Transport przez błony

Każda komórka jest układem otawatym, w którym zachodzi ciągła wymiana substancji, energii i informacji między wnętrzem a otoczenie. Transport substancji przez błony biologiczne może odbywać się zgodnie z gradientem stężeń - transport bierny lub wbrew gradientowi i wymaga wówczas dostarczenie energii - transport aktywny.

Transport bierny

Wyróżniamy dwa rodzaje transportu biernego: dyfuzję prostą i dyfuzję wspomaganą (ułatwioną).

Dyfuzja prosta polega na transporcie substancji zgodnie z gradientem stężeń, bez udziału energii. W ten sposób przemieszczane są gazy (O2, CO2), H2O, mocznik.

Odmianą dyfuzji prostej jest osmoza, która polega na przenikaniu wody przez błonę półprzepuszczalną z roztworu hipotonicznego (o niższym stężeniu) do roztworu hipertonicznego (o wyższym stężeniu). 

Po umieszczeniu komórki roślinnej w rozworze hipertonicznym dochodzi do wypływu wody z komórki, w wyniku czego następuje odstawanie protoplastu od ściany komórkowej (komórka traci turgor). Zjawisko to zwane plazmolizą jest odwracalne. Po umieszczeniu komórki w roztworze hipotonicznym woda napłynie z powrotem do wnętrza, a komórka odzyska właściwe uwodnienie.

 Zachowanie komórki roślinnej znajdującej się w roztworze hiper-, izo- i hipotonicznym - transport bierny (dyfuzja) - transport przez błony, osmoza

Zachowanie komórki roślinnej znajdującej się w roztworze

hiper-, izo- i hipotonicznym


Dyfuzja wspomagana (ułatwiona) zachodzi zgodnie z gradientem stężeń, bez udziału energii za pośrednictwem:

białek przenośnikowych, które łączą się z transportowaną cząsteczka po jeden stronie błony, przenoszą ją i uwalniają po drugiej stronie błony
kanałów jonowych, przez które transportowane są jony nieorganiczne: Na+, K+, Cl-; kanały jonowe wykazują selektywność jonową i są otwierane według potrzeb

Transport aktywny

Transport aktywny zachodzi wbrew gradientowi stężeń, dlatego wymaga dostarczenia energii pochodzącej z hydrolizy ATP. W transporcie tym do przenoszenia substancji niezbędne są białkowe przenośniki tak zwane pompy jonowe, których przykładem jest pompa sodowo-potasowa.

Wyróżnia się 3 rodzaje transportu aktywnego:
uniport – transport jednej cząsteczki
symport – transport dwóch cząsteczek w tym samym kierunku
antyport – transport dwóch cząsteczek w przeciwnych kierunkach

 I - uniport, II - symport, III - antyport transport przez błony, osmoza

 I - uniport, II - symport, III - antyport

 

Polecamy również:

  • Funkcje błony komórkowej i właściwości

    Właściowości błon biologicznych: • asymetryczność – każda warstwa ma inny skład i właściwości• płynność i dynamiczność – lipy przemieszczają się wzdłuż błony (dyfuzja boczna) oraz w poprzek (ruch flip-flop –„koziołkowanie” z jednej warstwy do drugiej), im... Więcej »

  • Plazmoliza i deplazmoliza

    Plazmoliza jest zjawiskiem zachodzącym w komórkach roślinnych. Polega na odstawaniu protoplastu od ściany komórkowej. Proces ten spowodowany jest utratą wody z wnętrza komórki i zarazem spadku jej jędrności. Więcej »

Komentarze (1)
Wynik działania 3 + 2 =
Klaudia.M.
2021-12-21 12:45:28
Bardzo dobrze podane informacje i przydatne
Ostatnio komentowane
Czyli,powiedzenie Polak Węgier dwa bratanki,nie jak się nie odnoszą względem pochodzen...
• 2022-06-16 19:03:58
ekstra
• 2022-06-18 17:12:40
ok
• 2022-06-08 15:52:28
dzięks
• 2022-06-06 19:26:13
Ale proste
• 2022-06-06 14:23:48