Żywot człowieka poczciwego - opracowanie (geneza, czas i miejsce akcji, motywy)

„Żywot człowieka poczciwego” jest fragmentem większej całości – dzieła noszącego tytuł „Źwierciadło albo kształt, w którym każdy stan snadnie się może swoim sprawom jako we zwierciadle przypatrzeć”. Dzieło powstało w roku 1568.

Powinności człowieka poczciwego, opisane przez Mikołaja Reja, poparte zostały licznymi przykładami zaczerpniętymi z Biblii, historii i filozofii.

Jako że „Żywot człowieka poczciwego” stanowi rodzaj przewodnika dla ówczesnego szlachcica (co zbliża go do średniowiecznej literatury parenetycznej), autor swoim zainteresowaniem objął cały cykl żywota: od narodzin aż po późną starość. Rytm życia wyznaczać mają również poszczególne, którym podporządkowane są określone prace w polu, a także rozrywki.

Choć Rej wspomina i o zagranicznych wojażach, i służbie wojskowej, a także o życiu dworskim, swoją uwagę koncentruje przede wszystkim na wiejskim żywocie. Sielankowa wieś, w której szczęśliwe, zgodne z naturą życie wiedzie bohater – człowiek poczciwy – to ideał, do którego należy dążyć.

Motyw pracy w „Żywocie człowieka poczciwego”

Praca została w „Żywocie...” ukazana jako niezwykle istotna część ludzkiego życia. Obok służenia ojczyźnie, jest ona podstawowym zadaniem ziemianina. Praca jest obowiązkiem każdego, pana i chłopa, kobiet i mężczyzn, starych, młodych, a nawet dzieci. Każdego obowiązują bowiem zadania odpowiednie dla wieku i stanu. Głównym zadaniem dzieci i młodzieży jest nauka, jednak autor zdecydowanie wyżej ceni praktyczne umiejętności niż wiedzę nabywaną z książek. Ta druga jest również potrzebna, ale poświęcanie jej zbyt wiele uwagi niepotrzebnie zaprząta umysł, a nawet oddala od Boga.

Rej radzi we wszystkim zachować umiar, tak w pracy jak i w odpoczynku. Praca nie jest tylko obowiązkiem, który trzeba wypełnić, by zaspokoić swoje potrzeby. Autor przypisuje pracy wartość moralną – to ona kształtuje bowiem charakter, uczy cnót takich jak: zaradność, wytrwałość, cierpliwość. Daje też satysfakcję i sprawia przyjemność. Zadbane pola cieszą oko gospodarza. Dobrze wykonana praca przynosi pożytek i powoduje dumę ziemianina.

W sposobie, w jaki Rej pisze o gospodarskich pracach, wyraźnie widoczny jest szacunek dla pracy, a także zamiłowanie do ziemiańskich zajęć:

(…) Nuż też jeśli masz pczółki, tedy je też wczas podchędożyć, chorym miodu podstawić, takżeć też chwastów i niepotrzebnego plugastwa między nimi nie dopuszczać. A nie masz li, święte to pół grzywny, co grzywna z niego uróść może. Nuż też owieczki, azaż też ty mały pożytek uczynić mogą? A nie masz li ich czym chować, więc ich na wiosnę kupić, a na jesień przedać. Dasz za parę pół grzywny, a weźmiesz zasię, gdy janiątko uroście, w jesieni za onęż parę swoje pół grzywny. Obliczże sobie, coć wełna z nabiałem uczyni, jeśli je przez rok przechowasz (…).

W „Żywocie ...” autor porusza też kwestię pracy chłopów. Zwraca uwagę, że nie można ich przeciążać pracą, trzeba szanować ich wysiłek, właściwie go wynagradzać i dawać dobry przykład. Zauważa również, że bywają chłopi leniwi i gnuśni, takich trzeba do pracy zachęcać, ale nie stosować przemocy.

Topos cykliczności pór roku w „Żywocie człowieka poczciwego”

Harmonia panująca w naturze ma być wzorem dla człowieka. Następstwo pór roku z jednej strony organizuje jego pracę, z drugiej zaś stanowi analogię do kolejnych etapów ludzkiego życia.

W Księdze II pojawia się fragment zatytułowany „Rok na czerzy części rozdzielon” mówiący o specyfice każdej z pór roku. Autor drobiazgowo przedstawia prace, jakie należy wykonać w danym czasie, a także wskazuje na przyjemności, jakie każda pora poru ze sobą niesie. Tak samo jest

Polecamy również:

  • Żywot człowieka poczciwego - plan wydarzeń

    I Księgi pierwsze 1. Jakie są prawa i nakazy Boże. 2. Jakie powinności mają rodzice względem swoich dzieci. 3. Czego młodzi ludzie powinni się uczyć, a czego wystrzegać. Więcej »

  • Żywot człowieka poczciwego - interpretacja

    Dzieło Mikołaja Reja ma charakter parenetyczny. Stanowi ono swoiste podsumowanie życia ziemianina, przede wszystkim jednak jest to zbiór prawd i zasad, którymi powinien kierować się dobry gospodarz, obywatel, przyjaciel i mąż. Dzieło głosi pochwałę życia wiejskiego i rodzinnego. Więcej »

  • Wzór szlachcica-ziemianina w Żywocie człowieka poczciwego

    „Żywot człowieka poczciwego” gatunkowo nawiązuje do literatury parenetycznej, bardzo popularnej w średniowieczu. Jednak wówczas ziemianin – prosty szlachcic – nie zasługiwał na tego rodzaju uwagę, nie poświęcano mu specjalnego miejsca w literaturze. W renesansie każdy człowiek wart... Więcej »

  • Żywot człowieka poczciwego - obraz wsi w utworze

    Wieś polska w literaturze renesansowej często ukazywana była jako mityczna Arkadia, czyli kraina wiecznej szczęśliwości. Arkadia to ziemski raj, w którym żyje się bez trosk i cierpienia, gdzie egzystencja przebiega w harmonii i błogim spokoju. Taki właśnie obraz wyłania się z utworu „Żywot człowieka... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 2 =
Ostatnio komentowane
Super przydało mi się to do zadania z Religii
• 2022-09-29 12:48:27
Dziękuję, pomogło mi w nauce :)
• 2022-09-29 12:05:27
Bardzo pomocny
• 2022-09-29 09:23:04
git
• 2022-09-27 14:46:23
Ok
• 2022-09-27 12:59:27