Uniwersalizm przypowieści biblijnych

Parabola

Przypowieść, zwana inaczej parabolą, to gatunek biblijny, charakterystyczny dla Nowego Testamentu. Można ją zdefiniować jako opowiadanie, które czerpie motywy z życia codziennego w celu wyjaśnienia prawd wiary i wskazania w prosty i przystępny sposób jak należy postępować. Język przypowieści posługuje się metaforą, porównaniem, obrazem, symbolem i aforyzmem. Istotą paraboli jest dwustopniowy układ znaczeń: ma ona sens dosłowny i alegoryczny.

Uniwersalizm przypowieści biblijnych

Uniwersalny charakter biblijnych przypowieści wynika przede wszystkim z napięcia pomiędzy literalnym i przenośnym znaczeniem tekstu. Opowiadana historia z jednej strony dotyczy konkretnych realiów, natomiast z drugiej odsyła do sensów alegorycznych. Taki efekt jest osiągany za pomocą kilku charakterystycznych zabiegów. Po pierwsze mamy w przypowieści do czynienia z określoną konstrukcją świata przedstawionego. Polega ona na zacieraniu wszelkich znamion konkretu. Zarówno miejsce wydarzeń, jak i czas pozostają niedookreślone. Tym samym powstaje czasoprzestrzeń uniwersalna, która może sprawdzić się w dowolnych realiach.

Następnie istotna jest konstrukcja postaci – bohaterowie opowieści  nie posiadają imion ani nazwisk, a ich prezentacja odbywa się na wysokim stopniu uogólnienia. Najczęściej postaci określa się za pomocą ról społecznych, rodzinnych lub zawodowych, które odsyłają do określonego typu ludzi. Mówi się więc na przykład o „siewcy”, „pannach mądrych”, „słudze”, „właścicielu winnicy” lub po prostu o „pewnym człowieku”. Bohater przypowieści nie jest zatem konkretną osobą, ale figurą „każdego” („everyman”). Działania osób przedstawionych w przypowieści zawsze koncentrują się wokół wyborów etycznych. Parabola nie musi jednak prezentować tylko bohaterów ludzkich.

Częstym zabiegiem stosowanym w przypowieści jest opowiadanie o zjawiskach przyrody, na przykład o obumierającym ziarnie czy ziarnku gorczycy. W przypadku tej grupy parabol mamy do czynienia z wnioskowaniem na zasadzie analogii. Najczęściej pojawia się tu rozbudowane porównanie, które nasuwa określony kierunek interpretacyjny: „Królestwo niebieskie jest jak….” Od tej figury pochodzi sama nazwa przypowieść: parabola oznacza bowiem zestawienie. Chodzi tu o zestawienie dwóch porządków: dosłownego i metaforycznego, które pełni rolę egzemplaryczną (łac. exemplum – przykład).

Moralistyka

Każda przypowieść zmierza do określonego morału, czyli uniwersalnego przesłania na temat norm etycznych, których powinien przestrzegać każdy człowiek. Z tego powodu parabole zalicza się do literatury dydaktycznej i moralistycznej. Gatunkami pokrewnymi wobec przypowieści są formy takie, jak bajka, exemplum czy powiastka filozoficzna. Parabola w historii literatury wyraźnie ewoluowała od epizodycznego elementu tekstu do zasady rządzącej wszystkimi poziomami utworu. Przykładem tego są dwudziestowieczne powieści-parabole o charakterze filozoficznym Franza Kafki czy Alberta Camusa lub parabole historyczne, jak „Ciemności kryją ziemię” Jerzego Andrzejewskiego.

Polecamy również:

  • Przypowieść o skarbie i perle – streszczenie i opracowanie

    Głównym motywem przypowieści jest Królestwo Boże, które zostaje przyrównane do skarbu zakopanego na polu. Skarb ten został przypadkowo znaleziony przez pewnego człowieka, jednak ten postanowił ukryć go z powrotem i odejść. W tym czasie sprzedał wszystko co posiadał, a za zarobione... Więcej »

  • Przypowieść o chwaście - streszczenie i plan wydarzeń

    Pewien człowiek zasiał na swoim polu dobre nasiona. W nocy jednak przyszedł jego nieprzyjaciel i zasiał na roli chwast. Zboże wyrosło więc równocześnie z chwastem. Wtedy słudzy właściciela ziemi zapytali go, czy mają wyrwać niepotrzebne rośliny. On jednak zakazał im tego, twierdząc, że groziłoby to... Więcej »

  • Przypowieść o dobrej i złej budowli - streszczenie i plan wydarzeń

    Było dwóch ludzi: jeden roztropny, a drugi nierozsądny. Pierwszy z nich zbudował swój dom na skale. Kiedy nadeszła powódź i huragan, dom przetrwał, ponieważ miał mocne fundamenty. Człowiek nierozsądny natomiast postawił swój dom na piasku. Gdy jednak rozszalała się ulewa, wezbrały potoki... Więcej »

  • Przypowieść o dobrym i złym drzewie - streszczenie

    Dobre drzewo to takie, które wydaje dobre owoce, natomiast złe drzewo rodzi złe owoce. Owoc stanowi najważniejsze kryterium oceny drzewa. Z ciernia nie można bowiem zerwać fig, a z krzaka jeżyny winogron. Dobry człowiek wydobywa z serca dobro, a zły emanuje złem. Więcej »

  • Przypowieść o dobrym Pasterzu - streszczenie

    Pasterz wchodzi do owczarni zawsze przez bramę, tym odróżnia się od złodziei lub najemników. Następnie woła swoje owce po imieniu i wyprowadza je. Potem zaś staje na ich czele, a owce idą za nim, ponieważ znają jego głos. Dobry Pasterz nie opuści swoich owiec w chwili niebezpieczeństwa, tak jak... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 3 =
Ostatnio komentowane
Przydały mi się te choroby
• 2022-10-02 10:10:41
Yyy
• 2022-10-01 13:23:41
Super przydało mi się to do zadania z Religii
• 2022-09-29 12:48:27
Dziękuję, pomogło mi w nauce :)
• 2022-09-29 12:05:27
Bardzo pomocny
• 2022-09-29 09:23:04