Romantyczność jako ballada programowa - cechy ballady

Polemika z klasykami

Ballada „Romantyczność”, która znalazła się w ważnym zbiorze Adama Mickiewicza pt. „Ballady i romanse”, wydanym w 1822 r., stanowiła odpowiedź poety na zarzuty wysunięte wobec romantyków przez Jana Śniadeckiego. Już sam tytuł tekstu nawiązuje do sporu pomiędzy klasykami i romantykami, którego dwaj główni adwersarze, czyli Jan Śniadecki i Kazimierz Brodziński posługiwali się właśnie terminem „romantyczność”. W utworze tym Mickiewicz wyraźnie opowiada się za sztuką i światopoglądem charakterystycznym dla epoki romantyzmu. Głosem poety w tekście jest maska narratora, który w końcowej partii ballady zwraca się wprost do Starca z postulatem etyczno-estetycznym:

Miej serce i patrzaj w serce.

Pierwowzorem owego Starca jest zaś sam Jan Śniadecki, klasyk o racjonalistycznych poglądach, ufający tylko swojemu „szkiełku i oku”. Polemika ze Śniadeckim stanowi więc pierwszy składnik programowego wymiaru ballady „Romantyczność”.

Manifest światopoglądu romantycznego

Oprócz krytycznych aluzji do klasyków Mickiewicz w omawianej balladzie zawarł program nowej, romantycznej estetyki. Znaczące w tym względzie jest już zaczerpnięte z Szekspira motto utworu:

Zdaje mi się, że widzę…gdzie? Przed oczyma duszy mojej.

Słowa te stanowią swoistą definicję tytułowej „romantyczności” i znajdują odzwierciedlenie w fabule ballady. Tekst opowiada bowiem o dziewczynie, która nawiązuje kontakt z duchem swojego zmarłego narzeczonego. Udaje jej się natomiast to zrobić dzięki sile miłości i odwróceniu się od świata materii. Romantyczność jest więc w sensie światopoglądowym opowiedzeniem się za wiarą w potęgę ludzkiego ducha, a w sensie estetycznym za sztuką, która opiera się na intuicji i uczuciu.

Cechy ballady

Program literatury romantycznej zakłada głębokie widzenie rzeczywistości, próbę odkrycia jej sensu, a nie zatrzymywanie się na powierzchni zdarzeń. Literatura ta ma apelować do duszy, a nie do rozumu człowieka. Wpisane są w nią irracjonalizm i intuicjonizm. Jej przedmiotem są zarówno zjawiska realne, jak i ponadnaturalne. Ponadto ma to być sztuka egalitarna, czerpiąca motywy z folkloru i solidaryzująca się z prostą uczuciowością. Przeciwstawia się tu pojęcie „prawd martwych” poznawanych na drodze racjonalnej „prawdom żywym”, czyli poznawanym dzięki bogactwu ludzkiego serca. Te drugie są dostępne przede wszystkim prostemu ludowi, dlatego to właśnie tam sztuka romantyczna poszukuje swoich najważniejszych inspiracji.

Charakterystyczna dla formy romantycznej ballady są:

1) rola fantastyki w kreacji świata przedstawionego,
2) obecność moralistycznego sensu,
3) czerpanie z motywów folklorystycznych,
4) fabuła dotycząca zwykle zjawisk paranormalnych,
5) nasycenie świata przedstawionego pierwiastkami liryzmu.

Ballada jest więc jednym z najważniejszych gatunków romantyzmu, odzwierciedla jego upodobanie do niekonwencjonalności i przekraczania wszelkich granic, również gatunkowych.

Polecamy również:

  • Romantyczność - treść ballady

    Methings I see.... where? — In my Mind’s Eys. Shakespear. Zdaje mi się że widzę.... gdzie? Przed oczyma duszy mojej.Słuchay dzieweczko!— Ona nie słucha —To dzień biały! to miasteczko!Przy tobie nie ma żywego ducha,Co tam wkoło siebie chwytasz?Kogo wołasz, z kim... Więcej »

  • Romantyczność - streszczenie

    Po wsi w nocy błąka się szalona dziewczyna, Karusia, której wydaje się, że widzi ducha zmarłego kochanka, Jasia. Rozmawia z nim, opowiada mu o swojej nieustającej miłości i tęsknocie, jednak wraz z nadejściem ranka duch znika. Więcej »

  • Charakterystyka Karusi - Adam Mickiewicz Romantyczność

    Karusia to główna bohaterka programowej ballady Adama Mickiewicza pt. „Romantyczność”. Postać ta stała się prekursorką bohaterów romantycznych w polskiej literaturze. Można w niej więc odnaleźć cechy, które później wieszcz rozwinął u innych osobowych kreacji w swojej... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 5 + 5 =
Ostatnio komentowane
Bardzo przydatne informacje. Przeczytałam z zainteresowaniem.
• 2022-08-13 18:28:30
Ola jest fajną dziewczyną i lubi się bawić z dziećmi i jest w ogóle fajną kobietą....
• 2022-08-09 19:00:20
Rosja nadal jest państwem totalitarnym, a Polska sie nim staje.
• 2022-08-02 19:37:03
Ef. 6:12 [ 11 - 20]. 1Tes.2:13 ; 4: 8..... w tedy i dziś. Łuk.10: 16 .....
• 2022-08-01 16:36:20
To bardzo ciekawa historia godna uwagi każdego.
• 2022-07-12 15:12:25