Alkiny – nazewnictwo, wzory strukturalne, właściwości, zadania

Alkiny to węglowodory nienasycone, zawierające jedno potrójne wiązanie węgiel-węgiel. Podobnie jak alkeny, alkiny tworzą szereg homologiczny, w którym najprostszy ze związków to acetylen (etyn) zawierający 2 atomy węgla. Wzory sumaryczne kolejnych elementów szeregu – łańcuchowych alkinów zawierających jedno wiązanie potrójne można opisać ogólnym wzorem C_nH_{2n-2.

Alkiny - właściwości

Właściwości fizyczne alkinów są podobne do alkanów i alkenów, podobnie też zmienia się ich stan skupienia. Alkiny również mają niepolarny charakter i nie mieszają się z wodą. Pod względem reaktywności chemicznej, alkiny zachowują się podobnie do alkenów, jednak istnieją pewne różnice (np. alkiny mogą dwukrotnie ulegać addycji elektrofilowej, lub tylko częściowemu uwodornieniu), a także reakcje, którym nie ulegają alkeny. Ze względu na strukturę wiązania potrójnego węgiel-węgiel (przy atomach węgla związanych potrójnym wiązaniem może się znajdować tylko po jednym podstawniku), alkiny nie wykazują izomerii przestrzennej E/Z tak jak alkeny. Atomy węgla biorące udział w wiązaniu potrójnym mają hybrydyzację sp, co decyduje o liniowym kształcie tego fragmentu cząsteczki.

Alkiny - nazewnictwo

Alkiny nazywamy podobnie, jak alkany i alkeny. Do rdzenia określającego liczbę atomów w cząsteczce dodajemy końcówkę –in lub –yn świadczącą o obecności wiązania potrójnego w cząsteczce. Dodajemy też liczbę określającą położenie wiązania potrójnego (numer jego początkowego atomu), na początku nazwy, lub pomiędzy rdzeniem a końcówką. Na przykład, związek HC≡CCH2CH3 to but-1-yn lub 1-butyn (ma 4 atomy węgla w łańcuchu, wiązanie potrójne jest przy pierwszym z atomów). Związki zawierające większą liczbę wiązań potrójnych nazywamy podobnie jak wielonienasycone alkeny (dieny, trieny itd.), czyli związek HC≡CC≡CH to 1,3-butadiyn (zawiera 4 atomy węgla i 2 wiązania potrójne, przy 1-szym i 3-cim atomie węgla).

Alkiny - wzory strukturalne

Wzory strukturalne trzech najprostszych alkinów - etynu, propynu i butynu, przedstawiono na schemacie poniżej.

Alkiny - zadania

  1. Ile atomów wodoru w cząsteczce będzie miał łańcuchowy alkin z jednym wiązaniem potrójnym, zawierający 6 atomów węgla?
  2. Który związek ma więcej izomerów, butadien, czy butadiyn? Uzasadnij.
  3. Czy związek o wzorze sumarycznym C_7H_{14} może być alkinem?
Komentarze (2)
Wynik działania 3 + 3 =
ADMIN
2020-03-02 09:07:57
Grzegorzu, dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został już poprawiony. Pozdrawiamy
grzegorz
2020-02-26 10:55:43
„Alkiny to węglowodory nienasycone, zawierające co najmniej jedno potrójne wiązanie węgiel-węgiel” - NIEPRAWDA! Alkiny zawierają dokładnie jedno wiązanie potrójne. Gdyby zawierały dwa, nazywałyby się alkadiinami, a nie alkinami. Dezinformacja.
Ostatnio komentowane
Tekst jest napisany z błędami. (lata panowania) Hammurabi nie zjednoczył pierwszy Samar...
Historyk • 2020-10-28 17:07:17
To jest 7.
Alice • 2020-10-28 11:43:13
hyggyy
jhfhftu • 2020-10-28 10:30:09
dobre to
Kamil • 2020-10-27 19:39:34
Opisz przemysł
Zbychu sto noga • 2020-10-25 13:38:03