Marcel Proust, W poszukiwaniu straconego czasu – opracowanie

Geneza

Powieść Marcela Prousta powstawała od 1909 roku – pisarz zdążył ukończyć ją na krótko przed swoją śmiercią w 1922. Jest to w zasadzie autobiograficzny cykl powieściowy Prousta składający się z siedmiu tomów. W ogólnym ujęciu można zaliczyć go do prozy psychologicznej.  Krytyka literacka doszukiwała się  w dziele aspiracji do kontynuacji francuskiej tradycji powieściowej. Proust miałby wówczas inspirować się twórczością Michael’a Montaigne’a czy Saint-Simona. Pierwsze części pierwszego tomu powieści (W stronę Swanna) zostały opublikowane w 1911 roku na łamach czasopisma „Le Figaro”.  W Polsce powieść ukazała się w tłumaczeniu Tadeusza Boya-Żeleńskiego, Macieja Żurawskiego, Juliana Rogozińskiego oraz Magdaleny Tulli.

Liczne postacie oraz motywy pojawiające się w powieści można odnaleźć już we wcześniejszej twórczości Marcela Prousta. W poszukiwaniu straconego czasu w pewnym sensie te wątki rozwija.

Kompozycja

Dzieło zostało podzielone pierwotnie na siedem tomów, choć w ta liczba i podział różni się w zależności od wydania. Każdy z tomów opowiada o innym momencie życia głównego bohatera, choć wiele wątków przeplata się ze sobą, powracając we wspomnieniach. Dla czytelnika elementem łączącym poszczególne segmenty powieści są właśnie te reminiscencje wywoływane przez zewnętrzne bodźce – np. smak zjedzonej magdalenki (ciastka) przywodzi mu na myśl czasy dzieciństwa.

Czas i miejsce akcji

Dowiadujemy się, że bohater powieści rodzi się w okresie po wojnie francusko-pruskiej, w czasie gdy we Francji miało miejsce tłumienie Komuny Paryskiej. Wydarzenia książki rozgrywają się zatem około roku 1878 i obejmują około 50 lat życia bohatera. Wszystkie sytuacje mają miejsce na terenie Francji w różnych miejscowościach, w których przebywał Marcel Proust, a więc w Combray, Paryżu, Balbec, Donceries, La Raspeliere (tam znajdował się pałac Verdurinów). Jedynym wyjątkiem jest Wenecja, dokąd autor wybiera się w podróż po śmierci Albertyny. Wenecja była jednym z młodzieńczych marzeń mężczyzny.

Struktura dzieła

Marcel Proust chciał aby każda część jego powieści była autonomicznym elementem, a jednocześnie ściśle nawiązywała do całości dzieła. Wszystkie elementy akcji są zatem podporządkowane początkowi i końcowi utworu. Można powiedzieć, że powieść została zorganizowana dwudzielnie – każdy kolejny element znajduje w niej swój odpowiednik po drugiej stronie semantycznej, a więc:

szas utracony – czas odzyskany

strona Swanna – strona Guermantes

dorosłość – dzieciństwo

życie rodzinne – życie towarzyskie

W pewnym sensie powieść W poszukiwaniu straconego czasu jest powieścią matematyczną – w treści odnajdziemy wiele przykładów symetrii, jaką Proust starał się wprowadzać dla zachowania odpowiednio harmonijnej konstrukcji dzieła, które przypominać miało segmenty świątyni gotyckiej, a trzeba pamiętać, że były to budowle pieczołowicie opracowane architektonicznie.

Dogmatyzm Prousta

To co dodatkowo wyróżnia powieść Marcela Prousta to wpisana w jej kompozycję idea filozoficzna zwana przez samego pisarza dogmatyzmem. Oznaczało to, że filozoficzne aspekty wymowy książki nie zostają wyjaśnione wprost, ale przemawiają przez poszczególnych bohaterów, by w całej swojej okazałości i zrozumieniu okazać się na koniec fabuły. Na początku utworu nie odnajdziemy zatem zakreślenia ram czasowych, treściowych  interpretacyjnych, ale raczej preludium do systemu myślowego, ideologicznego, według którego należy powieść czytać. System ten odkryje swoje rozwiązanie na końcu cyklu.

Polecamy również:

  • Marcel Proust, W poszukiwaniu straconego czasu – bohaterowie

    W samej treści powieści nie pojawia się nazwisko bohatera, a imię znajdziemy zaledwie w kilu miejscach – Marcel. Nie odnajdziemy również charakterystyki jego wyglądu, a życiorys jest dość zagmatwany. Jego charakter zmienia się w różnych częściach cyklu pod wpływem określonych wydarzeń, podobnie... Więcej »

  • Marcel Proust, W poszukiwaniu straconego czasu – problematyka

    Wydaje się, że zasadniczym celem postawionym sobie przez Marcela Prousta w powieści W poszukiwaniu straconego czasu, jest pogłębione studium nad świadomością człowieka, jego jaźnią. Główny jej bohater poszukuje sensu życia, odpowiedzi na wiecznie nurtujące go pytania z powodu wielu rozczarowań jakich... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 3 + 2 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
Uczycie dzieci głupot powtarzacie te same teorie wykrzywionej zakłamanej historii
• 2024-06-20 16:36:24
ok
• 2024-06-05 13:52:17
nadal nie umiem tego napisać
• 2024-06-04 10:48:42
Mógłby być jeszcze do tego cały utwór napisany.
• 2024-06-03 19:41:43