Transport lądowy na świecie

Transport lądowy może być prowadzony jako:
- transport naziemny, w tym przede wszystkim transport: drogowy (gł. samochodowy) oraz kolejowy,
- transport  nadziemny (np. napowietrzna kolej linowa),
- transport podziemny (np. metro).
Transport kolejowy łącznie z transportem tramwajowym i metrem zaliczamy do transportu szynowego.

Transport przesyłowy (rurociągowy, przewodowy, taśmociągowy) też czasami jest zaliczany do transportu lądowego, chociaż istnieją lub są budowane zarówno podmorskie gazociągi – np. Nord Stream na dnie Bałtyku, czy podmorskie kable energetyczne np. most energetyczny, który połączył Holandię/Niderlandy i Norwegię.

Największe znaczenie z powyżej wymienionych mają: transport samochodowy, transport kolejowy i transport przesyłowy.

Transport kolejowy dominował w XIX wieku i na początku wieku XX. Kluczowe wynalazki w jego rozwoju to skonstruowanie lokomotywy wykorzystującej silnik parowy opalany węglem kamiennym oraz wprowadzenie żelaznych szyn kolejowych. Wcześniej istniały kolejki o napędzie konnym, szyny zaś początkowo były drewniane lub kamienne). Za pierwszą linię kolejową uważa się linię łączącą Stockton i Darlington na północnym wschodzie Wielkiej Brytanii; uruchomił ją w 1825 roku  George Stephenson. Był on też twórcą konstrukcji parowozu „Rakieta” („Rocket”) w 1829 roku, który stał się podstawą dla wszystkich późniejszych konstrukcji lokomotyw o napędzie parowym.
W 1912 roku pojawiły się lokomotywy spalinowe wykorzystujące silnik dieslowski. Trakcja spalinowa zaczęła dominować nad parową (m.in. w USA i Wielkiej Brytanii) po II Wojnie Światowej. Na większości terytorium USA (zwłaszcza w przewozach towarowych) dominuje ona do dziś. Podobnie stosunkowo mało zelektryfikowane są linie kolejowe Kanady i Australii.
Wcześniej niż lokomotywy spalinowe zaczęto wykorzystywać lokomotywy elektryczne. Za pierwszy elektrowóz uznaje się lokomotywkę zbudowaną na potrzeby wystawy powszechnej w Berlinie w 1979 roku przez Wernera von Siemensa; ciągnęła ona mały wagonik po terenie wystawy pobierając prąd z trzeciej szyny. Trakcję elektryczną początkowo stosowano głównie w tunelach, m.in. w oddanym do użycia w 1906 roku prawie 20-kilometrowym tunelu simplońskim w Szwajcarii. Z czasem zdominowała też transport miejski i podmiejski (linie tramwajowe i kolej podziemną - metro). Większa moc elektrowozów w porównaniu z parowozami i spalinowozami spowodowała, że w krajach rozwiniętych na większości linii lub na głównych linach kolejowych przeważa trakcja elektryczna. Elektryfikacja kolei była jednak przedsięwzięciem drogim – wymagała budowy sieci przesyłowej energii elektrycznej: przewodów trakcyjnych (najczęściej nadziemnych), podtrzymujących ich słupów trakcyjnych i elektrycznych podstacji trakcyjnych. Elektryfikacja prowadzona była najintensywniej w drugiej połowie XX wieku (w terenach górskich już wcześniej). Najbardziej proces elektryfikacji zaawansowany jest w Europie i w niektórych krajach azjatyckich (Japonia, czy Indie, w Chinach zelektryfikowana jest prawie połowa linii kolejowych).
Napęd elektryczny mają też istniejące lub tworzone obecnie w niektórych krajach koleje wysokich prędkości (np. japoński Shinkansen, francuski TGV, czy niemiecki ICE). Osiągają one prędkości ponad 300 km/godz., łącząc gospodarcze centra Azji Wschodniej, Europy Zachodniej i Wschodniego Wybrzeża USA. Jeszcze większe prędkości (prawie 600 km/godz.) osiąga kolej magnetyczna. Na razie jednak nie ma ona większego komercyjnego zastosowania.
Najdłuższą sieć użytkowanych dróg kolejowych mają USA – ponad 225 tys. km w 2009 roku. Druga pod względem długości sieci kolejowej jest

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

Komentarze (1)
Wynik działania 2 + 2 =
heheszka
2017-05-18 11:06:46
Kiepskie ;/
Ostatnio komentowane
Rosja nadal jest państwem totalitarnym, a Polska sie nim staje.
• 2022-08-02 19:37:03
Ef. 6:12 [ 11 - 20]. 1Tes.2:13 ; 4: 8..... w tedy i dziś. Łuk.10: 16 .....
• 2022-08-01 16:36:20
To bardzo ciekawa historia godna uwagi każdego.
• 2022-07-12 15:12:25
@cotymowisz - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy eszkol...
• 2022-07-07 11:03:54
Jest ok
• 2022-07-06 16:31:40