Orientacja proaustriacka i prorosyjska - przedstawiciele, cele, poglądy

Wybuch wojny europejskiej, w czasie której państwa zaborcze porzuciły wcześniejszą politykę współpracy i stanęły przeciwko sobie był przyjęty z entuzjazmem przez polskich działaczy niepodległościowych. Sytuacja taka dawała bowiem nadzieję, że zaborcy, zmuszeni do prowadzenia wojny na terenach zamieszkałych przez ludność polską i poszukujący nowych żołnierzy, będą zmuszeni pójść na ustępstwa względem Polaków w zamian za ich wierność i pomoc w działaniach wojennych. W polskich kręgach politycznych nie  było jednak zgody, kogo należy poprzeć.

Przedstawiciele Endecji, zgrupowani wokół Romana Dmowskiego, uważali, że najkorzystniejszym posunięciem będzie poparcie Rosji. Ufano w potęgę armii rosyjskiej, jak również zwracano uwagę na siłę sojuszników rosyjskich, czyli Francji i Wielkiej Brytanii. Liczono na to, że po ewentualnym zwycięstwie Rosji ziemie Królestwa Polskiego będą mogły zostać przekształcone w rejon autonomiczny pokroju Finlandii, bądź nawet samodzielne państwo z Romanowem na tronie. Nikt jednak jeszcze nie spodziewał się, że istnieje możliwość uzyskania pełnej niepodległości.

W celu wykorzystania korzystnej sytuacji i nawiązania oficjalnej współpracy z władzami carskimi z inicjatywy Romana Dmowskiego powołano Komitet Narodowy Polski, działający w latach 1914 – 1917. Początkowo wpływy KNP były niewielkie, później jednak znacznie wzrosły, pozwalając między innymi na formowanie czysto polskich jednostek wojskowych, jak na przykład Korpusy Polskie. Po rewolucji lutowej i postępującej anarchii w Rosji Komitet został rozwiązany i zaraz potem zreorganizowany w Paryżu, gdzie działał aż do roku 1919. W czasie współpracy z rządem francuskim stał za inicjatywą sformowania tzw. „Błękitnej Armii”, złożonej z polskich ochotników. Ważną osobistością związaną z KNP był Ignacy Jan Paderewski.

Istniał jednak również drugi, niemal równie silny nurt polityczny, uważający, że największe korzyści dla Polski da poparcie Austro-Węgier i ich sojuszników. Główną postacią owej opcji politycznej jest oczywiście Józef Piłsudski, skupiła się wokół niego spora liczba patriotów i żołnierzy polskiego pochodzenia, którzy w tamtym momencie nie odgrywali wielkiej roli politycznej, ale w czasach sanacji byli na szczytach władzy, jak na przykład Edward Rydz-Śmigły czy Walery Sławek. Większość z nich była związana z PPS-em i różnymi organizacjami paramilitarnymi. Przedstawiciele opcji proaustriackiej uważali, że możliwe jest by, po zwycięstwie Państw Centralnych, przekształcić tereny Królestwa Polskiego w niepodległe państwo. Akceptowalną alternatywą było też włączenie tych ziem do c.k. monarchii i przekształcenie jej w Austro – Polsko – Węgry.

Z inicjatywy Józefa Piłsudskiego i jego współpracowników od roku 1914 rozpoczęto formowanie podporządkowanych armii austro-węgierskiej Legionów Polskich, które brały udział w większości ważnych operacji wojennych na terenie Królestwa Polskiego. Oprócz tego sukcesem stronnictwa austriackiego było utworzenie przez Państwa Centralne Królestwa Polskiego, na mocy „aktu 5 listopada” (05.11.1916). W skład władz wojskowych weszli ludzie ze środowiska Piłsudskiego. Od roku 1917 stosunki między sojusznikami zaczęły się jednak pogarszać, gdy zdawano sobie sprawę z prawdopodobnej klęski Państw Centralnych. Kulminacją owych napięć był tzw. kryzys przysięgowy – odmowa złożenia nowej przysięgi na wierność cesarzowi niemieckiemu, która doprowadziła do uwięzienia Piłsudskiego i praktycznego rozformowania Legionów. Nie należy jednak przeceniać roli, jaką odegrała koncepcja zarówno Piłsudskiego, jak i Dmowskiego. Ich wspólne zabiegi dyplomatyczne zmusiły walczące państwa do poruszenia kwestii polskiej i wydania daleko idących obietnic i deklaracji, które stały się potem podstawą do odbudowy niepodległego kraju.

Polecamy również:

  • Roman Dmowski - biografia, zasługi

    Roman Dmowski uważany jest za jednego z najważniejszych, obok Piłsudskiego, z polskich działaczy niepodległościowych i polityków przełomu XIX i XX wieku. Urodził się 9.06.1864 w Kamionku pod Warszawą, w zubożałej rodzinie szlacheckiej. Podjął naukę w gimnazjach warszawskich, gdzie był już zaangażowane w... Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 4 + 5 =
Anonim
2019-02-04 19:29:25
Może być ale nie ma rewelacji :)
5156
2018-05-07 15:53:24
takie sobie
Ostatnio komentowane
I cóż miał rację Marek Aureliusz który chciał podbić Germanię uderzeniem przez Mor...
• 2024-07-06 19:45:33
"Treść wiersza bezpośrednio nawiązuje też do istniejących wówczas, tajnych układó...
• 2024-07-02 05:43:44
O tym, że zmienne w czasie pole elektryczne jest źródłem pola magnetycznego, napisał ...
• 2024-06-27 07:25:33
ok
• 2024-06-05 13:52:17
nadal nie umiem tego napisać
• 2024-06-04 10:48:42