Promieniotwórczość naturalna – wpływ promieniowania na organizmy żywe

Powstające w rozpadach promieniotwórczych cząstki α, β i γ przenoszą energię, zatem są zdolne do wykonania pracy nad danym układem. W przypadku kontaktu z komórkami organizmu żywego cząstki te mogą daną komórkę uszkodzić, a nawet zniszczyć, co może doprowadzić organizm do tzw. choroby popromiennej. Skutki napromieniowania zależą rodzaju promieniowania oraz rodzaju tkanki, która jest na nie narażona. Najbardziej podatne na uszkodzenia są komórki rozrodcze oraz krwiotwórcze.
Promieniowanie od zawsze towarzyszy formom życia na Ziemi. Występuje ono w postaci promieniowania kosmicznego oraz jako skutek naturalnych rozpadów jąder niektórych pierwiastków w skorupie ziemskiej. Aktywność tych źródeł jest jednak na tyle mała, że praktycznie nie zagraża człowiekowi. Groźniejsze dla organizmów żywych jest promieniowanie związane z działalnością człowieka w dziedzinach energetyki jądrowej czy medycyny (promieniowanie rentgenowskie).
Działem fizyki, który zajmuje się badaniem aktywności źródeł promieniotwórczych i pochłoniętych dawek promieniowania przez organizm jest dozymetria. Nauka ta posługuje się pojęciami dawki pochłoniętej oraz dawki skutecznej.
Dawka  pochłonięta (D) jest zdefiniowana jako stosunek ilości energii przekazanej przez promieniowanie danej materii (E) do masy tej materii (m):

D= \frac{E}{m}
 
Jednostką dawki pochłoniętej jest grej, który jest równy dżulowi podzielonemu przez kilogram [1Gy = 1J/kg]. Inną jednostką dawki pochłoniętej jest rad, który jest równy 0,01 greja.

Różne rodzaje promieniowania wywołują przy tej samej energii różne skutki biologiczne, dlatego wygodniej jest się posługiwać tzw. równoważnikiem dawki (dawka skuteczna). Wielkość ta jest równa iloczynowi dawki pochłoniętej i tzw. współczynnika względnej skuteczności biologicznej (Q):

H=D \cdot Q

Współczynnik Q jest wielkością niemianowaną, która informuje ile razy dane promieniowanie jest bardziej czynne biologicznie niż promieniowanie rentgenowskie.
Jednostką dawki skutecznej jest siwert [1Sv]. Przeciętny człowiek nie powinien w ciągu roku otrzymać równoważnika dawki promieniowania większej niż 5mSv.

Polecamy również:

  • Rozpad alfa

    Spontanicznym rozpadom α mogą ulegać tylko te izotopy, których liczba masowa jest większa od 200.  W wyniku tego rozpadu powstają dwa produkty: cząstka α, która jest dwukrotnie zjonizowanym atomem helu oraz nowe jądro atomowe. Równanie reakcji rozpadu alfa można zapisać w postaci: Więcej »

  • Rozpad beta minus

    Rozpad beta minus polega na emisji z jądra atomowego elektronu, czyli cząsteczki β- oraz antyneutrina elektronowego. Równanie tej reakcji można zapisać następująco: Więcej »

  • Rozpad beta plus

    Rozpad beta plus polega na emisji z jądra atomowego pozytonu (antyelektronu), czyli cząsteczki β+ oraz neutrina elektronowego. Więcej »

  • Wychwyt elektronu

    Wychwyt elektronu jest procesem, który zaliczany jest do reakcji rozpadów beta. Przemiana ta polega na absorpcji  przez jądro atomowe elektronu, który znajduje się na powłoce w pobliżu jądra, np. na powłoce K. Wynikiem tej reakcji jest emisja neutrin elektronowych. Więcej »

  • Rozpad gamma

    Rozpad gamma jest procesem promieniotwórczym, polegającym na emisji wysokoenergetycznych kwantów promieniowania elektromagnetycznego, czyli fotonów. Więcej »

Komentarze (12)
Wynik działania 3 + 5 =
Julia
2023-01-23 21:31:46
Szkoda że nie ma przykładów
ok
2022-11-06 20:46:00
ok
ok
2022-10-31 11:39:42
ok
ok
2022-10-06 10:19:33
ok
Spoko
2022-06-14 09:47:11
ok
OK
2020-04-06 08:02:04
ok
tak
2020-04-05 15:10:41
ok
bartolome
2020-03-30 15:36:32
ok
ja
2016-05-04 11:23:13
ok
justin
2016-03-16 09:22:44
Okkk
ok
2016-02-07 15:04:24
Ok
xoxo
2015-05-13 13:49:44
okk
Ostatnio komentowane
ok
• 2024-05-20 16:01:25
W filmie nie ma ochronki, Ale strzały do robotników
• 2024-05-18 14:53:16
łatwe
• 2024-05-16 19:37:20
Przydatny na po prawe oceny z historii
• 2024-05-15 14:52:53
Witam, nie wiem czy jeszcze strona jest obsługiwana, ale chciałbym poinformować, iż ni...
• 2024-05-14 16:29:23