Atmosfera - ciśnienie. Pogoda i klimat - elementy meteorologiczne, klimatyczne

Atmosfera (nazwa pochodzi od greckich słów: atmos + sphairakula/sfera oparów) to gazowa otoczka Ziemi, najbardziej zewnętrzna spośród sfer geosfery. Jej masa to ok. 5,3 tryliona ton, co stanowi tylko 1/1 000 000 część masy Ziemi. Blisko powierzchni Ziemi ciśnienie atmosferyczne (nacisk słupa atmosfery na powierzchnię) wynosi ok. 1013,25 hPa, a średnia gęstość powietrza 1,225 kg/m3 (kilka tysięcy razy mniej niż średnia gęstość Ziemi).

Wraz ze wzrostem wysokości obserwujemy szybki spadek ciśnienia atmosferycznego i gęstości powietrza, tak że na wysokości około 50 km ciśnienie atmosferyczne wynosi już mniej niż 1 hPa. Na skutek stopniowego rozrzedzania się powietrza trudno wskazać górną granicę atmosfery – jest ona nieostra. Ostatnie ślady atmosfery ziemskiej rejestrowane są na wysokości 20 tys. km, ale w najniższej warstwie atmosfery (troposferze) – sięgającej do wysokości od 8 km do 18 km zawarte jest 80% masy powietrza atmosferycznego.

W najniższej warstwie atmosfery ziemskiej – troposferze występują warunki, w których mogło powstać i rozwinąć się życie. Zachodzące tu procesy kształtują pogodę i klimat.

Pogoda to chwilowy, fizyczny stan atmosfery w danym miejscu. Podlega on nieustannym zmianom. Opisujemy go najczęściej  analizując składniki pogody (elementy meteorologiczne):

- temperaturę powietrza,
- opady i osady atmosferyczne,
- wilgotność powietrza,
- zachmurzenie,
- ciśnienie atmosferyczne,
- wiatr,
- promieniowanie słoneczne,
- zjawiska atmosferyczne.

Klimat to uśredniony, typowy dla danego miejsca przebieg pogody. On również może się zmieniać, ale w okresie setek, tysięcy i milionów lat. Opisując go omawiamy zazwyczaj elementy klimatyczne, te same co elementy meteorologiczne, ale odnoszące się nie do ich wartości chwilowych, ale średnich z wielu lat.

Zjawiskami pogodowymi zajmuje się meteorologia (nauka fizyczna), a klimatem klimatologia (nauka geograficzna).

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

  • Chemiczny skład atmosfery

    Mówiąc o składzie atmosfery ziemskiej, mamy na myśli skład powietrza atmosferycznego, czyli mieszaniny gazów występujących w atmosferze. Dwa najważniejsze gazy wchodzące w jej skład to azot – N2 (78,08%) i tlen – O2 (20,95%), które razem stanowią ponad 99% objętości powietrza... Więcej »

  • Budowa atmosfery - warstwy

    W obrębie atmosfery, najbardziej zewnętrznej spośród geosfer, również można wyróżnić szereg warstw. Najpopularniejszym kryterium wyróżniania tych warstw (sfer) jest pionowy profil temperatury powietrza. Analizując go wyróżniamy warstwy, w których temperatura spada wraz ze... Więcej »

  • Czynniki klimatotwórcze: astronomiczne, geograficzne

    Czynniki klimatyczne są to warunki fizyczne i geograficzne, które z jednej strony decydują o zróżnicowaniu klimatów Ziemi, z drugiej zaś strony decydują o kierunku i tempie zmian klimatu. Oddziaływanie czynników klimatycznych polega na wpływaniu na przebieg procesów, które... Więcej »

  • Bilans promieniowania, bilans cieplny Ziemi - geografia

    Głównym źródłem energii napędzającym procesy kształtujące pogodę i klimat na Ziemi jest promieniowanie słoneczne. Długość fali tego promieniowania jest mniejsza niż 4 μm, nazywamy go promieniowaniem krótkofalowym. Największe natężenie promieniowania słonecznego przypada na długość fali... Więcej »

  • Chmury - powstawanie, rodzaje

    Para wodna (woda w gazowym stanie skupienia) dostaje się do atmosfery na skutek parowania z powierzchni zbiorników wodnych (najwięcej z mórz i oceanów) oraz parowania fizjologicznego roślin (transpiracji). Ilość pary wodnej w powietrzu atmosferycznym nazywamy wilgotnością powietrza. Dla... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 2 + 4 =
Ostatnio komentowane
Ola jest fajną dziewczyną i lubi się bawić z dziećmi i jest w ogóle fajną kobietą....
• 2022-08-09 19:00:20
Rosja nadal jest państwem totalitarnym, a Polska sie nim staje.
• 2022-08-02 19:37:03
Ef. 6:12 [ 11 - 20]. 1Tes.2:13 ; 4: 8..... w tedy i dziś. Łuk.10: 16 .....
• 2022-08-01 16:36:20
To bardzo ciekawa historia godna uwagi każdego.
• 2022-07-12 15:12:25
@cotymowisz - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy eszkol...
• 2022-07-07 11:03:54