Makroelementy

Makroelementy to pierwiastki, których udział w budowie organizmu jest największy, (powyżej 0,01 % suchej masy każdy, łącznie ponad 99%). Zaliczamy do nich wszystkie pierwiastki biogenne (które stanowią podstawę budowy związków organicznych) czyli węgiel, wodór, tlen, azot, siarkę, fosfor a ponad to: sód, potas, wapń, magnez i chlor.

Pierwiastki biogenne:

Węgiel (C), wodór (H) i tlen (O)

stanowią podstawowy składnik prawie wszystkich związków organicznych, węgiel z tlenem tworzą dwutlenek węgla a tlen z wodorem budują wodę i biorą udział w wielu ważnych procesach oksydo-redukcujnych;

Źródła makroelementów: wszystkie produkty pokarmowe;

Skutki niedoboru u człowieka i zwierząt: niedobór masy ciała, zahamowanie procesów życiowych, w ekstremalnych warunkach śmierć organizmu;

Azot (N)

jest składnikiem białek, zasad azotowych (wchodzących w skład kwasów nukleinowych), barwników, lipidów złożonych (np. fosfolipidów), witamin, hormonów, przenośników energii (ATP i ADP) oraz chlorofilu i alkaloidów (kofeiny, teiny, morfiny) występujących w roślinach;

Źródła makroelementu: białkowe produkty roślinne i zwierzęce;

Skutki niedoboru u człowieka i zwierząt: zahamowanie lub upośledzenie procesów życiowych;

Skutki niedoboru u roślin: zahamowanie wzrostu i kwitnienia, żółknięcie liści;

Siarka (S)

składnik aminokwasów (cysteiny i metioniny), enzymów oddechowych, hormonów, koenzymu A;

Źródła makroelementu: groch, fasola, bób, soja, mięso, ryby, sery, czosnek, cebula, gorczyca;

Skutki niedoboru u człowieka zwierząt i roślin: występują bardzo rzadko;

Skutki niedoboru u  roślin: zahamowanie syntezy chlorofilu;

Fosfor(P)

buduje kości i zęby, jest składnikiem kwasów nukleinowych, niektórych białek i lipidów (fosfolipidów), przenośników wodoru (NADPH) i energii (ATP i ADP);

Źródła makroelementu: mięso czerwone, drób, ryby, owoce morza, mleko, sery, nasiona, orzechy;

Skutki niedoboru u człowieka i zwierząt: występują bardzo rzadko;

Skutki niedoboru u  roślin: zahamowanie rozwoju nadziemnych części roślin i korzeni, usychanie i żółkniecie brzegów liści, zielononiebieskie zabarwienie liści;

Pozostałe makroelementy:

Sód (Na)

odpowiada za kontrolę równowagi wodno-elektrolitycznej organizmu, zmniejsza lepkość cytoplazmy, wpływa na wzrost przepuszczalności błon komórkowych, warunkuje pobudliwość komórek nerwowych i mięśniowych oraz prawidłowe ciśnienie osmotyczne krwi;

Źródła makroelementu: sól kuchenna, przetwory mięsne, owce morza, ryby morskie;

Skutki niedoboru u człowieka i zwierząt: zanik różnicy potencjałów i pobudliwości komórek, niskie ciśnienie krwi, odwodnienie, brak apetytu;

Skutki niedoboru u  roślin: dla niewielu roślin sód jest niezbędny do życia (u halofitów jego bark powoduje zahamowanie wzrostu);

Potas (K)

odpowiada za kontrolę równowagi wodno-elektrolitycznej organizmu, zmniejsza lepkość cytoplazmy, wpływa na wzrost przepuszczalności błon komórkowych, warunkuje pobudliwość komórek nerwowych i mięśniowych oraz prawidłowe ciśnienie osmotyczne krwi; u roślin pełni ważną rolę w otwieraniu i zamykaniu szparek;

Źródła makroelementu: nasiona roślin strączkowych, orzechy, banany, cytrusy, awokado, ziemniaki;

Skutki niedoboru u człowieka i zwierząt: osłabienie organizmu, stany splątania, apatia, choroby serca i nerek, paraliż;

Skutki niedoboru u roślin: chloroza liści, utarta turgoru, martwica organów, zahamowanie wzrostu;

Wapń (Ca)

jest elementem budulcowym kości i zębów, wpływa na pobudliwość komórek nerwowych i mięśniowych, jest czynnikiem krzepnięcia krwi, zmniejsza przepuszczalność błon, powoduje wzrost lepkości cytoplazmy;

Źródła makroelementu: mleko i produkty mleczne, sezam, sardynki;

Skutki niedoboru u człowieka i zwierząt: osłabienie mięśni, łamliwość kości, osteoporoza, zgrubienia stawów, ubytki zębów;

Skutki niedoboru u roślin: rozkład błon plazmatycznych, nieprawidłowy wzrost korzeni, młodych pędów i liści;

Magnez (Mg)

buduje mięśnie, wraz z wapniem i fosforem wchodzi w skład kości i zębów, jest składnikiem enzymów oddechowych i chlorofilu, zmniejsza przepuszczalność błon, powoduje wzrost lepkości cytoplazmy,

Źródła makroelementu: rośliny zielonolistne;

Skutki niedoboru u człowieka i zwierząt: drżenie i skurcze mięśni, apatia, słabość, migreny, konwulsje, arytmie serca;

Skutki niedoboru u roślin: chloroza i obumieranie liści, zahamowane fotosyntezy,

Chlor (Cl)

wraz z jonami sodu i potasu reguluje równowagę wodno-elektrolityczną organizmu, ułatwia uwalnianie tlenu z erytrocytów, reguluje ciśnienie krwi, jest składnikiem kwasu solnego (aktywuje enzymy trawienne), jest czynnikiem katalicznym fotolizy wody (w fazie jasnej fotosyntez);

Źródła makroelementu: sól, ryby morskie, owoce morza;

Skutki niedoboru u człowieka i zwierząt: zaburzenie przebiegu oddychania komórkowego, zaburzenie trawienia,

Skutki niedoboru u roślin: zakłócenia w przebiegu fotosyntezy, chloroza liści,(najwięcej chloru potrzebują halofity);

Polecamy również:

  • Mikroelementy

    Mikroelementy to pierwiastki, których udział w budowie organizmu jest nieznaczny, lecz ważny (od 0,01 % do 0,00001 % suchej masy). Zaliczamy do nich m.in. żelazo, miedź, cynk, jod, fluor, kobalt. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 5 + 2 =
Ostatnio komentowane
żoną Jaroslawa Iwaszkiewicza była pisarka i tłumaczka Anna Iwaszkiewiczowa z domu Lilp...
Iwona • 2021-07-19 18:40:47
"Oda do radości" to utwór Beethovena. Schiller napisał "Do Radości".
Germanista • 2021-07-10 02:59:47
Zgromadzenie Narodowe (Konwent) nie było "rządem rewolucyjnym", a parlamentem.
Andrzej • 2021-07-06 08:15:34
Czy naprawdę nie dało się tego bardziej spłycić? Gdzie jest drugi syn? Ten który p...
Andrzej Koraben • 2021-06-30 11:34:39
Ciekawe jak daleko czasowo sięgają Politycy. 2050 ? Czyli doprzodu do tyłu 2023. Grolsz...
Nick Radek • 2021-06-27 07:22:58