Czym różni się skrobia od celulozy?

Skrobia i celuloza to polisacharydy pochodzenia roślinnego. Są polimerami glukozy, różniącymi się między sobą rodzajem wiązań pomiędzy monomerami: w skrobi są to wiązania α-1,4-glikozydowe (czasem α-1,6-glikozydowe), a w celulozie β-1,4-glikozydowe.

Skrobia jest mieszaniną dwóch frakcji – amylozy i amylopektyny. Amyloza jest rozpuszczalnym w gorącej wodzie polisacharydem o prostym łańcuchu:

Nie rozpuszcza się w wodzie zimnej. Cząsteczki glukozy połączone są w niej wiązaniami α-1,4-glikozydowymi. Amyloza stanowi od 10 do 34% skrobi. Przestrzennie łańcuch amylozy ma kształt lewoskrętnej helisy. Amylopektyna natomiast jest rozpuszczalna w zimnej wodzie, gorzej rozpuszcza się w wodzie gorącej. Ma rozgałęzioną budowę:

Wiązania rozgałęziające α-1,6-glikozydowe stanowią ok. 4% wszystkich wiązań w amylopektynie. Amylopektyna stanowi ok. 80% masy skrobi. Odpowiada za zdolność do tworzenia zoli. Amylopektyna ma bardzo dużą masę cząsteczkową – nawet kilka milionów unitów.

Skrobia jest białym, semikrystalicznym ciałem stałym, pozbawionym smaku i zapachu. Rozpuszcza się tylko w gorącej wodzie, z którą tworzy kleik skrobiowy (roztwór koloidalny) i ulega żelowaniu. Skrobię można wykryć jodyną lub płynem Lugola – tworzy z nimi granatowe związki kompleksowe. Skrobia nie ma właściwości redukujących. Ulega hydrolizie kwasowej i enzymatycznej (hydrolizuje na α-D-glukozę):

Gdzie n>x

Skrobia jest głównym materiałem zapasowym roślin. Wykorzystywana jest przede wszystkim w przemyśle spożywczym, ale również w farmaceutycznym, kosmetycznym i papierniczym.

Celuloza jest polisacharydem o włóknistej budowie. Nie rozpuszcza się w wodzie. Dość trudno ulega hydrolizie (organizm ludzki nie trawi celulozy). Tak jak skrobia nie posiada właściwości redukujących. Wiązania łączące monomery glukozy w celulozie to wiązania β-1,4-glikozydowe:

Celuloza buduje ściany komórkowe komórek roślinnych. Jedna cząsteczka celulozy może składać się z nawet 14000 cząsteczek D-glukozy i dorastać do długości siedmiu mikrometrów. Pojedyncze włókna celulozy łączą się między sobą wiązaniami wodorowymi. Tak jak alkohole może ulegać estryfikacji, dając np. azotany lub octany celulozy.

Celuloza ma zastosowanie w analityce chemicznej w roli absorbentu. Ponadto jest substancją wypełniającą tabletki, kapsułki, oraz stanowi ważny surowiec dla przemysłu włókienniczego i papierniczego.

Polecamy również:

  • Cukry proste – wzory, podział, przykłady, właściwości, zastosowanie

    Monosacharydy to cukry, które nie mogą być przekształcone na drodze hydrolizy w mniejsze cząsteczki.  Najbardziej powszechnymi cukrami prostymi są glukoza i fruktoza (należące do heksoz-6 węgli) oraz pentozy (5 węgli)  takie jak ryboza.   Aldopentozy mają 8 możliwych stereo izomerów,... Więcej »

  • Zasady zapisu cukrów w projekcji Fishera oraz wzoru taflowego

    Wzory związków organicznych, szczególnie biopolimerów, bywają niezwykle skomplikowane. Dlatego też opracowano szereg zasad dotyczących ich zapisu, aby go ujednolicić i uprościć. Jedną z metod zapisu m.in. liniowych wzorów cukrów prostych jest projekcja Fischera (wzory... Więcej »

  • Jaki reakcjom ulegają węglowodany?

    Węglowodany są ketozami lub aldozami zawierającymi grupy hydroksylowe. Cukry proste jak glukoza czy fruktoza wykazują właściwości redukujące (tak samo jak aldehydy i ketony) i dają pozytywny wynik prób Tollensa i Trommera. Glukoza odbarwia również wodę bromową. Glukozę... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 5 + 2 =
Ostatnio komentowane
w
ldwjnd • 2021-07-27 09:06:46
żoną Jaroslawa Iwaszkiewicza była pisarka i tłumaczka Anna Iwaszkiewiczowa z domu Lilp...
Iwona • 2021-07-19 18:40:47
"Oda do radości" to utwór Beethovena. Schiller napisał "Do Radości".
Germanista • 2021-07-10 02:59:47
Zgromadzenie Narodowe (Konwent) nie było "rządem rewolucyjnym", a parlamentem.
Andrzej • 2021-07-06 08:15:34
Czy naprawdę nie dało się tego bardziej spłycić? Gdzie jest drugi syn? Ten który p...
Andrzej Koraben • 2021-06-30 11:34:39