Budowa i szkielet płazów

Budowa zewnętrzna

Ciało płazów składa się z głowy, tułowia, 2 par kończyn (z wyjątkiem beznogich) i niekiedy też ogona (u ogoniastych). Kończyny posiadają 4 (kończyny przednie) lub 5 palców (kończyny tylnie), które (zwłaszcza w kończynach tylnych) mogą być spięte błoną pławną. Jest to przystosowanie do wodnego trybu życia. Ciało płazów charakteryzuje się opływowym kształtem, który podobnie jak błony pławne pomaga w pływaniu (zmniejszenie oporu wody). Na głowie znajdują się oczy pokryte powiekami, parzyste nozdrza z klapkami skórnymi, dwa otwory słuchowe pokryte błoną bębenkową oraz duży otwór gębowy.

Pokrycie ciała                         

Ciało płazów pokrywa naga (tylko płazy beznogie mają drobne łuski, będące wytworem skóry właściwej) wilgotna skóra z cienkim, wielowarstwowym i złuszczającym się naskórkiem. W skórze rozmieszczone są gruczoły śluzowe, których wydzielina (śluz) spełnia dwojaką funkcję – w wodzie zmniejsza tarcie a na lądzie chroni przed wyschnięciem. Niektóre płazy (ropuchy, salamandry) posiadają gruczoły przyuszne (parotydy) produkujące jad, który pełni funkcję obronną.

Ropucha szara z wyraźnie widocznymi gruczołami przyusznymi
Ropucha szara z wyraźnie widocznymi gruczołami przyusznymi/Engineer111 (04.06.2005)/
commons.wikimedia.org

Barwę ciału płazów nadają pigmenty produkowane przez komórki barwnikowe. Ubarwienie może pełnić funkcję maskującą (zielonobrązowe) lub odstraszająco-ostrzegającą (jaskrawe barwy zestawione z ciemnymi) np. u salamandry plamistej (żółte plamy na czarnym tle), kumaka nizinnego (czerwone plamy na brzuchu) czy kumak górskiego (żółte plamy na brzuchu).

Ubarwienie odstraszające kumaka górskiego

Ubarwienie odstraszające kumaka górskiego/Christian Fischer (08.2003)/
commons.wikimedia.org

Układ szkieletowy i mięśniowy

Szkielet płazów składa się z czaszki, kręgosłupa (zredukowane żebra), szkieletu pasów (barkowego i miednicowego) oraz kończyn. Delikatna (ażurowa), spłaszczona czaszka posiada dwa wyrostki tzw. kłykcie potyliczne, za pomocą których łączy się ruchomo z kręgosłupem. Takie połączenie umożliwia ruch głowy, ale tylko w płaszczyźnie pionowej (góra, dół). Kręgosłup składa się z czterech odcinków: szyjnego, piersiowego, krzyżowego i ogonowego. Odcinek szyjny tworzy jeden kręg zwany dźwigaczem (atlasem), który zawiera dwa wgłębienia na kłykcie potyliczne. Część piersiowa składa się z kilku kręgów a krzyżowa z tylko jednego. Końcową część kręgosłupa tworzą liczne kręgi ogonowe, które u płazów bezogonowych zrastają się w jedną kość zwaną urostylem. Pas barkowy wolny (nie powiązany z czaszką) składa się dwóch obojczyków, dwóch kości kruczych i dwóch łopatek. U niektórych płazów (bezogonowych, niektórych ogoniastych) połączony jest z położonym po brzusznej stronie ciała mostkiem. Pas barkowy za pomocą mięśnie połączony jest z kręgosłupem. Pas miednicowy składa się dwóch kości biodrowych, dwóch kości kulszowych i dwóch kości łonowych (zrośniętych ze sobą). Kończyny wolne, zbudowane według typowego planu. Kości przedramienia i podudzia są pojedyncze. Kości kończyn tylnych u płazów bezogonowych są wydłużone i silnie umięśnione, co jest przystosowaniem do wykonywania skoków. W kończynie przedniej występuje cztery a w tylnej pięć palców.

 Szkielet żaby

Szkielet żaby

Metameryzacja mięsni zachowała się u płazów beznogich (u ogoniastych tylko w odcinku ogonowym, a bezogonowych w odcinku tułowiowym). Mięśnie warunkują ruch kończyn oraz całego ciała.

Polecamy również:

  • Budowa żaby

    Ciało żaby zbudowane jest z głowy, tułowia i dwóch par kończyn. Głowa jest zazwyczaj szeroka i spłaszczona. Zaopatrzona w duży otwór gębowy, parzyste nozdrza (z klapkami skórnymi) i otwory słuchowe (pokryte błoną bębenkową) oraz oczy z... Więcej »

  • Układ krwionośny i oddychanie płazów

    Płazy posiadają zamknięty układ krwionośny. U larw występuje układ krwionośny jednobiegowy, podobny w budowie do układu ryb (serce składa się z jednego przedsionka i jednej komory). U dorosłych płazów, w związku ze zmianą sposobu oddychania pojawiają się dwa obiegi krwi: mały i duży. Więcej »

  • Układ pokarmowy, wydalniczy i nerwowy płazów

    Wszystkie dorosłe płazy są drapieżne i polują na drobne bezkręgowce (mięczaki, pierścienice, owady, pajęczaki) oraz narybek. Kijanki płazów bezogonowych są roślinożerne. Odżywiają się pokarmem roślinnym, który zdrapują przy pomocy rogowych ząbków. Więcej »

  • Rozmnażanie płazów i rozwój

    Płazy są organizmami rozdzielnopłciowymi. Wyraźnie zaznaczony jest u nich dymorfizm płciowy (jaskrawe ubarwienie, modzele i worki rezonansowe u samców). Więcej »

  • Przystosowanie płazów do życia na lądzie i w wodzie

    Przystosowanie płazów do życia na lądzie: 1. Kończyny umożliwiające sprawne poruszanie się po lądzie; u płazów bezogonowych silnie umięśnione kończyny tylne (dłuższe od przednich) przystosowane do wykonywania skoków. 2. Głowa połączona ruchomo z tułowiem, dzięki obecności... Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 4 + 4 =
omel
2018-01-03 09:21:08
bardzo lubie plazy bo to moja rodzina
omel
2018-01-03 09:17:47
very nice!
Ostatnio komentowane
Czyli,powiedzenie Polak Węgier dwa bratanki,nie jak się nie odnoszą względem pochodzen...
• 2022-06-16 19:03:58
ekstra
• 2022-06-18 17:12:40
ok
• 2022-06-08 15:52:28
dzięks
• 2022-06-06 19:26:13
Ale proste
• 2022-06-06 14:23:48