Zasada praworządności - definicja. Praworządność formalna i materialna

Zasada praworządności zwana jest także zasadą legalizmu. Wskazuje ona, że organy, różnego typu podmioty i instytucje oraz obywatele w demokratycznym państwie muszą działać wyłącznie na podstawie obowiązującego prawa i zgodnie z nim.

Występują dwa projekty praworządności, które konkurują ze sobą – formalna koncepcja praworządności oraz materialna koncepcja praworządności. Różnią się one zasadniczo w podejściu do sprawy wartościowania prawa.

Formalna koncepcja praworządności zakłada, że praworządność występuje wówczas, kiedy organy i instytucje postępują zgodnie z wyznaczonym prawem i jest to jedyny warunek uznania ich władzy, działań za legalne. W przypadku materialnej koncepcji praworządności jako kryterium do uznania państwa za praworządne nie wystarcza wyłącznie aspekt formalny działania zgodnie z prawem, bowiem należy również uwzględnić inny czynnik, jakim jest treść przepisów prawnych, która powinna być zgodna z ogólnie przyjętymi i uznanymi wartościami aksjologicznymi.

Zwolennicy materialistycznego podejścia do zasady praworządności podkreślają, iż nie wystarczy tylko stosować się do prawa, ale jeszcze zwracać uwagę czy jest ono dobre z etycznego punktu widzenia. Powołują się przy tym na przypadki ścisłego wypełniania litery prawa w państwach totalitarnych, co nie oznaczało, iż organy państwowe etc. odznaczały się praworządnością, bowiem prawo to częstokroć naruszało podstawowe prawa człowieka, nie mieściło się w jakichkolwiek normach moralnych uznanych na świecie.

Polecamy również:

  • Zasada reprezentacji politycznej

    Zasada reprezentacji politycznej, inaczej zwana także zasadą przedstawicielstwa, wynika bezpośrednio z zasady suwerenności, ponieważ obecnie rolę suwerena przeważnie przyznaje się narodowi, czyli bardzo dużej grupie osób. W związku z tym nie jest możliwe jednoczesne i bezpośrednie sprawowanie władzy przez... Więcej »

  • Zasada suwerenności narodu - na czym polega? - WOS

    Zasada suwerenności narodu jest podstawową zasadą demokracji, zapisaną w każdej konstytucji państwa demokratycznego. Więcej »

  • Inicjatywa ludowa - definicja - WOS

    Ludowa inicjatywa ustawodawcza oznacza jedną z form demokracji bezpośredniej, która uprawnia określoną liczę obywateli, posiadających czynne prawo wyborcze do przedłożenia własnego projektu zmian w prawie. Więcej »

  • Zasada podziału władzy i równowagi władz - WOS

    Zasada podziału władz (na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą) jest przeciwstawieniem modelu jednolitej władzy państwowej. Jej szczególne rozpropagowanie zawdzięczamy myśli politycznej Johna Locke’a oraz Monteskiusza (który zawarł swoje główne idee polityczne w dziele O... Więcej »

  • Zasada poszanowania praw mniejszości

    Zasada ta stanowi, iż państwo powinno szanować prawa mniejszości, np. etnicznych czy narodowych. Więcej »

Komentarze (5)
Wynik działania 4 + 3 =
ADMIN
2020-02-18 09:54:46
Dziękujemy za zwrócenie uwagi - pomyłka została już poprawiona.
Doradca podatkowy
2020-02-18 09:27:05
"Zasada praworządności zwana jest także zasadą legalności" - zasada praworządności to NIE zasada legalności a legalizmu! a to dwie zupełnie różne zasady!!!!
Bartosz
2020-01-21 19:58:14
Straszny, niekonkretny bełkot, z którego można wysnuć takie wnioski jakie są dla każdego w danej chwili wygodne
Piętnastkowicz
2018-04-15 17:56:44
Nie zgodzę się z Panem Czternastkowiczem. Informacje w powyższym artykule są prawdziwe a Pan wciska ludziom jakieś farmazony i brednie. Koniec z okłamywaniem społeczeństwa Panie Czternastkowiczu. Pozdrawiam, Piętnastkowicz
Czternastkowicz
2018-02-08 22:28:16
Obywatele musza działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa? Chyba na odwrót? Organy działają wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, a obywatelom wolno wszystko, co nie jest zabronione przez prawo, prawda? W przeciwnym razie potrzebny byłby ogromny kodeks praw obywatela z opisana każda jedną dozwoloną czynnością jak wychodzenie na dwór czy gra w siatkówkę! Jakie jest źródło tego artykułu?
Ostatnio komentowane
Pewien błąd się wkradł. "W 1912 r. Byron wygłosił w Izbie Lordów przemówienie" sta...
Ruda • 2021-12-05 16:35:07
Łatwo
bynio • 2021-12-05 15:42:03
T
Jack • 2021-12-05 13:16:14
ok
Shrek • 2021-12-04 18:50:37
Tak
skal • 2021-12-04 16:21:06