Ontogeneza człowieka

Ontogeneza, czyli rozwój osobniczy to okres życia osobnika od momentu zapłodnienia po śmierć. Ontogenezę człowieka (i innych zwierząt żyworodnych) dzieli się na dwa główne etapy — rozwój prenatalny, odbywający się w ciele matki podczas ciąży aż do porodu oraz postnatalny od narodzin do śmierci.

Etap prenatalny (śródmaciczny) trwa ok. 266 dni i dzieli się na okres:

1) jaja — trwa od zapłodnienia do implantacji w endometrium,

2) zarodkowy — trwa do 8 tygodnia, do momentu wytworzenia łożyska,

3) płodowy — trwa od 9 tygodnia aż do porodu.

Etap postnatalny (pourodzeniowy) dzieli się na okres:

1) noworodkowy — to pierwsze 4 tygodnie życia, odbywa się w nim adaptacja do nowego środowiska, kości czaszki nie są jeszcze całkowicie skostniałe, noworodek dysponuje częściową termoregulacją, wykonuje czynności wrodzone jak ssanie, chwytanie.

2) niemowlęcy — trwa do 2 roku życia, jest okresem najintensywniejszego wzrostu, w ok. 3 miesiącu niemowlę potrafi unosić głowę, między 5 a 6 miesiącem siada i gaworzy, w wieku ok. 1 roku zaczyna stawiać pierwsze kroki, w tym czasie wyżynają się również pierwsze zęby mleczne

3) wczesnego dzieciństwa — trwa do ok. 3 roku życia, proporcje ciała zaczynają się zmieniać, zmienia się również kształt głowy, a wzrost spowalnia. Dziecku wyrzynają się ostatnie zęby mleczne i zwiększa się masa mięśniowa. Jest to również czas kształtowania się samoświadomości i intensywnego rozwoju mowy. Ustala się normalna ostrość wzroku oraz poprawia koordynacja ruchowa.

4) przedszkolny (dzieciństwa) — trwa do ok. 6-7 roku życia, rozpoczyna się w nim wymiana uzębienia mlecznego na stałe, wydłużają się kończyny dolne oraz rozpoczyna się rozwój dymorfizmu płciowego. Kości ulegają mineralizacji, a pamięć się poprawia.

5) późnodziecięcy (okres dojrzewania) — trwa do 14-15 roku życia, dziecko przybiera na masie, a sylwetka przybiera dorosłe proporcje. Rozpoczyna się dojrzewanie płciowe (szybciej u dziewczynek), co wiąże się ze wzmożoną aktywnością hormonów m.in. gonadoliberyny, luteiny, FSH i testosteronu.

6) młodzieńczy — trwa do ok. 20 roku życia, charakteryzuje się zrównoważeniem procesów katabolicznych i anabolicznych, ustalają się proporcje ciała i budowa układu mięśniowego. Kończy się proces różnicowania tkanek.

7) dojrzałości — trwa do 40 lub nawet 50 roku życia, cechuje się dojrzałością biologiczną, psychiczną i emocjonalną, rozpoczynają się w nim pierwsze zmiany inwolucyjne.

8) starości to czas zwiększającej się przewagi procesów katabolicznych nad anabolicznymi. Spada zdolność adaptacyjna organizmu, następuje okres przekwitania (andropauzy u mężczyzn i menopauzy u kobiet), minimalizują się zdolności reprodukcyjne. Następuje zaburzenie gospodarki hormonalnej. Spada poziom testosteronu i melatoniny, a zwiększa się stężenie cholesterolu we krwi. Dochodzi do zmniejszenia gęstości kości.

Należy pamiętać, że poszczególne etapy ontogenezy człowieka nie mają ostrych granic (poza przejściem z rozwoju prenatalnego na postnatalny) i płynnie przechodzą jeden w drugi. Każdy rozwija się we własnym tempie, uwarunkowanym cechami genetycznymi oraz warunkami środowiska.

Polecamy również:

  • Układ ruchu człowieka – budowa

    W skład układu ruchu wchodzą:• bierna część układu ruchu, czyli szkielet – to nieruchoma część, która tworzą kości, chrząstki oraz połączenia szkieletowe wolne (stawy) i ścisłe (więzozrosty, chrząstkozrosty, kościozrosty);• czynna część układu ruchu, czyli mięśnie... Więcej »

  • Układ pokarmowy człowieka – budowa

    Układ pokarmowy człowieka składa się przewodu pokarmowego oraz gruczołów dodatkowych: ślinianek, trzustki i wątroby. Więcej »

  • Układ oddechowy człowieka – budowa

    W skład układu oddechowego człowieka wchodzą: 1. drogi oddechowe – to przestrzenie i narządy, które doprowadzają powietrze do płuc; pokrywa je nabłonek migawkowy; zaliczamy do nich:• jamę nosową – pierwszy odcinek dróg oddechowych, w którym mieści się pole... Więcej »

  • Układ krwionośny człowieka – budowa

    Układ krwionośny człowieka skład się z serca oraz naczyń krwionośnych. Serce jest centralnym organem układu. Jego  praca umożliwia rozprowadzanie krwi po całym organizmie, dzięki sprawnie działającemu systemowi naczyniowemu.  Naczynia krwionośne dzielimy według kierunku przepływu krwi. I... Więcej »

  • Układ limfatyczny człowieka – budowa i funkcje

    Układ limfatyczny, inaczej zwany układem chłonnym to system przewodów i naczyń, z których najdrobniejsze otwierające się do przestrzeni międzykomórkowych zbierają gromadzący się tam płyn tkankowy.  Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 2 =
Ostatnio komentowane
6
wiktor • 2021-10-18 15:41:04
H
Gg • 2021-10-18 14:05:21
4
Klau • 2021-10-18 14:05:00
xd
krfwi • 2021-10-18 12:48:23
po jakiego uda ktoś to wymyślał
czarnypjes • 2021-10-17 16:53:04