Dobra pani - opracowanie (geneza, czas i miejsce akcji, znaczenie tytułu)

Geneza „Dobrej pani”

Nowela została przedrukowana po raz pierwszy w zbiorowej książeczce wydanej na cześć T.T. Jeża pod tytułem „Ognisko”, w roku 1882. Ukazała się także w dwóch zbiorach: najpierw w zbiorze „Panna Antonina” w roku 1888, a później w zbiorze o tytule „Trzy nowele” w roku 1897.

Głównym problemem noweli jest nieodpowiedzialne podejmowanie decyzji i fałszywa filantropia.

Czas i miejsce akcji „Dobrej pani”

Akcja rozpoczyna się w chwili, gdy pięcioletnia Helka trafia pod opiekę bogatej wdowy, pani Eweliny. Spędza u niej kilka lat otoczona luksusami. Krzycka wyjeżdża z małą do Włoch. W jakiś czas po powrocie z zagranicy Helka popada w niełaskę u swojej opiekunki, ponieważ zaczyna dorastać.

Gdy dziewczynka ma 9,5 roku Krzycka, wyjeżdża ponownie za granicę, a dziewczynkę zwraca jej ubogim krewnym.

Akcja kończy się, gdy Helka ma około dziesięciu lat. Zasypia na ławce przed domem swojej byłej opiekunki, tęskniąc za dawnym życiem i „Dobrą panią”.

Akcja toczy się w prowincjonalnym miasteczku – Ongrodzie, które w oczach pani Eweliny jawi się jako nudne, smutne i brzydkie. Ongród jest także anagramem słowa Grodno, w którym Orzeszkowa mieszkała przez szereg lat.

Zdarzenia umiejscowione zostały w willi pani Eweliny oraz w domu ubogiego mularza Jana, krewnego Helki.

W utworze pojawiają się odwołania do zdarzeń, mających miejsce w Paryżu, Wiedniu czy we Włoszech.

Znaczenie tytułu „Dobra pani”

Tytuł „Dobra pani” jest tytułem przewrotnym i ironicznym.

Orzeszkowa nie mówi wprost, kto jest tytułową „Dobrą panią”, lecz czytelnik z łatwością odgadnie, że chodzi o panią Ewelinę Krzycką, bogatą wdowę, która w imię fałszywej filantropii zajmuje się kolejnymi potrzebującymi pomocy istotami.

Kiedyś w ten sposób „pomogła” swojej obecnej służącej Czernickiej. Zabrała ją, gdy dziewczyna miała 15 lat, obiecując, że odmieni jej los i zapewni szczęście. Gdy Krzycka znudziła się jej osobą, odesłała ją do garderoby i uczyniła swoją służącą. Podobny los spotkał pięcioletnią Helkę. Gdy dziewczynka dorosła i przestała być słodkim dzieciątkiem, którym była w dniu, gdy trafiła do domu Krzyckiej, ta bez chwili zastanowienia postanowiła pozbyć się Helki. W słowach skierowanych do swojej służącej, mówi o dziecku:

(…) Czy zauważyłaś Czernisiu, że Hela szpetnieje? (…) Staje się całkiem niezgrabna (…) tylko małe dzieci są prawdziwie miłe i sprawiają rozkosz niezmąconą. Hela wyszła już z najmilszego dziecięcego wieku (…). Nie pojmuję już teraz, jak mogłam tak bardzo lubić takie nudne dziecko! (…).

Podobny los spotykał także ulubione zwierzątka pani Eweliny: najpierw pozbyła się swojej ukochanej niegdyś papużki, później pieska Elfa. Równie szybko zresztą Krzycka nudziła się kolejnymi mężczyznami, wśród których znaleźli się: żonaty hrabia, francuski spowiednik i włoski muzyk.

„Dobra pani” była kolekcjonerką piękna. Podobnie jak inni kolekcjonują klejnoty, ona zajmowała się kolekcjonowaniem ludzi i zwierząt. Jeśli uznała, iż coś lub ktoś się jej podoba, po prostu brała to sobie. Gdy zaś była znudzona, odstawiała swoją „zabawkę” na półkę.

Motywy dziecka w „Dobrej pani”

Nowela ukazuje osieroconą, pięcioletnią Helkę, która dostała się pod opiekę swoich ubogich krewnych. To dobrzy ludzie, którym jej los nie jest obojętny, dlatego gdy bogata wdowa – Ewelina Krzycka – chce zabrać Helkę do siebie, chętnie się godzą. Mularzowa jest wdzięczna „Dobrej pani”.

Helka dorasta w luksusach. Śpi w puchach, dostaje najdroższe zabawki, nosi eleganckie stroje. Pani Ewelina uczy ją też dobrych manier, poczucia piękna i estetyki oraz języków obcych. Są nierozłączne, toteż dziecko niezwykle zżywa się ze swoją opiekunką, którą bardzo kocha.

Czas mija i dziewczynka zaczyna dorastać. Zmienia się fizycznie oraz psychicznie. Przestaje być słodkim maleństwem. Czasami kaprysi, nawykła do wykwintnych strojów i wszelkich zbytków, potrafi okazać niezadowolenie, jeśli coś nie spełnia jej oczekiwań.

Zmianę tę dostrzega pani Ewelina. Jest rozczarowana swoją podopieczną. Nie podoba się jej „nowy” wygląd i charakter Helki. Zmiana ta zbiega się w czasie z nową fascynacją, jakiej ulega „Dobra pani” – podczas podróży do Włoch poznała ona pewnego muzyka, który właśnie przyjechał do Ongrodu. Dziecko zaczęło jej przeszkadzać. Wreszcie decyduje, że Helka jest nudna – bez chwili wahania odsyła ją do swojej służącej. Gdy wyjeżdża w kolejną zagraniczną podróż, zwraca Helkę jej biednym krewnym, którym płaci niewielką sumę na jej utrzymanie.

Polecamy również:

  • Dobra pani - plan wydarzeń

    1. Janowa przyprowadza sierotę Helkę do domu pani Eweliny 2. Krzycka oddaje pod opiekę służącej swojego pieska Elfa, ponieważ ten ją znudził 3. Helka pod okiem „Dobrej pani” poznaje język francuski, dobre maniery oraz uczy się dobrego gustu i smaku. Więcej »

  • Dobra pani - bohaterowie

    Ewelina Krzycka - bogata, bezdzietna wdowa uwielbiająca splendor, przepych i dalekie podróże. W swoim życiu kieruje się wyłącznie chwilowymi kaprysami i zachciankami. Egoistka i egocentryczka. Wyrachowana kobieta, która nie liczy się z uczuciami innych. Kolekcjonuje ludzi i zwierzęta tak, jak inni... Więcej »

  • Dobra pani - problematyka

    Orzeszkowa nakreśliła portret kapryśnej i bogatej wdowy, Eweliny Krzyckiej, która w życiu szuka dla siebie kolejnych podniet. Jednak zarówno mężczyźni, zwierzęta, jak i dzieci, szybko ją nudzą i kobieta porzuca je, gdy tylko znajdzie sobie następną „pociechę swojej niedoli”. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 3 + 3 =
Ostatnio komentowane
Śkad wziął się taki wynik?
• 2022-12-05 21:24:47
Ok
• 2022-12-05 13:53:43
ok
• 2022-12-02 16:29:38
dzięki
• 2022-11-28 16:21:19
ok
• 2022-11-25 15:27:39