Caspar David Friedrich - biografia i dzieła

Portret Friedricha pędzla Gerharda von Kügelgen
Portret Friedricha pędzla Gerharda von Kügelgen, 1810-20

Biografia

Caspar David Friedrich urodził się w 1774 r., w Greiswaldzie, na Pomorzu. Jego ojciec był z zawodu mydlarzem. Rodzina Friedricha miała głębokie tradycje protestanckie, co wpłynęło na uduchowione widzenie rzeczywistości przez malarza. Pierwszym nauczycielem artysty w dziedzinie rysunku był Johan Gottfried Quistorp.

Friedrich od młodości pozostawał pod wpływem współczesnej filozofii i estetyki romantycznej: pism Herdera, Klopstocka i Hegla. W latach 1794 – 1798 odbył studia w Kopenhadze, następnie zaś rozpoczął naukę w Dreźnie. Tam też osiadł na stałe. Jego twórczość znalazła oficjalne uznanie, ponieważ w 1810 roku został członkiem berlińskiej Akademii, a w 14 lat później profesorem Akademii drezdeńskiej.

Działalność artystyczną zaczął od grafiki, zajmował się głównie sepią, natomiast pierwszy obraz olejny namalował dopiero w 1808 r. – „Krzyż w górach”. Wywołał on poruszenie krytyki i odbiorców, ponieważ zaznaczył się tu zupełnie nowy stosunek do natury postrzeganej jako źródło religijnego przeżycia.

Friedrich ożenił się stosunkowo późno – w 1818 r. – z Christianą Caroliną Bommer, z którą miał troje dzieci. Często odwiedzał Rugię, Sudety, Góry Olbrzymie, ponieważ bardzo lubił górskie pejzaże. Góry nieustannie pojawiały się w jego obrazach, jednak nigdy nie odwiedził Alp. Malarz zmarł w 1840 r. po kilkuletniej chorobie.


Charakterystyka twórczości

Specyfikę twórczości Friedricha najlepiej oddaje jego własne zdanie: „Obrazu nie da się wynaleźć, trzeba go doznać”.  Malarstwo to jest naznaczone szczególną emocjonalnością i mistycyzmem. Przyroda, która najczęściej pojawia się u Friedricha, ma znaczenie symboliczne. Stanowi okazję do głębokiej kontemplacji. Mamy tu do czynienia z pejzażami niesłychanie subiektywnymi i nastrojowymi, nasyconymi szczególną melancholią i nostalgią.

Twórczość Friedricha koncentruje się wokół kilku stałych motywów, takich jak góry, morze, las, grób czy ruina. Każdy z tych elementów ma wymiar wybitnie alegoryczny. Morze na przykład obecne jest u Friedricha w różnych odsłonach, czasem jest to spokojny pejzaż przywodzący na myśl bezmiar przestrzeni kontemplacji, czasem zaś groźny żywioł, który staje się przyczyną katastrofy statku zderzającego się z górą lodową, jak w dziele „Nadzieja”. Obrazy te pobudzają zatem do refleksji nad przemijaniem, nieskończonością, metafizyką.

Szczególnego znaczenia nabiera w tej twórczości mgła, jak w słynnym dziele „Wędrowiec przed morzem mgły”. Ponadto często pojawia się tu motyw otwartej bramy prowadzącej na cmentarz lub do małego kościółka, parku lub ogrodu. Cechą rozpoznawczą Friedricha jest z pewnością specyficzne przedstawianie ludzkich postaci. Najczęściej są to osoby odwrócone tyłem do odbiorcy. Człowiek jest tu nie tylko zespolony z naturą, ale również z historią – ważną rolę pełnią gotyckie ruiny, sarkofagi, nagrobki stanowiące rekwizyty przeszłości.

Swoistym znakiem rozpoznawczym tego malarstwa jest też kompozycja obrazu. Jak zaznacza Mieczysław Porębski, mamy tu do czynienia z hiperbolą (projektowaniem przestrzeni na zasadzie krzywizny – zarówno chmur, morza, jak i ziemi czy gór) oraz z parabolą (czyli takim planowaniem całości, w którym główny motyw zostaje wyniesiony ku górze). Kolorystyka obrazów Friedricha jest najczęściej niezwykle czysta i współtworzy wrażenie lekkości. Szczególnie interesują malarza zjawiska świetlne takie, jak zorza wieczorna, tęcza czy poranna mgła.

Polecamy również:

  • Opactwo w dąbrowie - opis, interpretacja i analiza obrazu

    Obraz Caspara Davida Friedricha pt.: „Opactwo w dąbrowie” przedstawia tajemniczą procesję mnichów zmierzających w kierunku ruin gotyckiej świątyni. Pozostałości kościoła znajdują się na tle ciemnej, ponurej scenerii. Widać tu wysokie, bezlistne dęby i stare chrześcijańskie nagrobki. Więcej »

  • Wędrowiec przed morzem mgły - opis, interpretacja i analiza obrazu

    „Wędrowiec przed morzem mgły” to jeden z najbardziej znanych obrazów Caspara Davida Friedricha, który stał się swoistym znakiem rozpoznawczym malarstwa okresu romantyzmu. Płótno przedstawia postać mężczyzny odwróconego plecami do widza. Wędrowiec stoi na wysokiej skale i... Więcej »

  • Kobieta w oknie - opis, interpretacja i analiza obrazu

    Obraz Caspara Davida Friedricha, jak sam tytuł wskazuje, przedstawia kobietę stojącą w oknie domu. Perspektywa patrzenia odbiorcy została ustawiona za plecami postaci. Widz może obserwować scenę niejako od wewnątrz, ogląda bowiem elementy wystroju: ściany, podłogę, wielkie okiennice. Wszystkie te rzeczy wywierają... Więcej »

  • Dwaj mężczyźni obserwujący księżyc - opis, interpretacja i analiza obrazu

    Obraz przedstawia dwie postaci mężczyzn wpatrujących się w księżyc na horyzoncie. Krajobraz wywiera na odbiorcy posępne wrażenie. Sceneria dzieła to skaliste pustkowie, na którego tle rysują się ponure konary i korzenie starych drzew. Jedno z nich jest na wpół wyrwane z podłoża i chyli się ku... Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 5 + 2 =
nzsa
2020-04-06 08:33:44
czy był na wojnie
Ostatnio komentowane
dzięki
• 2022-11-28 16:21:19
ok
• 2022-11-25 15:27:39
super
• 2022-11-24 18:51:50
super, ale czemu nie ma przykładów, żeby można było zobaczyć w praktyce jak to wygl...
• 2022-11-24 09:46:41
a jak napisać dyskusje na temat opowiadania "kwiat kalafiora"?
• 2022-11-21 19:40:07