Dobór naturalny i dobór sztuczny – definicja, przykłady

Dobór naturalny(selekcja naturalna) to jeden z mechanizmów ewolucji, który eliminuje osobniki o fenotypach, będących gorzej przystosowanych do panujących warunków. Cechy, które odpowiadają za lepsze dostosowanie organizmów do określonych warunków środowiskowych, są przekazywana potomstwu i utrwalone. Dobór naturalny może działać na poziome gamet, indywidualnych osobników lub całych populacji. Siłą sprawczą doboru są zmiany środowiskowe oraz konkurencja wewnątrz i międzygatunkowa.

Dobór miękki zależy od zagęszczenie populacji oraz dostępności zasobów środowiska. Działa w przypadku istnienie dużej konkurencji międzygatunkowej. Dobór twardy jest niezależny od zagęszczenia populacji.

Rodzaje doboru naturalnego:

dobór stabilizujący – faworyzuje osobniki o fenotypach pośrednich, przez co następuje spadek liczby osobników o fenotypach skrajnych. Ten rodzaj doboru prowadzi do wyraźnego zwężenia „dzwonu” na wykresie (krzywa rozkładu normalnego) przedstawiającym działanie doboru, czego efektem jest zmniejszenie różnorodności genetycznej. Przykładem działania doboru stabilizującego jest faworyzowanie heterozygot anemii sierpowatej w krajach ,w których szeroko rozprzestrzeniła się malaria oraz eliminowanie noworodków o skrajnie niskiej i skrajnie wysokiej masie urodzeniowej.
kierunkowy – faworyzuje osobniki o skrajnych fenotypach znajdujące się na jednym z ramion krzywej wykresu (krzywa rozkładu normalnego), co powoduje przesunięcie „dzwonu” w jedną, lub w drugą stronę. Przykładem działania doboru kierunkowego jest melanizm przemysłowy – zjawisko, które na przełomie XIX i XX wieku doprowadziło do faworyzowania odmiany ciemnej krępaka brzozowego. Ćma ta ze względu na duże zanieczyszczenie środowiska, związane z rozwojem przemysłu, stała się bardziej przystosowana do panujących warunków, niż występująca wcześniej odmiana jasna.
rozrywający (różnicujący) – faworyzuje osobniki o skrajnych fenotypach znajdujące się po przeciwnych stronach krzywej wykresu, co prowadzi do rozerwania „dzwonu” i przekształcenia wykresu w dwa oddzielne „dzwony”. Przykładem działania doboru rozrywającego jest barwa muszli u ślimaka wstężyca gajowego.

Dobór sztuczny  jest szczególną odmianą doboru naturalnego, w którym to człowiek, a nie warunki środowiska decydują, jakie genotypy zostaną utrwalone w danej populacji. Hodowca dokonując selekcji wybiera do rozrodu osobniki posiadające określone cechy użytkowe np. konie odznaczające się dużą szybkością i wytrzymałością. Na drodze doboru sztucznego otrzymuje się rośliny uprawne (np. pszenica zwyczajna) i zwierzęta domowe (rasy kotów, psów itp.) Na ogół powstałe osobniki posiadają cechy, które nie są dostosowane do warunków naturalnych, lecz mają wartość dla selekcjonera. 

Polecamy również:

  • Pośrednie dowody ewolucji – przykłady

    Pośrednie dowody ewolucji opierają się na analizie porównawczej, czyli zestawieniu podobieństw i różnic w budowie współcześnie żyjących organizmów. Uzyskane w ten sposób dane są świadectwem na wspólne pochodzenie i ewolucję tych form.  Więcej »

  • Bezpośrednie dowody ewolucji – przykłady

    Bezpośrednie dowody ewolucji są to kopalne formy wymarłych organizmów odnalezione w wyniku badań paleontologicznych. Ukazuję one zmiany jakie zaszły w organizmach w trakcie trwania ewolucji. Więcej »

  • Prawo Hardy’ego-Weinberga – wzór, zastosowanie

    Genetyka populacji jest dziedziną zajmującej się badaniem dziedziczności w obrębie populacji. Podstawowym jej założeniem jest prawo sformułowane niezależnie przez dwóch uczonych – angielskiego matematyka Hardy’ego i niemieckiego genetyka Weinberga, które od nazwisk odkrywców nazwano... Więcej »

  • Dryf genetyczny – efekt założyciela i efekt wąskiego gardła

    Dryf genetyczny to zjawisko, które zachodzi w obrębie małych populacji i polega na zmianie frekwencji (częstości występowania) alleli w populacji. Zmiana ta jest dziełem zdarzeń losowych, a nie działania mechanizmów doboru naturalnego, czy mutacji. Przyczyną wystąpienia dryfu... Więcej »

  • Specjacja – mechanizmy izoloacyjne

    Izolacja uniemożliwia przepływ genów miedzy populacjami, co prowadzi do powstania nowych gatunków, czyli specjacji. Typy izolacji: 1. Izolacja prezygotyczna – obejmuje mechanizmy, które zapobiegają zapłodnieniu komórki jajowej.... Więcej »

Komentarze (3)
Wynik działania 3 + 4 =
Kubixl
2021-01-19 21:02:52
slabe |:>
Milka moja mama
2020-12-09 17:29:30
No takie nawet
Milka
2020-11-23 17:28:48
Bardzo przydatne :))
Ostatnio komentowane
ok
ktostam • 2021-06-19 15:17:37
Tak
Tak • 2021-06-17 07:30:57
spoko
:) • 2021-06-16 20:42:56
x - wpis został poprawiony, pozdrawiamy :)
ADMIN • 2021-06-15 06:34:20
Mudnok - poprawione, pozdrawiamy :)
ADMIN • 2021-06-15 06:37:39