Budowa i szkielet ssaków

Budowa zewnętrzna ssaków

Ssaki są bardzo zróżnicowaną grupą zarówno pod względem budowy jak i funkcjonowania. Ich ciało składa się z głowy, wyodrębnionej szyi, tułowia oraz dwóch par kończyn (czworonogi). Na głowie znajduje się para oczu z powiekami i rzęsami, nozdrza  zewnętrzne (często występuje mięsisty i wilgotny nos), małżowiny uszne (nie występują u waleni i syren), otwór gębowy z wargami oraz wąsy dotykowe czyli wibrysy.  W zależności od trybu życia kończyny ssaków ulegają różnym modyfikacjom np. kończyny chwytne u naczelnych (małpy, człowiek), wydłużone u kopytnych (np. antylopy), skrócone i rozszerzone u kreta, przekształcone w płetwy u waleni lub w skrzydła u nietoperzy.  W zależności od dolegania wolnego odcinka kończyny do podłoża wyróżniamy ssaki palcochodne (np. kot, pies, kopytne)  i stopochodne (np. człowiek, niedźwiedź). Kończyny ssaków są ustawione pionowo pod tułowiem, a nie rozstawione na boki jak u gadów, co znacznie usprawnia lokomocję. Mogą być zakończone paznokciami, pazurami lub kopytami. Większość ssaków posiada ogon, choć u niektórych z nich ulega on znacznej redukcji (np. człowiek, małpy człekokształtne).

Ciało ssaków pokrywa skóra, która pełni szereg funkcji (m.in. odbiera bodźce ze środowiska zewnętrznego, uczestniczy w termoregulacji oraz wymianie gazowej, chroni przed niekorzystnym oddziaływaniem środowiska zewnętrznego oraz utratą ciepła). Skóra ssaków składa się z naskórka, skóry właściwej i warstwy podskórnej. Wytworami naskórka są: włosy, pazury, paznokcie, kopyta i rogi. Naskórek tworzy także gruczoły, potowe, łojowe, zapachowe i mleczne.  Skóra właściwa jest dobrze unaczyniona i unerwiona. Warstwa podskórna, która jest zbudowana z tkanki tłuszczowej, pełni rolę izolacyjną.

Układ szkieletowy

Mocna  czaszka ssaków zbudowana jest z ściśle do siebie przylegających (połączonych szwami) lub zrośniętych ze sobą kości. Mózgoczaszka jest silnie rozrośnięta. Występują trzy kosteczki słuchowe – obok strzemiączka pojawia się młoteczek (powstały z przekształcenia kości stawowej) i kowadełko (powstałe z przekształcenia kości kwadratowej). W szczękach występują zróżnicowane zęby (heterodontyzm), wśród których wyróżniamy: siekacze, kły, zęby przedtrzonowe i zęby trzonowe. Żuchwa jest połączona stawowo z mózgoczaszką za pomocą stawu żuchwowego (tzw. staw ssaczy).

Uzębienia kota

Uzębienie kota/Moyogo (28.09.2006)/commons.wikimedia.org

Czaszka jest połączona z kręgosłupem za pomocą dwóch kłykci potylicznych.

Tułów ssaków jest zwarty, nie wygina się na boki, lecz zachowuje dużą giętkość w grzbietobrzusznej płaszczyźnie. W kręgosłupie wyróżniamy następujące odcinki: szyjny (zazwyczaj 7 kręgów), piersiowy (zazwyczaj od 12-25 kręgów), lędźwiowy (zazwyczaj od 2-21 kręgów), krzyżowy (od 11-13 kręgów), ogonowy (od 3-49 kręgów). Pomiędzy kręgami występują dyski miedzykręgowe, które zmniejszają tarcie i nacisk na siebie. Kręgi piersiowe połączone są z żebrami, które po brzusznej stronie ciała przyrośnięte są do mostka (klatka piersiowa). Kręgi krzyżowe zrośnięte są ze sobą i z kilkoma kręgami ogonowymi w kość ogonową. W obręczy barkowej występują łopatki, obojczyki (tylko u ssaków, które wykazują dużą ruchliwość kończyny górnej) i kości krucze (tylko u stekowców).

Mięśnie ssaków są dobrze rozwinięte (na łopatce przyczepione są do kostnego grzebienia). U ssaków wykształciła się przepona, czyli mięsień oddechowy biorący udział w wentylacji płuc. 

Polecamy również:

  • Układ krwionośny i oddychanie ssaków

    Ssaki posiadają zamknięty układ krwionośny. Serce jest czterodziałowe. Składa się z dwóch przedsionków (prawego i lewego) oraz dwóch komór (prawej i lewej) oddzielonych całkowitą przegrodą. Dzięki temu krew natlenowana jest całkowicie oddzielona w sercu od... Więcej »

  • Układ pokarmowy, wydalniczy i nerwowy ssaków

    Układ pokarmowy ssaków składa się z jamy gębowej, gardzieli, przełyku, żołądka, jelita cienkiego i grubego zakończonego odbytnicą. Jama gębowa otoczona jest wargami. Więcej »

  • Rozmnażanie i rozwój ssaków

    Ssaki są rozdzielnopłciowe. Układ rozrodczy męski składa się z parzystych jąder i nasieniowodów oraz prącia, które jest narządem kopulacyjnym. Na ogół jądra umieszczone są z skórnym worku, czyli mosznie. Więcej »

  • Znaczenie i ochrona ssaków

    1. Udomowione zwierzęta gospodarskie są dla człowieka źródłem: • mięsa (głównie trzoda chlewna i bydło);• mleka (owce, kozy, wielbłądy);• skór (cielęta, świnie); Więcej »

  • Systematyka ssaków

    Ssaki dzielimy na dwie grupy (podgromady): prassaki oraz ssaki właściwe. Do pierwszej z nich zaliczamy jeden rząd: stekowce, druga reprezentowana jest przez torbacze i łożyskowce. Więcej »

Komentarze (4)
Wynik działania 2 + 5 =
Omel Lupczyk
2018-01-19 16:34:35
chciałbym powiedzieć że lubię ssaki ponieważ sam jestem ssakiem
ktoś
2017-01-25 10:51:35
Syreny? XD
Niki 123
2015-12-12 10:31:37
Może być tylko zdjęć nie ma
olka
2015-12-12 10:27:55
To sie nie przyda acha a zdjecia to co gdzie one są
Ostatnio komentowane
tak
\bartuniko • 2021-10-27 16:05:35
ok
proboszcz oskor • 2021-10-27 12:57:22
git
Głupi jasio • 2021-10-26 23:37:32
a jeśli liczba protonów=60 a liczba neutronów=100 to będzie nad??
xd • 2021-10-26 17:52:41
super tekst
mojnickt • 2021-10-26 17:35:48