Dogmaty maryjne w Kościele katolickim

1) 431 rok – „O Bożym Macierzyństwie Maryi” (Synod w Efezie)
2) 649 rok – „O Maryi zawsze Dziewicy” (Synod Laterański w Rzymie)
3) 1854 rok – „O Niepokalanym Poczęciu Maryi” (Pius IX)
4) 1950 rok – „O wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny” (Pius XII)

431 rok – „O Bożym Macierzyństwie Maryi” (Synod w Efezie)

Dogmat „O Bożym Macierzyństwie Maryi” został ogłoszony na III Soborze Powszechnym w Efezie w 431 r.: Święta Dziewica jest Matką Boga ponieważ według ciała porodziła słowo Boże, które ciałem się stało. Był to pierwszy dogmat maryjny. Tytuł Matki Bożej (inaczej Bogarodzicy lub Bogurodzicy) jest uważany za najbardziej zaszczytny tytuł, jakim została obdarzona przez Kościół Najświętsza Maryja Panna.

Orzeczenie Soboru było odpowiedzią na herezję nestoriańską. Jej twórcą był patriarcha Konstantynopola, Nestoriusz, który głosił, że Chrystus miał dwie rozdzielne natury, boską i ludzką, i stąd należy także mówić o Jego dwóch Osobach: Boskiej i ludzkiej. Maryja w nestoriańskim ujęciu jest zatem jedynie matką Chrystusa-Człowieka (Christotokos). Odmawiano jej natomiast godności matki Boga (Theotokos).

Pogląd ten spotkał się ze sprzeciwem św. Cyryla, patriarchy Aleksandrii, który w swoim nauczaniu podkreślał współistnienie dwóch natur w jednej, Boskiej Osobie Jezusa Chrystusa. Sobór Efeski przyjął właśnie jego naukę i uznał w Chrystusie dwie natury: ludzką i Boską, i tylko jedną Jego Osobę, której matką jest Maryja. Od czasów Soboru Efeskiego już nikt nie zakwestionował tytułu Boża Rodzicielka.

Na pamiątkę 1500. rocznicy Soboru w Efezie, na którym Kościół ogłosił jako dogmat wiary, że Maryja jest Matką Bożą, papież Pius XI w roku 1931 wprowadził do kalendarza liturgicznego święto Boskiego Macierzyństwa Maryi. Początkowo było ono obchodzone 11 października, ale reforma liturgiczna po Soborze Watykańskim II przeniosła święto na 1 stycznia, czyli ostatni dzień oktawy Narodzenia Pańskiego.  W ten sposób teologicznie podkreślono ścisły związek między prawdą o Bożym Narodzeniu i o Boskim Macierzyństwie Maryi.

649 rok – „O Maryi zawsze Dziewicy” (Synod Laterański w Rzymie)

Dogmat „O Maryi zawsze Dziewicy” ogłosił papież Marcin I na Synodzie Laterańskim w Rzymie w 649 r. Według tej prawdy wiary chrześcijańskiej Maryja była dziewicą, gdy poczęła z Ducha Świętego, jak również w czasie porodu, a także przez całe pozostałe ziemskie życie (co pociąga za sobą z kolei wiarę w to, że Jezus nie posiadał biologicznego rodzeństwa):

Kan. 3. Jeżeli ktoś nie wyznaje według nauki świętych Ojców, że święta zawsze Dziewica i niepokalana Maryja jest prawdziwie i właściwie Boga Rodzicielką, ponieważ samego Boga-Słowo zrodzonego z Ojca przed wszystkimi wiekami a w ostatnich czasach w sposób szczególny i prawdziwy bez nasienia z Ducha Świętego poczęła, bez naruszenia dziewictwa porodziła i pozostała także dziewicą po narodzeniu.

Dogmat o wiecznym dziewictwie Najświętszej Maryi Panny (grecki tytuł Aeiparthenos oznacza Zawsze Dziewica) jest uznawany nie tylko w Kościele katolickim, ale również w Kościele prawosławnym.

1854 rok – „O Niepokalanym Poczęciu Maryi” (Pius IX)

Dogmat „O Niepokalanym Poczęciu Maryi” został ogłoszony uroczyście 8 grudnia 1854 r. bullą Ineffabilis Deus przez Piusa IX. W dokumencie znalazł się następujący zapis:

Ogłaszamy, orzekamy i określamy, że nauka, która utrzymuje, iż Najświętsza Maryja Panna od pierwszej chwili swego poczęcia - mocą szczególnej łaski i przywileju wszechmocnego Boga, mocą przewidzianych zasług Jezusa Chrystusa, Zbawiciela rodzaju ludzkiego - została zachowana nietknięta od wszelkiej zmazy grzechu pierworodnego, jest prawdą przez Boga objawioną i dlatego wszyscy wierni powinni w nią wytrwale i bez wahania wierzyć.

Maryja została zachowana od momentu swojego poczęcia od wszelkiego grzechu, w tym grzechu pierworodnego. Jaka jedyna osoba ludzka pozostała od początku do końca życia bezgrzeszna (oczywiście Syn Boży w swoim człowieczeństwie również nie był dotknięty grzechem). Bóg uchronił Maryję przed grzesznością, ze względu na przyszłe wydarzenie Zwiastowania. Ta prawda wiary jest pośrednio objawiona w Piśmie Świętym. Anioł w chwili zwiastowania powiedział  bowiem do Maryi: „Bądź pozdrowiona, pełna łaski” (Łk 1, 28).

Przyjmując, że Najświętsza Maryja Panna została poczęta w łasce uświęcającej, Kościół uznał również, że była wolna od wszelkich konsekwencji wynikających z grzechu pierworodnego, w tym śmierci. Dogmat „O Niepokalanym Poczęciu” utorował zatem drogę do przyjęcia dogmatu „O Wniebowzięciu”, który został ogłoszony 1950 r.

Historia dogmatu o Niepokalanym Poczęciu sięga pierwszych wieków chrześcijaństwa, kiedy to liczni teologowie i pisarze nazywali Maryję czystą, bez skazy, niewinną. Należeli do nich m.in.  św. Justyn, św. Ireneusz i św. Augustyn.  W VII wieku w Kościele greckim, a w VIII w. w Kościele rzymskim ustanowiono święto Poczęcia Maryi, ale nie mówiono jeszcze wprost o niepokalanym poczęciu.

Święto Poczęcia Niepokalanej ustanowił w Rzymie papież Sykstus IV w 1477 r. Sto lat później było już obchodzone w całym Kościele. Obecnie cześć Matce Bożej Niepokalanie Poczętej katolicy oddają 8 grudnia. Dzień ten w Polsce nie jest ustawowo wolny od pracy, dlatego wierni nie są zobowiązani do udziału we Mszy św. i powstrzymania się od prac niekoniecznych.

W czasie objawień w Lourdes w 1858 r. Maryja potwierdziła ogłoszony zaledwie cztery lata wcześniej dogmat. Bernardecie Soubirous przedstawiła się słowami: Jestem Niepokalane Poczęcie.

Niepokalane poczęcie jest czymś odmiennym od dziewiczego poczęcia Jezusa Chrystusa przez Maryję, które dokonało się „za sprawą z Ducha Św.”. Boża interwencja w wypadku początku życia Maryi nie polegała na zastąpieniu działania rodziców (Joachima i Anny), ale na ochronie jej duszy przed skutkami grzechu pierworodnego. Nie jest to zatem cud natury fizycznej (jak w przypadku Jezusa, który nie miał ojca ziemskiego), ale moralnej.

1950 rok – „O wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny” (Pius XII)

Dogmat o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny ogłosił papież Pius XII w 1950 roku w konstytucji apostolskiej „Munificentissimus Deus”:

...powagą Pana naszego Jezusa Chrystusa, świętych Apostołów Piotra i Pawła i Naszą, ogłaszamy, orzekamy i określamy jako dogmat objawiony przez Boga: że Niepokalana Matka Boga, Maryja zawsze Dziewica, po zakończeniu ziemskiego życia z duszą i ciałem została wzięta do chwały niebieskiej. (Breviarium fidei VI, 105)

Ogłaszając ten dogmat Pius XII skorzystał po raz pierwszy z obowiązującego od 1870 roku (Sobór Watykański I) dogmatu o nieomylności papieża. Jego decyzja została poprzedzona licznymi petycjami ze strony wiernych i przedstawicieli duchowieństwa oraz plebiscytem wśród biskupów.

Prawda o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny była w Kościele uznawana od dawna i papież Pius XII ją tylko potwierdził i usankcjonował. Najstarsze świadectwa o obchodach uroczystości Wniebowzięcia pochodzą bowiem z V w., z terytorium Syrii i Palestyny. W Polsce o kulcie  Najświętszej Maryi Panna Wniebowziętej można mówić od XI w., kiedy to została ona patronką metropolii gnieźnieńskiej.

Za przyjęciem dogmatu przemawiał m.in. argument przyjęty przez różnych pisarzy kościelnych, że skoro Matka Boska była poczęta bez grzechu pierworodnego, to nie podlegała prawu śmierci (śmierć jest skutkiem grzechu pierworodnego). Sam pogląd o Wniebowzięciu Marii nie jest zawarty w Biblii, dlatego też został odrzucony przez Kościoły protestanckie. Kościół w dogmacie o Wniebowzięciu NMP nie określa, czy Maryja umarła i potem została wzięta do nieba (z ciałem i z duszą), czy też nie umarła, lecz „zasnęła”, jak przyjmuje wschodnia tradycja chrześcijańska (w prawosławiu mówi się o Zaśnięciu Bogurodzicy). Wniebowzięcie odróżnia się również od Wniebowstąpienia Chrystusa, które to miało się dokonać za sprawą Jego własnej mocy. Maryja została z kolei wzięta do nieba mocą Bożą. Stary Testament mówi także o wniebowzięciu Henocha i Eliasza.

Należy dodać, że od V wieku istnieje opinia na temat domniemanego miejsca grobu Maryi. Tradycja apokryficzna głosi, że Maryję pochowano w Dolinie Jozafata, u stóp Góry Oliwnej. Według przekazu w dniu pochówku z różnych stron świata zjechali się apostołowie. Nie było jednak pośród nich Tomasza, który dotarł już po złożeniu Matki Boskiej w grobie. Poprosił o jego otwarcie, gdyż po raz ostatni chciał zobaczyć Maryję. Wówczas okazało się, że ciało zniknęło, a na miejscu gdzie leżało znaleziono wianki i pachnące lilie. Na podstawie tej legendy narodził się w IX w. zwyczaj poświęcania w dniu uroczystości kwiatów, ziół i kłosów zbóż. Dawniej wierzono, że takie święcone bukiety mają szczególną moc: zapewniają bezpieczeństwo i pomyślność w domostwie, chronią od chorób i zarazy oraz mają właściwości lecznicze. Stąd Uroczystość Wniebowzięcia NMP nazywana jest również Świętem Matki Bożej Zielnej.

Niektóre źródła mówią także o pochówku na górze Syjon bądź w Efezie. Niemniej, jeśli faktycznie Maryja została złożona do grobu, to do dziś jego miejsce pozostaje nieznane.

Polecamy również:

  • Maryja - Królowa Polski - historia

    Określenie Matki Bożej jako Królowej narodu polskiego pojawiło się w drugiej połowie XVI wieku. Wówczas jeden z poetów renesansowych ,Grzegorz z Sambora, nazwał Maryję Królową Polski i Polaków.  Więcej »

  • Objawienia maryjne

    Objawienia maryjne w świetle nauki Kościoła rzymskokatolickiego są objawieniami prywatnymi, zatem nie stanowią żadnej prawdy wiary. Oznacza to, że nikt nie jest zobowiązany w nie wierzyć. Obowiązujące objawienie skończyło się bowiem w czasach apostolskich. Więcej »

  • Sanktuaria maryjne w Polsce - informacje, opis

    Sanktuarium to miejsce kultu, które związane jest z wydarzeniem nadprzyrodzonym (np. objawieniem, cudem), relikwiami bądź cudownym wizerunkiem. Pielgrzymują do niego wierni, aby modlić się, wypraszać łaski (intencja błagalna), przebaczenie (intencja pokutna) bądź podziękować (intencja dziękczynna). Więcej »

  • Święta maryjne w ciągu roku obchodzone w Polsce - jakie są, daty

    Podział na uroczystości, święta, wspomnienia obowiązkowe oraz wspomnienia dowolne/obchód lokalny. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 3 =
Ostatnio komentowane
bez marii bylby nikim, bez pozdra
• 2024-04-18 17:47:36
walter white heisenberg?
• 2024-04-18 17:47:07
walter white?
• 2024-04-18 17:46:34
bARDZO FAJY TEKST! POWIEM SZCZERZE, ŻE MIAŁEM WZWÓD W TEMACIE PANIEN pOCKICH, ZWŁasza ...
• 2024-04-18 14:07:19