Surowce mineralne w Polsce - czas powstania, pochodzenie, rozmieszczenie

Skomplikowana budowa geologiczna Polski powoduje, że – mimo stosunkowo niedużej powierzchni naszego kraju – występuje tu wiele zróżnicowanych surowców mineralnych. Nie wszystkie jednak opłaca się wydobywać (złoża są zbyt małe, rudy zbyt ubogie, ewentualnie występują w skomplikowanych warunkach geologicznych, co zwiększa potencjalne koszty wydobycia).

Jeśli analizujemy zasoby surowców energetycznych, można ocenić, że Polska jest krajem bogatym w złoża węgli kopalnych i niezbyt zasobnym w węglowodory (ich wydobycie nie pokrywa zapotrzebowania).

Udokumentowane zasoby geologiczne węgla kamiennego w Polsce wynoszą >45,1 mld ton, z czego zasoby zagospodarowane to ok. 37%. W obszarze Polski są 3 zagłębia wydobycia węgla kamiennego:
- największe - Górnośląskie (pokłady węgla występują w województwie śląskim, zachodniej części województwa małopolskiego i na dawnym Śląsku Cieszyńskim w Republice Czeskiej),
- zagłębie dolnośląskie/wałbrzyskie – w Sudetach na pograniczu Polski i Republiki Czeskiej, w Polsce w związku z trudnymi warunkami wydobycia (m.in. małą grubością pokładów węgla, utrudniającą mechanizację wydobycia) zaprzestano wydobycia węgla kamiennego w tym zagłębiu
oraz lubelskie – najmłodsze, pokłady węgla ciągną się od Radzynia Podlaskiego w kierunku południowo-wschodnim do granicy państwa, jego przedłużeniem jest zagłębie wołyńsko-lwowskie na Ukrainie.
Pokłady węgla kamiennego w Polsce pochodzą z karbonu. Powstały z martwej materii organicznej (roślinnej), która w warunkach beztlenowych (mokradła) przekształciły się w złoża torfu, który następnie pod wpływem wysokiej temperatury i ciśnienia uwęglił się, przekształcając najpierw w węgiel brunatny, później zaś węgiel kamienny. Sedymentacja pokładów węgla zachodziła w obrębie zapadlisk tektonicznych tworzących się na przedpolu gór lub w śródgórskich nieckach, w trakcie orogenezy hercyńskiej/waryscyjskiej.

Udokumentowane złoża węgla brunatnego wynoszą 19,8 mld ton, z czego zasoby zagospodarowane to ok. 8,5%. Pokłady węgla brunatnego występują w Polsce niżowej, głównie zachodniej i centralnej. Wyróżnia się 8 regionów węglonośnych: region zachodni – ciągnący się wzdłuż zachodniej granicy Polski od Turoszowa do ujścia Warty do Odry (po drugiej stronie granicy w Niemczech zlokalizowane jest zagłębie łużyckie węgla brunatnego), region legnicki, region wielkopolski (złoża na południe od Poznania w okolicach Czempinia i Gostynia), region północno-zachodni (złoża w Trzcianie i Nakle nad Notecią), region koniński, region łódzki, region bełchatowski i region radomski (złoża w Głowaczowie). Pokłady węgla brunatnego są wieku paleogeńskiego i neogeńskiego (trzeciorzędowego).

Udokumentowane i zagospodarowane zasoby geologiczne ropy naftowej w Polsce wynoszą 25 mln ton. Gaz ziemny często towarzyszy złożom ropy naftowej. Jego udokumentowane zasoby w Polsce oceniane są na 145 mld m3 (z tego 121 mld m3 to złoża zagospodarowane).
Złoża ropy naftowej i gazu ziemnego położone są w Karpatach (w obniżeniu Dołów Jasielsko-Sanockich na wschód od Gorlic) – jest to jeden z najstarszych na świecie regionów wydobycia ropy naftowej oraz w zapadlisku przedkarpackim (począwszy od Pławowic i Raciborska w okolicach Krakowa na zachodzie, aż po Przemyśl i Lubaczów na wschodzie – tu głównie gaz ziemny). Złoża węglowodorów w tym regionie położone są w głównie w skałach kredowych i trzeciorzędowych, złoża karpackie są obecnie na wyczerpaniu.
Większe znaczenie mają współcześnie złoża zlokalizowane na Niżu Polskim. Pochodzą one głównie z kambru i permu (najważniejsze utwory roponośne i gazonośne). W przypadku ropy naftowej największe znaczenie

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

  • Główne jednostki tektoniczne i geologiczne Polski

    Polska wyróżnia się w na tle innych krajów europejskich pod względem budowy geologicznej, gdyż na jej terytorium stykają się trzy główne (różnowiekowe) struktury geologiczne Europy:- prekambryjska platforma wschodnioeuropejska na wschodzie,- hercyńska/waryscyjska (paleozoiczna) platforma... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 2 =
Ostatnio komentowane
.
• 2024-02-24 12:28:53
Dziękuję za szczegółowy wykaz wraz z opisem.
• 2024-02-23 13:00:06
okokok
• 2024-02-22 15:33:45
OK
• 2024-02-21 20:23:35
dziękuję bardzo ratujecie mnie
• 2024-02-21 19:08:12