Cukry proste – wzory, podział, przykłady, właściwości, zastosowanie

Cukry proste - wzory, przykłady

Monosacharydy to cukry, które nie mogą być przekształcone na drodze hydrolizy w mniejsze cząsteczki.  Najbardziej powszechnymi cukrami prostymi są glukoza i fruktoza (należące do heksoz-6 węgli) oraz pentozy (5 węgli) takie jak ryboza. 

Glukoza i jej formacykliczna

 Cukry proste glukoza

Fruktoza i jej forma cykliczna:

Cukry proste fruktoza

Ryboza i jej forma cykliczna:

Cukry proste ryboza

Aldopentozy mają 8 możliwych stereo izomerów, 4 pary enencjomerów D i L: rybozy, arabinozy ksylozy i liksozy. Wszystkie (poza liksozą) są powszechne w przyrodzie. Najwazniejsze ryboza buduje RNA i DNA (jako deoksyryboza) L- arabinoza znajduje się w roślinach a D-ksyloza występuje w drewnie.

Cukry proste ryboza

Cukry proste ryboza

Aldoheksozy maja 4 centra stereogeniczne 16 stereoizomerów czli 8 par enancjomerów D i L: alloza, altroza, glukoza, mannoza, guloza, idoza, galaktoza, taloza. Szeroko rozpowszechnione w przyrodzie to oczywiście glukoza (tworząca min. skrobię czy celulozę) oraz galaktoza (pektyny owoców).

Cukry proste ryboza

Cukry proste - podział

Z chemicznego punktu widzenia cukier jest to aldehyd lub keton polihydroksylowy. Z tego wynika podział cukrów ze wzgledu na ich budowe:

ketozy ( zawierają grupe ketonowa, nie utleniają się)

aldozy ( zawierają grupę aldehydową, ulegają reakcji utlenienia do kwasów np. z glukozy można otrzymać jej pochodną kwas glukonowy wskótek utlenienia grupy aldehydowej do karboksylowej)

Ze względu na ilość atomów węgla dzielimy je na:

- triozy

- tetrozy

- pentozy

- heksozy

- heptozy itp.

Cukry proste - właściwości, zastosowanie

Cukry proste to cząsteczki bezwonne i bezbarwne, ze wzgledu na dużą ilość grup hydroksylowych należą do łatwo rozpuszczalnych w wodzie. Większość cukrów prostych ma słodki smak. Cukry takie jak ryboza pełnią funkcję budującą kwasy nukleinowe (DNA, RNA), fruktoza czy glukoza wyztępują w wielu owocach. Glukoza jako polimer (celuloza czy skrobia) stanowi związek do magazynowania energii u roślin. 

 

Polecamy również:

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 3 =
Ostatnio komentowane
Cycki
cyckoland • 2021-09-27 06:23:49
ffff
fffff • 2021-09-26 21:08:48
jd
tak • 2021-09-26 18:53:47
5+1
jek • 2021-09-26 16:27:01
9+10=21
A • 2021-09-26 14:54:26