Powstawanie oraz rodzaje opadów i osadów atmosferycznych

Opady atmosferyczne to produkty kondensacji pary wodnej, które urosły w chmurze na tyle, że pod wpływem siły ciężkości wypadają z chmury i spadają na powierzchnię ziemi. Osady atmosferyczne (opady poziome) to produkty kondensacji pary wodnej lub zamarzania kropelek wody tworzące się na wychłodzonej powierzchni ziemi.

Rozróżniamy dwa rodzaje opadów ciekłych: deszcz i mżawkę. Ta druga wypada tylko z chmur Stratus, a jej krople mają bardzo małe rozmiary (średnica mniejsza od 0,5 mm). Krople deszczu mają średnicę większą niż 0,5 mm.

Mieszanina kropelek wody i kryształków lodu to deszcz ze śniegiem.

Wśród opadów stałych najczęściej występuje śnieg, o sześcioramiennej strukturze kryształków lodu. Kształty śnieżynek są zróżnicowane zależnie od temperatury i wilgotności powietrza. Zlepienie się w powietrzu wielu śnieżynek tworzy płatek śniegu. Śnieg, który spada na powierzchnię ziemi i nie topnieje od razu, tworzy na niej pokrywę śnieżną.

 Grad
Siedmiocentymetrowa bryłka gradu. Katowice, sierpień 2008;
autor: Ludek, źródło: wikipedia.org

 

Z chmurami Stratocumulus, Cumulus i Cumulonimbus w chłodnej części roku (zwłaszcza wczesną wiosną lub późną jesienią) wiązać się może opad krupy śnieżnej. Są to kuliste, białe, kruche, nieprzezroczyste ziarna lodu o średnicy 2-5 mm przypominające kaszę. Tworzą się przez zamarzanie kropelek przechłodzonej wody na powierzchni opadających płatków śniegu.

Wyłącznie z chmury Cumulonimbus mogą wypaść opady gradu. Opad ten występuje w ciepłej części roku, najczęściej na wiosnę. Grad to nieforemne bryłki lodu o średnicy nawet kilku cm i masie nawet kilkuset gram. Prędkość opadania gradzin osiąga ponad 108 km/h, co w połączeniu z ich masą powoduje, że gradobicia mogą niszczyć plony na polach, budynki i pojazdy.

Szadź na drzewach
 Szadź na drzewach

 

Wśród osadów atmosferycznych wymienić należy:

- rosę, czyli kropelki wody kondensujące w nocy z pary wodnej zawartej w powietrzu na wychłodzonym podłożu, np. źdźbłach trawy;
- szron, czyli kryształki lodu zestalające się przy spadku temperatury powietrza poniżej 0°C z pary wodnej zawartej w powietrzu na wychłodzonym podłożu;
- szadź, czyli lodowe igiełki narastające po zawietrznej stronie pionowej przeszkody na skutek zamarzania kropelek mgły;
- gołoledź, czyli gładka, równa, przezroczysta warstewka lodu tworząca się z kropelek przechłodzonego deszczu lub mgły (temperatura <0°C) na wychłodzonej powierzchni ziemi, tworzy się zwłaszcza na przełomnie jesieni i zimy, stwarzając niebezpieczeństwo wypadków drogowych i złamań wśród pieszych.

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

  • Chemiczny skład atmosfery

    Mówiąc o składzie atmosfery ziemskiej, mamy na myśli skład powietrza atmosferycznego, czyli mieszaniny gazów występujących w atmosferze. Dwa najważniejsze gazy wchodzące w jej skład to azot – N2 (78,08%) i tlen – O2 (20,95%), które razem stanowią ponad 99% objętości powietrza... Więcej »

  • Budowa atmosfery - warstwy

    W obrębie atmosfery, najbardziej zewnętrznej spośród geosfer, również można wyróżnić szereg warstw. Najpopularniejszym kryterium wyróżniania tych warstw (sfer) jest pionowy profil temperatury powietrza. Analizując go wyróżniamy warstwy, w których temperatura spada wraz ze... Więcej »

  • Czynniki klimatotwórcze: astronomiczne, geograficzne

    Czynniki klimatyczne są to warunki fizyczne i geograficzne, które z jednej strony decydują o zróżnicowaniu klimatów Ziemi, z drugiej zaś strony decydują o kierunku i tempie zmian klimatu. Oddziaływanie czynników klimatycznych polega na wpływaniu na przebieg procesów, które... Więcej »

  • Bilans promieniowania, bilans cieplny Ziemi - geografia

    Głównym źródłem energii napędzającym procesy kształtujące pogodę i klimat na Ziemi jest promieniowanie słoneczne. Długość fali tego promieniowania jest mniejsza niż 4 μm, nazywamy go promieniowaniem krótkofalowym. Największe natężenie promieniowania słonecznego przypada na długość fali... Więcej »

  • Chmury - powstawanie, rodzaje

    Para wodna (woda w gazowym stanie skupienia) dostaje się do atmosfery na skutek parowania z powierzchni zbiorników wodnych (najwięcej z mórz i oceanów) oraz parowania fizjologicznego roślin (transpiracji). Ilość pary wodnej w powietrzu atmosferycznym nazywamy wilgotnością powietrza. Dla... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 5 + 4 =
Ostatnio komentowane
fajne :> ciekawe
• 2023-01-28 13:30:03
Rola Francji: Francja była jednym z głównych sprzymierzeńców ruchu zjednoczeniowego i...
• 2023-01-26 11:32:53
dzieki
• 2023-01-26 06:23:39