Partia Prawo i Sprawiedliwość (w skrócie PiS) powstała w dniu 29 maja 2001. Początkowo liderem partii był Lech Kaczyński (Prezydent Polski w latach 2005-2010), potem jednak funkcję tę uzyskał jego brat Jarosław Kaczyński.
Prawo i Sprawiedliwość - powstanie, ideologia polityczna
Partia powstała na skutek połączenia innych partii (a właściwie ich poszczególnych przedstawicieli) – m.in. Porozumienia Centrum, Ruchu Odbudowy Centrum, partii z Akcji Wyborczej Solidarność.
Jeśli chodzi o deklarowaną ideologię polityczną, to PiS jest partią konserwatywną, z elementami narodowymi i chrześcijańskiej demokracji.
Prawo i Sprawiedliwość na arenie politycznej
Wybory w 2005 roku
Kandydat Prawa i Sprawiedliwości (wspomniany Lech Kaczyński) zwyciężył w 2005 r. w wyborach prezydenckich, pokonując Donalda Tuska w II turze większością 54% głosów. W tym samym roku Prawo i Sprawiedliwość wygrało w wyborach parlamentarnych (uzyskując prawie 27% głosów) i utworzyło rząd z premierem Kazimierzem Marcinkiewiczem. Początkowo zakładano powyborczą współpracę z Platformą Obywatelską, jednakże prowadzone rozmowy nie przyniosły pozytywnych rezultatów – PiS utworzył wówczas rząd we współpracy z Samoobrooną RP, Ligą Polskich Rodzin oraz Polskim Stronnictwem Ludowym.
W 2006 r. doszło do dymisji premiera Marcinkiewicza, a stanowisko Prezesa Rady Ministrów objął Jarosław Kaczyński. Sprawował tę funkcję do listopada 2007 r.
Wybory w 2007 roku
W wyborach parlamentarnych 2007 r. PiS zdobyło ponad 32% poparcia, w wyborach jednak zwyciężyła Platforma Obywatelska, która wraz z Polskim Stronnictwem Ludowym utworzyła rząd.
Katastrofa smoleńska w 2010 roku
Bardzo istotnym wydarzeniem dla historii partii i całej Polski była katastrofa samolotu rządowego w dniu 10 kwietnia 2010 r., którym podróżował Prezydent RP wraz z wieloma aktywnymi działaczami PiS oraz innymi funkcjonariuszami państwowymi na uroczystości organizowane w Rosji, mające upamiętnić zbrodnię katyńską. Wszyscy pasażerowie samolotu zginęli.
Wybory w 2010 roku
Kandydatem PiS w przedterminowych wyborach z 2010 r. był Jarosław Kaczyński, który jednak przegrał wybory w II turze z kandydatem Platformy Obywatelskiej – Bronisławem Komorowskim.
W 2013 r. PiS był jednym z głównych graczy polskiej sceny politycznej – pozostawał w opozycji wobec Platformy Obywatelskiej (partii rządzącej), stopniowo prześcigając ją w sondażach.
Wybory w 2015 roku
Wybory w 2015 roku - zarówno prezydenckie, jak i parlamentarne - był przełomowe dla PiS. Otóż w majowych wyborach prezydenckich kandydat PiS, Andrzej Duda, pokonał kandydata PO, Bronisława Komorowskiego, który starał się o drugą kadencję.
Natomiast w październiku PiS wygrało wybory parlamentarne i zdobyło samodzielną większość sejmową, uzyskując 37,58% głosów, znacząco wyprzedzając PO, która zdobyła 24,09% głosów.
Wybory w 2019 roku
W wyborach parlamentarnych w 2019 roku PiS-owi udało się utrzymać władzę, również z samodzielną większością sejmową - partia zdobyła rekordowe poparcie na poziomie 43,59% głosów.
Silną pozycję Prawa i Sprawiedliwości na polskiej arenie politycznej potwierdziły wybory prezydenckie w 2020 roku, w których ponownie wygrał kandydat PiS - Andrzej Duda.
Wybory w 2023 roku
Wybory parlamentarne w 2023 roku były wyjątkowe. Wszystko dlatego, że PiS ponownie zanotowało wygraną, uzyskując 35,38% głosów, jednak mimo to partii nie udało się utrzymać władzy. Tym razem Prawo i Sprawiedliwość potrzebowało koalicjanta, którego partia nie znalazła.
Z tego względu władzę w Polsce przejęła "Koalicja 13 października", czyli Koalicja Obywatelska, Trzecia Droga (Polska 2025 i PSL) oraz Nowa Lewica.
Wybory prezydenckie w 2025 roku
Po 2023 roku Prawo i Sprawiedliwość przeżywało trudny okres, jednak mimo to popierany przez nich Karol Nawrocki (oficjalnie kandydat obywatelski) wygrał wybory prezydenckie w 2025 roku, pokonując kandydata Koalicji Obywatelskiej - Rafała Trzaskowskiego.
Obecnie, czyli w 2025 roku, poparcie dla Prawa i Sprawiedliwości utrzymuje się na poziomie ok. 30%.
Prawo i Sprawiedliwość - program i cele
Jednym z najważniejszych postulatów głoszonych przez Prawo i Sprawiedliwość była idea budowy IV RP, którą partia forsowała od 2005 r. IV RP była w tym kontekście rozumiana jako Polska oczyszczona z dziedzictwa PRL-u, silniejsza i bardziej skuteczna w działaniu (wiązały się z tym m.in. postulaty wzmocnienia roli Prezydenta RP). Żeby osiągnąć oczekiwane zmiany, PiS zaproponował nawet projekt nowej Konstytucji (styczeń 2010).
Jeśli chodzi o kwestie społeczne, to Prawo i Sprawiedliwość stoi na stanowisku konserwatywnym, zbieżnym z doktryną Kościoła Katolickiego - sprzeciwia się aborcji, eutanazji, związkom partnerskim, zapłodnieniu in-vitro.
Co ciekawe, PiS opowiada się za zaostrzeniem kar za przestępstwa, a nawet wprowadzeniem kary śmierci.
Partia dużą wagę przywiązuje do rodziny, wprowadziła wiele rozwiązań ułatwiających jej rozwój (m.in. 500+ i inne ulgi prorodzinne).
W kwestiach gospodarczych PiS stawia m.in. na inwestycje w badania naukowe, zmianę prawa (liberalizację) dot. prowadzenia działalności gospodarczej, przeprowadzenie reformy podatków, ułatwienie rozwoju budownictwa.