Józef Cyrankiewicz, działacz socjalistyczny i komunistyczny, był premierem Polski w latach w latach 1947–1952 i 1954–1970. Poniżej przybliżamy jego postać - warto przeczytać!
Pochodzenie i edukacja Cyrankiewicza
Józef Cyrankiewicz urodził się 23 kwietnia1911 roku w Tarnowie. Pochodził z dosyć zamożnej rodziny o silnie akcentowanych polskich korzeniach, jego ojciec działał też w ruchu narodowym. Tuż po zdaniu matury dostał się do Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii, później zaś rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, na wydziale prawa.
Zainteresowanie ruchem socjalistycznym
W tym także okresie życia zaczął interesować się ruchem socjalistycznym. W wyniku kontaktów z Wandą Wasilewską poznał środowisko Polskiej Partii Socjalistycznej, do której wstąpił w roku 1931. Dość prędko okazało się, że jest urodzonym liderem i dobrym organizatorem, stąd też prędko piął się w górę po stopniach partyjnej kariery, zostając wkrótce jednym z jej najbardziej rozpoznawalnych członków. Walczył ostro z sanacyjnymi władzami, często siłą pacyfikującymi wystąpienia robotnicze.
Józef Cyrankiewicz w czasie II wojny światowej - więzień Auschwitz
Po wybuchu II wojny światowej Cyrankiewicz od razu powrócił do wojska i walczył w artylerii aż do 15 września 1939 roku, kiedy to został wzięty do niewoli. Udało mu się jednak uciec z transportu i zaangażować w działalność polskich organizacji konspiracyjnych. Działał zarówno w strukturach PPS–owskich, jak i ponadpartyjnym ZWZ (Związek Walki Zbrojnej).
W roku 1941 został aresztowany przez Gestapo i po śledztwie wysłany do obozu w Auschwitz. W obozie nie zaprzestał działalności konspiracyjnej, angażując się w ukryte struktury oporu i stając się jednym z przywódców Grupy Bojowej Oświęcim. Aż do roku 1945 angażował się czynnie w działalność konspiracyjną w obozie. Został wyzwolony z obozu z Mauthausen, gdzie został przeniesiony w ostatnich miesiącach wojny.
Działalność polityczna Józefa Cyrankiewicza - premier Polski
Po wyzwoleniu zaangażował się w dzieło odbudowania przedwojennych struktur PPS, wchodząc w skład Rady Naczelnej PPS. Partia ta jednak była coraz bardziej pod kontrolą komunistów. Był również członkiem TRJN. Stopniowo zaczął coraz bardziej współpracować z komunistami, po wyborach w 1947 roku został mianowany premierem, funkcję tę pełnił do 1952 roku. Po krótkiej przerwie w latach 1952–1954 ponownie został wybrany na premiera. W czasie wystąpień czerwcowych w Poznaniu w roku 1956 wygłosił słynne zdania :
Każdy prowokator czy szaleniec, który odważy się podnieść rękę przeciw władzy ludowej, niech będzie pewny, że mu tę rękę władza ludowa odrąbie, w interesie klasy robotniczej, w interesie chłopstwa pracującego i inteligencji, w interesie walki o podwyższenie stopy życiowej ludności, w interesie dalszej demokratyzacji naszego życia, w interesie naszej Ojczyzny.
Odsunięcie Cyrankiewicza od władzy - strajki w 1970 roku
Cyrankiewicz został zmuszony do zrzeczenia się stanowiska premiera po kolejnej fali strajków w roku 1970. Od tego momentu był stopniowo odsuwany od władzy, m.in. od 1972 r. nie był już posłem. Zaangażował się w różnoraką działalność społeczną.
Zmarł w epoce przemian ustrojowych, ale jeszcze przed upadkiem komunizmu, tj. 20 stycznia 1989 r.
Józef Cyrankiewicz - jak ocenia go historia?
Obecnie postać Cyrankiewicza oceniana jest niejednoznacznie. Z jednej strony nie można mu odmówić osobistej odwagi, jaką wykazał w latach międzywojnia i II wojny światowej, z drugiej jednak strony wiadomo też o bezwzględności, z jaką tłumił wystąpienia antykomunistyczne w latach 1956, 1968 i 1970.