Gleby Polski - rodzaje

Gleby występujące w Polsce nawiązują do strefowości klimatycznej i roślinnej. Wśród gleb strefowych dominują gleby brunatne (cambisols) i płowe (luvisols), typowe dla biomu liściastych i mieszanych lasów szerokości umiarkowanych rozwijającego się w okresowe chłodnym i równomiernie wilgotnym klimacie Europy Zachodniej i Środkowej. Są wśród nich zarówno gleby żyzne, jak i umiarkowanie żyzne.
Do gleb strefowych występujących na obszarze Polski należą też mało żyzne gleby bielicowe – podzols (typowe dla klimatów umiarkowanie chłodnych i borealnych lasów szpilkowych – dominujących na północny-wschód od Polski)
i czarnoziemy – chernozems (rozwijające się najlepiej w znacznie suchszym klimacie umiarkowanie ciepłym i podzwrotnikowym w odmianie kontynentalnej, w którym na południowy-wschód od Polski rozwinęła się roślinność stepowa) – należą do najżyźniejszych gleb Polski. Gleby brunatne, płlowe i bielicowe zajmuja ok. 80% powierzchni Polski.

Obok gleb strefowych występują w Polsce też gleby śródstrefowe – związane ze specyficznym podłożem:
- na skałach węglanowych tworzą się żyzne lecz trudne w uprawie rędziny (leptosols),
- na aluwiach rzecznych rozwijają się mady – fluvisols (na niżu żyzne, w górach nie),
- osady ilaste plejstoceńskich jezior zastoiskowych rozwijających się u czoła stagnującego lądolodu są skałą macierzystą żyznych czarnych ziem (phaeozems),
- na obszarach podmokłych (z woda stagnującą w podłożu) wykształciły się gleby bagienne (histosols): mułowe i torfowe, często oglejone, na obszarach nieco bardziej suchych lub zmeliorowanych tworzą się gleby murszowe.

Ostatnia grupa gleb, która występuje w Polsce to gleby astrefowe:
- gleby inicjalne – w początkowym etapie tworzenia (piaski, lita skała, zwietrzelina) – leptosols i regosols,
- gleby antropogeniczne – m.in. gleby terenów miejskich oraz przemysłowych i poprzemysłowych (technosols).

Przydatność rolnicza gleb Polski nie jest wysoka. Wśród gleb gruntów ornych największą powierzchnię (ok. 40%) zajmują gleby orne średnio dobre (z IV klasy bonitacyjnej).

Dużym zagrożeniem dla gleb Polski jest erozja wodna i wietrzna. Do najbardziej zagrożonych należą najżyźniejsze w Polsce czarnoziemy wykształcone na lessach.

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

  • Rozmieszczenie gleb w Polsce - cechy

    O rozmieszczeniu gleb w Polsce decydują warunki klimatyczne i występujące skały macierzyste gleb (efekt historii geologicznej). W warunkach klimatu Polski dominują gleby bielicowe, brunatne i płowe – ok. 80% powierzchni kraju. Występują one praktycznie w całym kraju, a ich rozmieszczenie charakteryzuje duża... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 3 + 2 =
Ostatnio komentowane
Ta? To Abrahamistycznie
• 2022-09-20 17:15:41
ez
• 2022-09-19 20:46:22
Dobra konstrukcja wypowiedzi. Ma bardzo dobrą merytorykę. Lecz nie mogę zostawić suche...
• 2022-09-18 13:21:20
robi wrażenie
• 2022-09-17 17:48:17