Państwa bałkańskie - środowisko, ludność, gospodarka i in. - Geografia - strona 4

a na Morzu Egejskim – Cyklady (Andros, Melos, Naksos i inne), Dodekanez (w tym największa wyspa – Rodos) oraz Sporady Północne (m.in. Skiros). Blisko wybrzeży tureckich lezą duże greckie wyspy: Lesbos, Chios Samos i Samotraka. U wschodnich wybrzeży Morza Adriatyckiego leżą liczne podłużne, równolegle do brzegu, skaliste wyspy (m.in. Hvar, Pag, Brač), tworzące wybrzeże typu dalmatyńskiego (kanałowe).

Płw Bałkański jest górzysty. Wzdłuż wybrzeży Morza Adriatyckiego i Jońskiego ciągnie się łańcuch Gór Dynarskich, podzielony na liczne pasma i masywy (najwyższe z nich Góry Północnoalbańskie osiągają 2 694 m n.p.m.). Wiele tych pasm zbudowanych jest zbudowanych ze skał węglanowych – stąd występują tu procesy krasowe (szereg terminów opisujących krasowe formy rzeźby pochodzi z tego regionu – polje, hum, ponor i inne). Dalej na południu zlokalizowane są liczne mniejsze, chociaż wysokie pasma i masywy górskie Grecji (Pindos – 2 637 m n.p.m., Olimp – 2 917 m n.p.m., czy Tajgetos – 2 404 m n.p.m.). We wschodniej części półwyspu położone są: Bałkan (Stara Płanina), od którego swą nazwę wziął cały półwysep, o wysokości do 2376 m n.p.m. (Botew), Riła ze szczytem Musala, najwyższym na Bałkanach (2 925 m n.p.m.), Piryn (najwyższy szczyt Wichrem 2 914 m n.p.m.), Rodopy (o wysokości ok. 2 100 m n.p.m.), Strandża i Góry Wschodnioserbskie (czasami zaliczane do łańcucha Karpat).
Niziny położone są na północy regionu – wzdłuż Dunaju jego dopływów (Kotlina Panońska, i Nizina Naddunajska w Bułgarii), w kotlinach śródgórskich (Nizina Górnotracka w Bułgarii, Kosowe Pole w Kosowi) oraz wzdłuż wybrzeży (np. Nizina Salonicka w Grecji) .
Jest to obszar aktywny sejsmicznie. W roku 1963 (26 lipca) trzęsienie ziemi całkowicie zniszczyło miasto Skopje.

Klimat jest przeważnie podzwrotnikowy typu śródziemnomorskiego (okresowo suchy) na południu regionu i umiarkowany ciepły (z cechami klimatu kontynentalnego) wewnątrz półwyspu.
Wewnątrz Płw. Bałkańskiego temperatura powietrza spada zimą nawet do -29,0°C. W Grecji zimą temperatury z reguły nie spadają poniżej 0°C. Latem temperatura powietrza może przekraczać nawet 40°C.
Najwyższe opady występują w Czarnogórze – w Zatoce Kotorskiej (nawet ponad 4000  rocznie). Najniższe w kotlinach górskich i lokalnie na wybrzeżu w Grecji (<400 m rocznie). Poza Bułgarią, gdzie najwyższe opady występują wiosną i na początku lata, przeważają opady chłodnego półrocza. Pokrywa śnieżna występuje tu zimą z dużą częstością (zwłaszcza wewnątrz półwyspu).
Kontakt morza i lądu oraz zróżnicowane ukształtowanie powierzchni powodują, że wieją tu liczne wiatry lokalne. Nad Morzem Adriatyckim wieje (od lądu) zimą porywista i chłodna bora. W okolicach Belgradu wieje ciepły, porywisty wiatr (o charakterze wiatru fenowego) południowo-wschodni – koszawa. W Grecji nad Morzem Egejskim wieje latem z północnego-wschodu stały, ciepły, suchy wiatr zwany etezje.
Na północy Bałkanów (w Serbii i na granicy Bułgarii z Rumunią) płynie 2. pod względem długości rzeka Europy – Dunaj. Pomiędzy Karpatami Południowymi a Górami Wschodnioserbskimi rozciąga się przełomowy odcinek Dunaju – Żelazna Brama. Przez Słowenię, Chorwacje, wzdłuż granicy chorwacko-bośniackiej i w Serbii płynie najdłuższy prawostronny dopływ Dunaju – Sawa (940 km długości). Dopływy Sawy to m.in.: Bosna (odwadniająca środkową Bośnię – źródła w okolicy Sarajewa) i Drina (odwadnia wschodnią Bośnię).
Inne dopływy Dunaju płynące przez Płw. Bałkański to m.in.: Wielka Morawa w Serbii, powstała z połączenia Zachodniej Morawy i Południowej Morawy (długość 493 km od źródeł Zachodniej Morawy) oraz Iskyr - najdłuższa rzeka

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 1 =
Ostatnio komentowane
Czyli,powiedzenie Polak Węgier dwa bratanki,nie jak się nie odnoszą względem pochodzen...
• 2022-06-16 19:03:58
ekstra
• 2022-06-18 17:12:40
ok
• 2022-06-08 15:52:28
dzięks
• 2022-06-06 19:26:13
Ale proste
• 2022-06-06 14:23:48