Potop szwedzki - skutki, bilans

Na początku roku 1660 rozpoczęły się pertraktacje pokojowe w Oliwie pod Gdańskiem. Pomimo, iż w toku rokowań zmarł król szwedzki Karol X Gustaw, strona polska nie wysuwała zbyt wygórowanych warunków Szwedom. Wówczas bowiem starano się skupić na walkach toczonych na wschodzie.

W efekcie traktat pokojów zawarty 3 maja, nie wprowadzał poważniejszych zmian granicznych w porównaniu do wcześniejszej linii rozejmowej – w posiadaniu polski pozostawiał Kurtlandie oraz południowo – wschodnią część Inflant.

Ponadto strona szwedzka zobowiązała się dotrzymywać wolności handlu na Bałtyku. W traktacie znalazł się również punkt zapewniający swobody religijne protestantów w Prusach Królewskich. W efekcie tego ostatniego zapisu, w przyszłości państwa niekatolickie mogły mieszać się w wewnętrzne sprawy Rzeczpospolitej.

Potop szwedzki z lat 1655 – 1660 odegrał ogromną rolę w historii Rzeczpospolitej. Jego katastrofalne skutki można porównać ze skutkami wojny trzydziestoletniej dla Rzeszy. Nastąpiły w tym okresie liczne zniszczenia oraz rabunki dóbr materialnych i kulturalnych przez obce wojska.

Najazd Szwedów łączył się przy tym ze znacznymi startami w ludności – za wojną nadciągnęła zaraza. Dodatkowo na obszarze Rzeczpospolitej wzmogła się ksenofobia oraz nietolerancja. Na różnowierców, którzy z obawy przed kontrreformacją sprzyjali Szwedom – spadły prześladowania, które spowodowały dobrowolną bądź też przymusową emigracje (przykład arian) z kraju. Wpłynęło to negatywnie na dalszy rozwój stosunków kulturalnych.

Ponadto uległa również osłabieniu pozycja międzynarodowa Polski. W szczególności niekorzystnie dla Rzeczpospolitej ułożyły się stosunki nad Bałtykiem – ostateczna przegrana w walce o dominium maris Baltici. Wprawdzie ogólnonarodowy zryw uratował Polskę przed rozbiorem, jednocześnie jednak wykazał brak odporności organizmu państwowego wśród wszystkich ówczesnych grup społecznych – magnaterii, szlachty, chłopów oraz mieszczan.

Potop szwedzki zakończył również panowanie dynastii Wazów w Polsce. Po abdykacji króla Jana Kazimierza, na kolejnej wolnej elekcji nowym monarchą wybrano Michała Korybuta Wiśniowieckiego.

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 4 =
Ostatnio komentowane
które to interpretacja?
Sylwia • 2020-10-18 12:46:17
Dobre
Bartek • 2020-10-18 12:38:41
Dzięki
Siano • 2020-10-17 15:44:01
Szkoda, że ludzie, którzy coś wiedzą na temat edukacji - są usuwani..., a przychodzą...
Szkoda • 2020-10-15 06:56:27