Aldehydy – wzór ogólny, szereg homologiczny, nazewnictwo, właściwości, zastosowanie

Aldehydy - wzór ogólny

Aldehydy to związki karbonylowe, zawierające w swojej strukturze grupę aldehydową, -CHO:

Aldehydy są bardziej polarne od alkanów, ale mniej polarne od alkoholi: z wodą w pełni mieszają się tylko dwa pierwsze aldehydy – mrówkowy i octowy, dalej rozpuszczalność aldehydów w wodzie szybko maleje. Aldehydy tworzą wiązania wodorowe. Aldehydy są związkami reaktywnymi chemicznie – ulegają utlenianiu do kwasów karboksylowych już w bardzo łagodnych warunkach (np. pod wpływem kationów miedzi(II)). Drugą reakcją, której łatwo ulegają aldehydy, jest reakcja addycji nukleofilowej do grupy karbonylowej.

Aldehydy - szereg homologiczny

Podobnie, jak węglowodory, aldehydy alifatyczne tworzą szereg homologiczny, w którym kolejne elementy różnią się długością łańcucha węglowego o jedną grupę -CH_2- (metylenową). Pierwszym elementem szeregu jest aldehyd mrókowy - metanal (HCHO), zawierający jeden atom węgla w łańcuchu. Kolejnym jest dwuwęglowy etanal (aldehyd octowy, CH_3CHO). Następne elementy szeregu homologicznego aldehydów zawierają w łąńcuchu kolejno - 3, 4, 5 i więcej atomów węgla.

Aldehydy - nazewnictwo

Nazwę aldehydu tworzymy, dodając końcówkę –al do rdzenia odpowiadającego nazwie najdłuższego łańcucha węglowego w cząsteczce, np. H_3CCH_2H_2CHO to butanal (4 atomy węgla – rdzeń „butan” + końcówka –al). Kiedy grupa aldehydowa przyłączona jest do układu pierścieniowego, np. cykloheksanu, wtedy do rdzenia, który stanowi nazwa układu cyklicznego (cykloheksan) dodajemy końcówkę –karboaldehyd (i łącznik -o-): cykloheksanokarboaldehyd. Przykłady nazewnictwa i wzorów aldehydów pokazane są na rysunku poniżej.

 wzory i nazwy wybranych aldehydów

Aldehydy - występowanie w przyrodzie

W przyrodzie najważniejszymi związkami zawierającymi grupę aldehydową są niektóre cukry – aldozy. Przykładową aldozą jest glukoza. Aldehydy są również obecne w różnego rodzaju naturalnych olejkach zapachowych tak jak np. aldehyd cynamonowy, safranal (składnik olejku szafranowego), czy citronellal (składnik olejku cytrynowego). Struktury tych aldehydów przedstawiono na rysunku poniżej.

Wzory i nazwy wybranych aldehydów występujących naturalnie

Polecamy również:

  • Otrzymywanie aldehydów

    Przemysłowo, aldehydy otrzymuje się w procesie hydroformylowania, w którym cząsteczka alkenu reaguje z wodorem i tlenkiem węgla w obecności katalizatora, tworząc aldehyd. W laboratorium, aldehydy można otrzymać za pomocą szeregu metod. Należą do nich: łagodne utlenianie pierwszorzędowych alkoholi, ozonoliza... Więcej »

  • Reakcje aldehydów

    Aldehydy łatwo ulegają reakcji utleniania, wynika to ze struktury grupy karbonylowej w aldehydach. Wodór połączony z węglem karbonylowym może być łatwo usunięty podczas reakcji utleniania.  Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 3 =
Ostatnio komentowane
Ta? To Abrahamistycznie
• 2022-09-20 17:15:41
ez
• 2022-09-19 20:46:22
Dobra konstrukcja wypowiedzi. Ma bardzo dobrą merytorykę. Lecz nie mogę zostawić suche...
• 2022-09-18 13:21:20
robi wrażenie
• 2022-09-17 17:48:17