesianiem zagrożeniem dla lasów i żyjących tam organizmów są pożary.

Pozyskanie drewna (tzw. grubizny – o średnicy pnia ponad 5 cm bez kory) w skali świata wynosiło w 2010 roku według Rocznika statystycznego GUS wynosiło 3,4 mld m3. Najwięcej pozyskiwały go: USA - >340 mln m3 (10%), Indie – 332 mln m3 (>9,7%), Chiny - >290 mln m3 (ok. 8,5%), Brazylia – 271 mln m3 (ok. 8%), Rosja - >170 mln m3 (ok. 5%). O ile jednak w USA ok. 300 mln m3 pozyskanego drewna jest to tzw. drewno użytkowe (drewno tartaczne – wykorzystywane w budownictwie i meblarstwie oraz papierówka), o tyle w Indiach jest to tylko 23 mln m3 (reszta - >300 mln m3 oraz gałęzie zużywane są jako opał). Największym na świecie eksporterem drewna jest obecnie Rosja.
Należy oczywiście pamiętać, że sposób pozyskiwania drewna zależy od gatunku pozyskiwanych drzew (a ten zależny jest od warunków siedliskowych lasu). W przypadku borealnych i górskich lasów szpilkowych, w miarę jednorodnych gatunkowo często wycina się znaczne połacie lasu (cięcia zupełne) – np. w Kanadzie, czy Rosji. W wilgotnych lasach równikowych, często pozyskiwane są tylko najcenniejsze gatunki (drewno tekowe, sandałowe, palisander, mahoń, heban) – wycinane są pojedyncze drzewa (aby jednak do nich dotrzeć trzeba wyciąć w lesie drogę).

Leśnictwo jest też jedną z nauk stosowanych (praktycznych). Łączy ono wiedzę z dziedzin przyrodniczych (botaniki, zoologii, ekologii), ekonomicznych (ekonomika gospodarstwa leśnego) i technicznych (inżynieria leśna).

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

Komentarze (0)
Wynik działania 2 + 2 =
Ostatnio komentowane
Super przydało mi się to do zadania z Religii
• 2022-09-29 12:48:27
Dziękuję, pomogło mi w nauce :)
• 2022-09-29 12:05:27
Bardzo pomocny
• 2022-09-29 09:23:04
git
• 2022-09-27 14:46:23
Ok
• 2022-09-27 12:59:27