Węglowodany - cukry – wzory, nazewnictwo, właściwości, zastosowanie

Węglowodany - wystepowanie, właściwości, zastosowanie

Słowo węglowodan  wywodzi się od nazwy glukozy. Jako pierwszą z cukrów otrzymano w czystej postaci właśnie glukozę o wzorze C_6H_{12}O_6 Węglowodany cukry i uważano ją za hydrat węgla: węglo-wodan.  Jakkolwiek teoria taka szybko upadła to nazwa pozostała i do dziś określamy nią szeroką grupę polihydroksylowanych aldehydów i ketonów, zwanych potocznie cukrami.

Węglowodany występują w roślinach jadalnych (cukier, skrobia) w drewnie, papierze (celuloza) w komórkach w DNA oraz jako część błon w komórkach. Istnieją także leki o budowie węglowodanów. Węglowodany to podstawowe źródło energii w procesach życiowych. Glukoza jest  wytwarzana w procesie fotosyntezy przez rośliny, dlatego jest najważniejszym cukrem prostym. Szacuje się że około 50% suchej biomasy na ziemi wszystkich zwierząt i roślin stanowią polimery glukozy.

Węglowodany proste i złożone - podział, wzory

Podział węglowodanów:

Monosacharydy - cukry (węglowodany) proste, nie da się ich przekształcić na drodze hydrolizy w mniejsze cząsteczki np. glukoza, fruktoza

Węglowodany cukry proste

Monosacharydy ze względu na budowę chemiczną dzielimy także na aldozy i ketozy. Glukoza ponieważ zawiera grupę aldehydową należy do aldoz, ponieważ zbudowana jest z sześciu węgli można ją nazwać  aldoheksozą (sześciowęglowym aldehydo cukrem), natomiast fruktoza jest keto heksozą (sześciowęglowym ketozo cukrem).  Wszystkie cukry posiadają centra stereochemiczne i wystepują w postaci szeregu izomerów.  Każdy izomer ma inną nazwe zwyczajową , najważniejsze jest aby zapamiętać, że cukry naturalnie występujące w przyrodzie należą do szeregu D, wynika to z biosyntezy cukrów.  D-cukry mają grupę hydroksylową w najniższym centrum stereogenicznym skierowaną w prawo na projekcji Fischera, czyli na wzorach łańcuchowych  które przedstawiono dla glukozy i fruktozy (kolor zielony). 

 

Polisacharydy - cukry (węglowodany) złożone, składają się z dwóch lub więcej cukrów prostych połączonych razem np. sacharoza składa się z połączonych  glukozy i fruktozy

Sacharoza:

Węglowodany cukry złożone

1,2'-glikozyd [2-O-(α-D-glukopiranozylo)-β-D-fruktofuranozyd

Cukry - nazewnictwo

Nazewnictwo disacharydów wymaga podania numerów węgli, które uczestniczą w reakcji tworzenia wiązania glikozydowego. Ponieważ cukry występują w formie cyklicznej (furanozowej-5 członowej lub piranozowej -6 czlonowej) powstaje nowe centrum stereogeniczne. W zalezności od strony po której znajdzie się powstająca grupa OH powstaje anomer α lub β. β-D-glukopiranoza nalezy do najmniej zatloczonych sterycznie i najtrwalszych aldoheksoz.

Polecamy również:

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 1 =
Ostatnio komentowane
żoną Jaroslawa Iwaszkiewicza była pisarka i tłumaczka Anna Iwaszkiewiczowa z domu Lilp...
Iwona • 2021-07-19 18:40:47
"Oda do radości" to utwór Beethovena. Schiller napisał "Do Radości".
Germanista • 2021-07-10 02:59:47
Zgromadzenie Narodowe (Konwent) nie było "rządem rewolucyjnym", a parlamentem.
Andrzej • 2021-07-06 08:15:34
Czy naprawdę nie dało się tego bardziej spłycić? Gdzie jest drugi syn? Ten który p...
Andrzej Koraben • 2021-06-30 11:34:39
Ciekawe jak daleko czasowo sięgają Politycy. 2050 ? Czyli doprzodu do tyłu 2023. Grolsz...
Nick Radek • 2021-06-27 07:22:58