Wojna trzydziestoletnia - przebieg

W pierwszym okresie reformacji we Francji, władcy katoliccy jednocześnie wspierali protestantów w Rzeszy – w celu osłabienia panujących Habsburgów, a z drugiej strony zwalczali reformacje kalwińską na obszarze własnego kraju. Podobną taktykę stosowali zasiadający na tronie francuskim po Walezjuszach – Burbonowie. Ówczesny władca Francji – Henryk IV, wspierał działania niemieckich luteran oraz kalwinistów w ich dążeniach do obsadzenia na tronie cesarskim protestanta.

Po śmierci Henryka, antyhabsburską politykę kontynuował jego syn i następca – Ludwik XIII. Wspierał on ambitne plany przywódcy niemieckich książąt protestanckich – księcia elektora Palatynatu Fryderyka V Wittelsbacha. Liczono wówczas, iż cieszący się popularnością w całej protestanckiej Europie Fryderyk, przejmie godność króla i elektora czeskiego. Istotna była również jeszcze jedna kwestia – utrwaliła się bowiem zasada, iż tytuł króla Czech predestynuje niejako posiadacza do korony cesarskiej.

Początek konfrontacji dała w maju w roku 1618 – defenestracja praska. Wówczas to bowiem wyrzucono przez okno w zamku w stolicy wysłanników cesarza Macieja II Habsburga. Całe zajście obeszło się bez ofiar, ale jednocześnie było wielką obrazą dla majestatu. Stany czeskie następnie wypowiedziały posłuszeństwo Habsburgowi, a koronę ofiarowano Fryderykowi V.

Władza jednak tego ostatniego nie trwała długo – w historii znany jej jako „zimowy król”. W roku 1620 projektowi protestanckiego cesarstwa położyła kres bitwa pod Białą Górą. Siły czeskie oraz wojska unii protestanckiej zostały całkowicie zmiażdżone przez armię ligi katolickiej, wspieraną przez oddziały hiszpańskie.

Krwawa bitwa w okolicach Pragi doprowadziła w konsekwencji do eksterminacji protestantów czeskich oraz kolejno wyniszczenia kraju i Palatynatu. Fakt ten jednak w żadnym stopniu nie oznaczał końca wojny. W roku 1620 bowiem przybrała ona rozmiary ogólnoeuropejskie, a jej stawką było panowanie nad zachodnią i środkową częścią nowożytnej Europy.

W skutek powyższych wydarzeń, w roku 1625 zostało zawarte anty cesarskie przymierze przez niekatolickie państwa – Danię, Republikę Zjednoczonych Prowincji Niderlandów oraz Anglię. Podstawowym celem tego sojuszu miało być wspieranie protestanckich książąt Rzeszy.

Do wojny w roku 1630 włączyła się dodatkowo Szwecja, a kolejno w roku 1635 również Francja. Oba te kraje wspierały protestantów. Natomiast przyłączenie się do tego obozu katolickiej Francji w praktyce oznaczało jedno – aspekt religijny w wojnie trzydziestoletniej przestał odgrywać większą rolę.

Luterańska Szwecja ówcześnie rządzona była przez jednego z najwybitniejszych władców w historii tego kraju – Gustaw II Adolfa Wazę. Monarcha ten dążył do opanowania ziem położonych na południe od Morza Bałtyckiego i poddania Bałtyku swej wyłącznej kontroli. Zanim pośrednictwo Francji, Anglii i Zjednoczonych Prowincji Niderlandów spowodowało akces monarchii szwedzkiej do wojny w Niemczech – walczyła z Rzeczpospolitą o kontrolę na ujściem Wisły do Bałtyku.

Natomiast bezpośrednie zaangażowanie strony francuskiej w rozszerzający się na całą Europę konflikt, niezmiennie dyktowany był jej rywalizacją z Habsburgami. Obóz wrogi cesarstwu uzyskał ostatecznie przewagę – głównie za sprawą sukcesów militarnych Szwecji. W latach 1636 – 1641 armia tego państwa wielokrotnie zadała klęskę wojskom ligi katolickiej.

W efekcie tych starć spustoszone zostały obszary – Śląska, Czech, Moraw oraz Bawarii. Następnie zwycięstwa Francuzów nad Hiszpanią w roku 1643 i w Niderlandach w roku 1648 oraz wkroczenie sprzymierzonych sił Francji i Szwecji do Bawarii, doprowadziły do końca trwającego 30 lat konfliktu.

Rokowania pokojowe rozpoczęto już w roku 1645. Zakończyły się one wielostronnymi układami pokojowymi, które zostały podpisane w roku 1648 – w miastach Munster oraz Osnabruck w Westfalii.

Polecamy również:

  • Wojna trzydziestoletnia - etap czeski

    Za architekta imperium Habsburskiego uznaje się cesarza – Maksymiliana I. To właśnie za sprawą jego działań, austriacka dynastia Habsburgów objęła władzę w Czechach w roku 1526. Od tego momentu Królestwo Czech znalazło się w granicach Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Więcej »

  • Wojna trzydziestoletnia - etap duński

    Po królu Fryderyku II tron duński objął jego syn Chrystian IV. Rządy w państwie objął mając zaledwie 11 lat, stąd też długi okres jego panowania – 60 lat. Dania w początkowym okresie jego panowania będzie przeżywała okres pokoju, aż do czasu rozpoczęcia wojny ze Szwecją w roku 1611. Więcej »

  • Wojna trzydziestoletnia - etap szwedzki

    W XVI w. w Europie powstało nowe mocarstwo w rejonie morza Bałtyckiego – Szwecja. Wzrost znaczenia tego państwa leży u podstaw genezy wojny trzydziestoletniej. Więcej »

  • Wojna trzydziestoletnia - etap francuski

    Jedną z głównych przyczyn jaką podaje się w odniesieniu do wybuchu wojny trzydziestoletniej, była walka o hegemonie w XVI wiecznej Europie. Szczególnie rywalizacja ta była widoczna na przykładzie konfliktu francusko – habsburskiego. Skutkiem takiej sytuacji we wcześniejszych okresach były wojny... Więcej »

  • Pokój westfalski - warunki, postanowienia, skutki

    Rok 1648 stanowi datę przełomową w dziejach stosunków dyplomatycznych – początek ich nowożytnej historii. Wówczas to bowiem powstały podstawy równowagi sił w Europie oraz nastąpił ostateczny rozpad uniwersalizmu średniowiecznego. Ta ostatnia koncepcja odnosiła się do porządku świata... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 2 + 1 =
Ostatnio komentowane
spoko
:) • 2021-06-16 20:42:56
x - wpis został poprawiony, pozdrawiamy :)
ADMIN • 2021-06-15 06:34:20
Mudnok - poprawione, pozdrawiamy :)
ADMIN • 2021-06-15 06:37:39
Nie widzę sensu w nauce całej historii rolnictwa, jej początków.
Jakub • 2021-06-13 20:40:42
uważam tekst za odpowiedni i wartościowy przyjemnie i prawidłowo powiedziany
grażyna • 2021-06-10 15:25:04