Praca u podstaw - definicja, przedstawiciele, przykłady

Praca u podstaw - definicja, charakterystyka

Praca u podstaw była jednym z najważniejszych założeń polskiego pozytywizmu. Wiązało się ono z silnym przekonaniem o konieczności szerzenia edukacji i rozbudzania świadomości narodowej wśród najbiedniejszych warstw społeczeństwa. To właśnie one stanowiły najliczniejszą grupę (podstawę społeczeństwa) wśród wszystkich przedstawicieli narodu, więc odpowiednie przygotowanie i zapewnienie im dobrych warunków życia mogło wpłynąć pozytywnie na „organizm”, jakim było całe społeczeństwo (praca u podstaw była ściśle związana z pracą organiczną).

Praca u podstaw najdynamiczniej rozwijała się między latami 70. a 90. XIX stulecia. Jednak pierwsze starania poczyniono już w 1864 r. – wprowadzono ustawę uwłaszczającą chłopów. Od tego momentu mogli oni samodzielnie zarządzać przyznanymi im gruntami i czerpać z nich zyski. Pomimo tego relacje między większymi posiadaczami ziemskimi a mniej zasobnymi chłopami naznaczone były konfliktami. Podobnie sytuacja wyglądała w miastach, gdzie przedstawiciele bogatszej części burżuazji (często posiadaczy maszyn itp.) wykorzystywali niską świadomość i niewielki poziom wiedzy ludzi biedniejszych, często wyzyskując ich w swoich zakładach. By zażegnać te niebezpieczne dla społeczeństwa problemy, podjęto decyzję o jak najpełniejszym uświadamianiu i szerzeniu edukacji wśród najbiedniejszych. Dzięki temu pojawiła się szansa „wyciągnięcia” ich z marginesu społeczeństwa, by mogli brać aktywny udział w jego życiu (mając pełną wiedzę o swoich obowiązkach i zadaniach).

Praca u podstaw w literaturze

Temat pracy u podstaw wielokrotnie podejmowany był w pozytywistycznej literaturze. Losy ludności wiejskiej bardzo dobrze ukazał Bolesław Prus w „Antku”. Tytułowy bohater, chociaż jest chłopcem zdolnym i ambitnym, nie może realizować swoich marzeń ze względu na fatalny poziom edukacji na wsi oraz zabobonne podejście do życia jej mieszkańców.

Nieco innym dziełem, eksponującym trudności pracy u podstaw jest „Siłaczka” Stefana Żeromskiego. Odważni i wyedukowani bohaterowie (Paweł Obarecki oraz Stanisława Bozowska) wyruszyli na wieś (do Obrzydłówka), by z tamtejszej ludności – rozbitej, nietworzącej całości – stworzyć silne filary polskiego społeczeństwa, niosąc wiedzę, poprawiając warunki higieny itp. Jednakże zadanie to okazało się niemożliwe do zrealizowania. Najbardziej prominentni mieszkańcy Obrzydłówka byli nastawieni na czerpanie jak największych zysków, więc altruistyczna praca dwójki bohaterów napawała ich niechęcią. Konsekwentnie utrudniali ich działania, doprowadzając do tego, że doktor Paweł Obarecki prędko stał się jednym z nich –  pragnącym prywatnych korzyści konformistą. Nieszczęśliwie skończyła się także historia Stanisławy Bozowskiej – ambitnej i idealistycznej nauczycielki. Biorąc na siebie obowiązki ponad swoje siły, znacznie pogorszył się stan jej zdrowia. Wkrótce zmarła, a przyczyną jej śmierci okazała się choroba, do której doprowadziły fatalne warunki życia.

Praca u podstaw na terenach silnych represji ze strony zaborców

Praca u podstaw szczególne znaczenie miała na terenach, gdzie zaborcy najintensywniej stosowali represje, próbując wynaradawiać polskie społeczeństwo. Ludzie poddawani rusyfikacji i germanizacji mogli szybko stać się odciętą od swoich korzeni częścią, znajdującą się poza narodem polskim, ciałem obcym. W miejscach takich przed osobami wypełniającymi założenia pracy u podstaw stało szczególne zadanie – podtrzymywanie ducha narodowego.

Polecamy również:

  • Praca organiczna - definicja, przedstawiciele, przykłady

    Wśród wielu istotnych postulatów wysuwanych przez polskich pozytywistów bardzo ważne miejsce zajmowała praca organiczna. Na terenach państwa podzielonego między trzech zaborców rozwijała się ona już na początku wieku XIX (jako datę jej początku w Polsce często podaje się lata 20. tamtego... Więcej »

  • Emancypacja kobiet - charakterystyka postulatów i działań

    Brak głosu w sprawach politycznych, zakazy i bariery (także społeczne) niemal uniemożliwiające zdobywanie wiedzy i realizowanie własnej kariery, wyzyskiwanie w miejscach pracy przy wypłatach pensji znacznie niższych niż te, jakie otrzymywali mężczyźni – to tylko niektóre z problemów, z jakimi... Więcej »

  • Kwestia żydowska - charakterystyka postulatów i działań

    Liczebność Żydów i ich znaczenie - ustalenie dokładnej liczby Żydów zamieszkujących ziemie historycznie należące do Polski jest niemal niemożliwe. Istnieją jednak dane pozwalające oszacować ją w przybliżeniu. W zaborze pruskim żyło ok. 65000 Żydów. Na terenach Galicji w roku 1850 ich liczebność... Więcej »

  • Germanizacja i rusyfikacja - walka w obronie kultury i języka polskiego

    Zaborcy, inkorporując polskie ziemie do terenów swoich państw, musieli liczyć się z ryzykiem, iż zamieszkujący je Polacy nie będą podlegli ich woli i uczynią wszystko, by odzyskać niepodległość. Z tego względu rozpoczęli oni działania wynaradawiające, których celem było ostateczne pozbawienie... Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 5 + 1 =
ADMIN
2021-01-07 10:47:43
Gg - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy :)
Gg
2020-12-27 13:00:43
Przede wszystkim, Stasia Bozowska , nie Brzozowska
Ostatnio komentowane
git
• 2022-09-27 14:46:23
Ok
• 2022-09-27 12:59:27
Bardzo łatwe
• 2022-09-27 10:53:50
Fajowe
• 2022-09-26 18:31:03
Dobra konstrukcja wypowiedzi. Ma bardzo dobrą merytorykę. Lecz nie mogę zostawić suche...
• 2022-09-18 13:21:20