Pożary lasów - przyczyny, skutki

Jednym z największych zagrożeń lasów z punktu widzenia gospodarki leśnej są pożary.

Rozróżniamy kilka typów pożarów wybuchających w lasach:
- pożary ziemne – wybuchające w efekcie intensywnej suszy na torfowiskach, podczas takiego pożaru ogień trawi pokłady torfu, a nawet płytko zalegające pokłady węgla brunatnego, najtrudniejsze do ugaszenia – są późno zauważalne, chociaż nie przenoszą się szybko, nie ma pewności, że mimo akcji gaśniczej pokłady torfu ;
- pożary dolne (przyziemne), najczęstsze spośród pożarów wybuchających w lasach, także w Polsce, w ich trakcie płonie próchnica, ściółka, chrust oraz rośliny runa leśnego i młode drzewa (podrost);
- pożary górne (wierzchołkowe) – rozprzestrzeniające się w koronach drzew (szczególnie sosny), ogień przenosi się zwykle na korony z pożaru przyziemnego przez gałęzie i korony niskich drzew, w zależności od prędkości wiatru pożar taki przenosi się z różną prędkością, nawet do kilkunastu km/h.

Pożary dotykają jednak nie tylko lasów – pojawiają się również w zbiorowiskach krzaczastych (np. pożary buszu w Australii, czy zarośli śródziemnomorskich typu makia i chaparral nad Morzem Śródziemnym i w Kalifornii), czy w strefie sawanna oraz tundry, w której podłożem jest torf (np. w Finlandii).

Wśród przyczyn pożarów można wyróżnić:
- naturalne związane z:
   - wyładowaniami atmosferycznymi,
   - erupcjami wulkanów,
   - iskrami wywoływanymi przez uderzające o siebie bloki i okruchy skalne w trakcie obrywów skalnych
   - oraz samozapłon,
- oraz związane z człowiekiem w tym:
   - podpalenia (np. nad Morzem Śródziemnym w okresie boomu inwestycyjnego poprzednich 2 dekad zdarzało się, że podpalano las lub twardolistne zarośla w terenach chronionych, by móc na jej miejscu budować hotele i rezydencje),
   - przypadkowe zaprószenie ognia (iskry z ogniska lub niedopałka papierosa),
   - czy np. iskry z łuku elektrycznego energetycznych sieci przesyłowych lub z silnika pojazdów spalinowych.
   W obszarach klimatu wilgotnego i gorącego wypalanie lasu (zarośli) jest też planową praktyką w ramach żarowo-   odłogowej typu gospodarki rolnej. Wypalanie lasu jest też stosowane w celu usunięcia drzew na rzecz pastwisk w wysokotowarowej gospodarce rolnej (np. w Brazylii).
  W różnych regionach świata przeważają różne przyczyny pożarów, np. w Kanadzie główną przyczyną pożarów są wyładowania atmosferyczne, w Azji Południowo-Wschodniej wypalanie lasu w ramach rolnictwa żarowego, a w Chinach przypadkowe zaprószenie ognia przez ludzi.

Najbardziej narażone na pożary są te regiony Ziemi, gdzie z jednej strony jest na tyle ciepło i wilgotno, że intensywnie rozwija się szata roślinna, z drugiej zaś sezonowo pojawiające się susze i fale upałów zwiększają niebezpieczeństwo pożarowe (np. Kalifornia, kraje śródziemnomorskie, czy monsunowe lasy Azji Południowej, tracące liście w porze suchej). W krajach europejskich najbardziej narażona na pożary lasów jest Europa Południowa. W Portugalii w okresie 2000-2010 w roku wybuchało w lasach przeciętnie prawie 25 tys. pożarów, pochłaniając corocznie około 150 tys. hektarów lasu. W dalej na północ leżących regionach Europy najczęściej pożary lasów wybuchają w Polsce (od 4,8 do 17 tys. pożarów w latach 1990-2011). Wynika to z dużego udziału w zalesieniu Polski łatwopalnych drzewostanów sosnowych.
Czynnikiem zwiększającym niebezpieczeństwo pożarowe jest występowanie długich okresów słonecznej, gorącej, bezdeszczowej pogody związanej z wyżami atmosferycznymi. W takich okresach (w związku ze wzrostem zagrożenia pożarowego) w Lasach Państwowych w Polsce ogłasza się okresowy zakaz wstępu (i wjazdu) do lasu.

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

Komentarze (2)
Wynik działania 5 + 5 =
Nie
2019-06-04 21:15:32
Fajen
tak
2019-06-04 21:14:39
łoooo
Ostatnio komentowane
Śkad wziął się taki wynik?
• 2022-12-05 21:24:47
Ok
• 2022-12-05 13:53:43
ok
• 2022-12-02 16:29:38
dzięki
• 2022-11-28 16:21:19
ok
• 2022-11-25 15:27:39