Przedwiośnie – opracowanie (geneza, czas i miejsce akcji, motywy)

Geneza

Stefan Żeromski pisał „Przedwiośnie” przez trzy lata (1921 – 1924). Powieść została bardzo skrupulatnie przygotowana pod względem merytorycznym. Autor nie znał wprawdzie rewolucji październikowej z autopsji, ale rozmawiał z naocznymi świadkami wydarzeń w Baku: Przedborską i Czarnocką, które gościł u siebie w Konstancinie. Powieść wzbudzała ogromne kontrowersje, środowiska prawicowe posądziły bowiem Żeromskiego o sympatie komunistyczne. Sam autor odciął się jednak od takiej interpretacji w „Liście otwartym do Arcybaszewa” wydrukowanym w „Echu Warszawskim”.

Czas i miejsce akcji

Akcja powieści obejmuje wydarzenia rozgrywające się głównie pomiędzy I wojną światową (1914) a rokiem 1921. Jedynie we wstępnej części utworu zatytułowanej „Rodowód” ukazane są dzieje rodziców głównego bohatera sprzed 1914 roku. Główne miejsca akcji to Baku w Rosji, Warszawa, Nawłoć i Chłodek.

Najważniejsze motywy

Motyw dojrzewania
Proces dojrzewania Cezarego Baryki stanowi konstrukcyjną ramę całej powieści. Jest to dojrzewanie biologiczne, erotyczne, ale także duchowe, społeczne i ideowe.

Motyw rewolucji
Rewolucja to jeden z kluczowych motywów „Przedwiośnia”. Przede wszystkim chodzi tu o rewolucję październikową w Rosji, ale także o widmo rewolucji zagrażającej Polsce, które pojawia się w ostatniej scenie powieści, kiedy Baryka przyłącza się do komunistycznej manifestacji.

Motyw podróży
Podróż występuje w „Przedwiośniu” w sensie dosłownym (podróż Cezarego z Baku do Polski), ale też w sensie metaforycznym – jako podróż życia, dojrzewanie.

Motyw szklanych domów
Szklane domy weszły do stałego repertuaru polskiej literatury. Historię o szklanych domach opowiada Cezaremu jego ojciec w trakcie podróży do Polski. Jest to symbol marzeń o wspaniałym kraju dobrobytu i powszechnej sprawiedliwości.

Motyw szlacheckiego dworku
Żeromski wykorzystał obraz Nawłoci jako obraz polskiego ziemiaństwa, jego uroku, ale też jaskrawych wad. Autor nawiązał tu polemicznie zwłaszcza do „Pana Tadeusza” i jego idealistycznego obrazu dworu.

Motyw miłości
Cezary Baryka przeżywa miłosne perypetie z trzema kobietami: Karoliną, Wandą i Laurą. Kocha jednak naprawdę jedynie Laurę Kościeniecką.

Motyw zazdrości
Baryka jest śmiertelnie zazdrosny o Laurę, dlatego bije się o nią z jej narzeczonym. Z kolei Wanda jest zazdrosna o Barykę i w przypływie emocji truje Karolinę, dosypując jej strychniny do soku porzeczkowego.

Motyw tajemniczej zbrodni
Śmierć Karoliny nie jest w powieści do końca wyjaśniona. Najbardziej prawdopodobnym scenariuszem zdarzeń jest otrucie jej przez Wandę, jednak nie ma na to dowodów. Motyw tajemniczej zbrodni pozorowanej jako samobójstwo występuje też w „Ludziach bezdomnych”

Motyw niesprawiedliwości społecznej
Jest to temat charakterystyczny dla Żeromskiego. Baryka styka się z niesprawiedliwością podczas rewolucji w Baku, ale również po przyjeździe do Polski. W Chłodku obserwuje skrajną nędzę chłopów, a w Warszawie miejskiej biedoty.

Polecamy również:

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 3 =
Ostatnio komentowane
Śkad wziął się taki wynik?
• 2022-12-05 21:24:47
Ok
• 2022-12-05 13:53:43
ok
• 2022-12-02 16:29:38
dzięki
• 2022-11-28 16:21:19
ok
• 2022-11-25 15:27:39