Patriotyzm a nacjonalizm - porównanie, różnice

Patriotyzm i nacjonalizm są zjawiskami ogniskującymi się wokół wspólnej wartości, jaką jest w nich obydwu naród bądź ojczyzna. Patriotyzmem możemy nazwać postawę umiłowania i czci wobec własnej ojczyzny, natomiast nacjonalizm to światopogląd bądź ideologia, która na pierwszym miejscu stawia naród jako wartość najważniejszą w życiu obywateli, łączy się z poczuciem solidarności i jedności z jednym, konkretnym narodem, który uznaje się za lepszy od pozostałych.

Jak zatem łatwo stwierdzić, nie są to pojęcia tożsame, ale posiadają szereg wspólnych elementów. Można zaryzykować stwierdzenie, że patriotyzm jest bazą, fundamentem dla nacjonalizmu. Wspólne dla obu zjawisk są: miłość do narodu, ojczyzny, poczucie jedności i wspólnoty z narodem (które występuje jednocześnie ze świadomością odrębności własnej ojczyzny od pozostałych), identyfikacja z konkretną ojczyzną, wreszcie szacunek względem języka, tradycji, kultury, historii czy obyczajów narodowych oraz pragnienie zapewnienia i utrzymania ciągłości bytu narodu.

Natomiast chcąc zestawić ze sobą te dwa pojęcia należy również wskazać na szereg cech różniących je. W pierwszej kolejności warto zauważyć, iż odmienne w przypadku patriotyzmu i nacjonalizmu jest postrzeganie innych narodów. Obie postawy cechują się istnieniem świadomości odmienności własnego narodu od innych tego typu wspólnot, jednak patriotyzm nie łączy się z postawą pogardy czy umniejszania wartości innych społeczeństw, z kolei w nacjonalizmie widzimy rodzaj wywyższenia własnego narodu przy jednoczesnym pomniejszeniu czy czasem wręcz zdeprecjonowaniu wartości innych państw. Zdarza się, że nacjonalizm (w zależności od jego formy) jest bezgranicznym i bezrefleksyjnym uwielbieniem własnego narodu przy jednoczesnej pogardzie dla innych narodów. Nacjonalizm może przerodzić się czasem w szowinizm bądź rasizm. Nacjonalizm nie sytuuje się jako postawa tolerancyjna, otwarta na osiągnięcia innych państw.

Druga kwestia różniąca te pojęcia dotyczy samej natury zjawisk – patriotyzm jest pewnego rodzaju odczuciem, postawą emocjonalną, ze sfery uczuciowej, z kolei nacjonalizm jest formą bardziej złożoną – biorącą za podstawę sferę odczuć obywateli, jednak tworzącą pewien system, ideologię czy prąd narodowo-społeczny. Na tym nie kończą się rozbieżności. Kolejna wiąże się z innym postrzeganiem narodu – dla nacjonalistów naród to pewnego rodzaju zwarta wspólnota obywateli, zbiór ludzi, którzy zajmują określone miejsce w hierarchii społecznej i spełniają wyznaczone role w społeczeństwie, a także reprezentują interes narodowy na arenie międzynarodowej. Natomiast w przypadku patriotyzmu naród tworzy suma jednostek, które utożsamiają się z tą ojczyzną.

Ostatnim punktem różniącym, na który warto zwrócić uwagę jest problem odnoszenia się do wartości uniwersalnych – patriotyzm jako postawa bardziej otwarta, tolerancyjna nie wyklucza współistnienia wartości uniwersalnych, ogólnoludzkich i wartości narodowych, z kolei nacjonalizm ustanawia pewną hierarchię wartości, zakłada, iż wartości narodowe mają pierwszeństwo przed ogólnoludzkimi.

Polecamy również:

  • Patriotyzm - definicja, znaczenie - WOS

    Patriotyzm (z łac. patria – ojczyzna) to umiłowanie, poszanowanie własnej ojczyzny. Postawa przejawiająca się w emocjonalnej więzi z historią, tradycją, ojczystym językiem, silnym powiązaniem z kulturą, czy nawet krajobrazem danego narodu, to również gotowość do służby, do poświęceń... Więcej »

  • Mała ojczyzna - definicja - WOS

    „Małą ojczyzną” możemy nazwać rodzaj przestrzeni geograficznej, społecznej i kulturowej, w której jednostka żyje i z którą jest emocjonalnie związana. Inaczej jest to przestrzeń stanowiąca najbliższe otoczenie, dobrze znana, bezpieczna i „oswojona”. Więcej »

Komentarze (13)
Wynik działania 2 + 3 =
Agata
2022-10-07 17:55:42
Z przykrością stwierdzam że te bzdury są tym co się wyświetla po wpisaniu w google "nacjonalizm" i dziwić się że tak wiele osób nie widzi różnicy między nacjonalizmem, patriotyzmem a szowinizmem, megalomanią i faszyzmem. Cieszy mnie jednak że w komentarzach jest jednoznaczne naprostowanie.
Polak
2021-05-01 19:51:01
W konstytucji jest zapis mówiący o tym,.że Rzeczpospolita jest niezależna i demokratyczna oraz zapis o tym, że każdy obywatel ma obowiązek bronić ojczyzny czyli jak łatwo wydedukować jej suwerenności i ustroju demokratycznego. Czy zatem konstytucja ma wyraz patriotyczny czy nacjonalistyczny?
Timon
2021-04-26 18:13:40
Ale stek bzdur, autor myli szowinizm narodowy z nacjonalizmem.
Tomasz Paluch
2020-11-09 11:47:27
Bzdura w treści: nacjonalizm który stawia swój naród (obywateli) jako wyższy nad innymi to Szowinizm. Nacjonalizm to nie ideologia, a przywiązanie do ojczyzny i narodu. To właśnie patriotyzm: gotowy bronić kultury i granic. Nazista, nie tylko uwaźa o wyższości jego narodu nad innymi (szowinizm), to rasista z ideologią wprowadzaną w życie. Z kolei faszyści, to ci co mają swoją ideogię za jedynie słuszną, zamknięci na debatę publiczną, wprowadzający ją w życie siłą i zamykając usta innym poglądom - patrz szwecja j norwegia dzisiaj, oraz lewicowe ugrupowania w Polsce zamknięte na dialog, również lgbt. Tam gdzie nie ma miejsca na dyskusję, zwykle mamy do czynienia z faszyzowaniem
Nikola
2020-06-16 15:43:12
Po przeczytaniu tych bredni, tak niestety trzeba to nazwać, zastanawiam się, dlaczego ludzie tak bardzo starają się przedstawić nacjonalizm w złym świetle? Proponuję doedukować się w tym temacie, a później zabrać się za wykładanie go innym, ponieważ obecna forma prowadzi do ogłupienia osoby, która to przeczyta i zaczerpnie wiedzę z powyższego "opracowania".
ziutek
2019-11-11 15:29:37
kolejny nieuk nie rozróżniający nacjonalizmu od szowinizmu patriotyzm i nacjonalizm są generalnie tożsame, tu się zgodzę, ale różnice to porównanie patriotyzmu/nacjonalizmu z szowinizmem... wypracowanie na dorodną PAŁĘ. miłego dnia
paproch
2017-11-14 11:20:43
Straszne głupstwa. Błędnie, by nie rzec kłamliwie opisany tu nacjonalizm (pogarda dla innych narodów), to jest właśnie szowinizm. Patriotyzm, to umiłowanie i podporządkowanie interesów prywatnych i społecznych interesom Ojczyzny, czyli państwa, będącego emanacją woli ogółu obywateli. Nacjonalizm, to umiłowanie i podporządkowanie interesów prywatnych i społecznych interesom Narodu, czyli obywateli, których emanacją woli jest państwo - Ojczyzna. W państwach mono-narodowych (~100%) te pojęcia są tożsame. Patriotyzm, to "zaszłość" z czasów I i II Rzeczpospolitej, kiedy byliśmy państwem wielonarodowym (Rusini, Litwini, Żydzi, Niemcy...) i nacjonalizmy działałyby destrukcyjnie i rozbijałyby jedność państwa. Patriotyzm wielonarodowego społeczeństwa natomiast spajał Rzeczpospolitą. Z szowinizm mamy do czynienia, gdy uznaje się wyższość jednej (najczęściej własnej) wspólnoty (narodu, państwa) nad innymi wspólnotami.
sas
2017-01-17 17:51:31
@robert "Musimy wyjaśnić zasadnicze różnice pomiędzy niezdrową formą nacjonalizmu, który uczy pogardy dla innych narodów i kultur, a patriotyzmem, który jest właściwą miłością własnego kraju (...). Prawdziwy patriotyzm nigdy nie stara się dążyć do dobrobytu własnego narodu kosztem innych.". Ten fragment stanowczo mówi o różnicy między szowinizmem a patriotyzmem. Nacjonalizm jest to patriotyzm w obliczu zagrożenia dla narodu. Nacjonalizm nigdy nie może pozostać bez patronatu Kościoła, bo prawdopodobnie przerodzi się w szowinizm. Stąd niebezpieczeństwo negatywnych wypowiedzi hierarchów kościelnych stosujących zmienioną definicję nacjonalizmu.
JAN
2016-11-20 17:25:02
Terminy nacjonalizm czy nacjonalista, wobec długotrwałych działań systemów totalitarnych: komunizmu i ideologii lewicowych, zwalczających wolność suwerennych narodów i same te odrębne narody – stały się przedmiotem wszelkich możliwych ideologicznych i językowych manipulacji, których celem była i jest zmiana ich znaczenia, zohydzenie ich i zmuszenie innych do negatywnych i złych z nimi skojarzeń.Pojęcie nacjonalizmu oznaczało pierwotnie ideę podporządkowania interesów grupowych, szczegółowych, czy też klasowych – interesowi całego narodu. Oznaczało politykę stawiania dobra narodowego, ponad interesy grup i różnych klas. Idee nacjonalistyczne są popularne szczególnie wtedy, gdy interesy i dobro narodowe, czy też suwerenność danego narodu zostają zagrożone.Nacjonalista stawia na pierwszym miejscu interesy własnego narodu, własnego państwa, co wcale nie musi być łączone z pogardą i nienawiścią do innych narodów. Nacjonalność uzupełnia patriotyzm, a często jest z nim utożsamiana. Kupując np. polskie wyroby, zamiast niemieckich, włoskich lub chińskich, wcale nie okazujemy tym samym pogardy dla Włochów czy Chińczyków. Podejmując decyzje, np. gospodarcze, polityczne, edukacyjne czy dotyczące kultury, promujące i realizujące wartości ważne dla narodu polskiego – wcale nie okazujemy pogardy czy wrogości, ani nienawiści, czy nietolerancji dla innych narodów. Po prostu realizujemy swoje – polskie, polskiego narodu interesy, nasze dobro, np.: wzmocnienie naszego bezpieczeństwa, naszej gospodarki, naszej kultury. Bez uczuć nacjonalnych, pronarodowych, propaństwowych żadne suwerenne państwo, ani naród nie przetrwałyby.
robert
2016-09-02 07:13:27
Boże, gdzie w tym pokoleniu nauka JP II, który wyraźnie i w przemówieniu w siedzibie ONZ i w książce "Pamięć i tożsamość" odrzuca nacjonalizm, jako zło i ogromne niebezpieczeństwo dla samego narodu. Narody zarażone nacjonalizmem zawsze były w konsekwencji ofiarami tej ideologii. Tak drogie dzieci - JPII mówi do was w książkach, a wy, zamiast czytać i słuchać, zakładacie opaski ONR z Falangą - znakiem organizacji profaszystowskiej, która w 1934 narobiła tyle złego, że legionista, przyjaciel Piłsudskiego, min. Pieracki postanowił ją zdelegalizować. Zrobił to 10 czerwca 1934, a piętnastego już nie żył. W przeddzień zadzwonił do niego nacjonalista, szef ONR Marsdorf, żądając rozmowy z ministrem, kiedy przekazano mu, że minister będzie jutro, rzucił tylko - "Jutro będzie za późno!". Po tym mordzie politycznym, którego dokonał inny nacjonalista, z ukraińskiego OUN, Piłsudski i jego ludzie w rządzie zdecydowali się internować wielu nacjonalistów z ONR, OUN i komunistów, aby wprowadzić w Polsce spokój i skończyć z bombami wybuchającymi w pochodach i strzelaninami na ulicach. Ktoś, kto z dumą mówi, że jest nacjonalistą, jest zwyczajnym nieukiem i idiotą pożytecznym dla wrogów Polski.
Jhel
2015-11-07 14:33:26
Co za nieuk to pisał, patriotyzm to umiłowanie ziemi (ojczyzny) a nacjonalizm to umiłowanie narodu. Nacjonalizm to nie to samo co szowinizm!!! Może się przerodzić w szowinizm ale nim nie jest
PolskiNacjonalista
2015-09-10 14:32:37
Wy tu piszcie że "nacjonalizm" to szowinizm. Mylicie pojęcia kochani ;) CWP!
Karol
2015-01-06 08:45:15
Bardzo dobry
Ostatnio komentowane
git
• 2023-02-08 21:11:48
latwe
• 2023-02-08 17:29:35
Dzk
• 2023-02-08 14:34:22
Ok
• 2023-02-05 19:16:03
Dziękuje
• 2023-02-05 10:06:49