Zróżnicowanie poziomu społeczno-gospodarczego rozwoju państw - mierniki. Podział społeczno-gospodarczy państw - strona 2

członków społeczeństwa tego kraju.
Stąd też często stosuje się inne mierniki, wykorzystujące poza danymi ekonomicznych i również inne informacje. Do najpopularniejszych z takich wskaźników jest HDI (w języku angielskim Human Development Index, można go przetłumaczyć jako wskaźnik rozwoju społecznego). Opracował go pakistański ekonomista Mabhub ul Haq w 1990 roku. Wykorzystuje go w swoich raportach agenda ONZ d.s. rozwoju – UNDP.
Wskaźnik HDI ocenia łącznie kraje warunki zdrowotne mieszkańców (bierze pod uwagę oczekiwaną długość życia w momencie urodzenia), poziom ich wykształcenia (średnią długość edukacji mieszkańców kraju w wieku co najmniej 25 lat oraz oczekiwaną długość dzieci rozpoczynających proces kształcenia)  oraz poziom bogactwa społeczeństw (dochód narodowy według parytetu siły nabywczej pieniądza per capita).
Wskaźnik jest bezwymiarowy i przyjmuje wartości od 0 do 1.
Wartości HDI wykorzystuje się do zaklasyfikowania danego kraju do określonej grupy: krajów bardzo wysoko rozwiniętych, krajów wysoko rozwiniętych, krajów średnio rozwiniętych i krajów słabo rozwiniętych. Dawniej stosowano sztywne granice klas (np. HDI krajów bardzo wysoko rozwiniętych wynosiło co najmniej 0,91), w nowszych raportach UNDP stosuje się podział państw na mniej więcej 4 równe co do ilości państw grupy (w języku statystycznym - kwartyle) – po 46-47 państw.
Do krajów bardzo wysoko rozwiniętych należą (2011 rok):
- Norwegia (0,943– na pierwszym miejscu w latach 2000-2006 i 2009-2011),
- Australia (0,929),
- Niderlandy/Holandia (0,910),
- USA (0,910),
- Nowa Zelandia (0,908),
- Kanada (0,908),
- Irlandia (0,908),
- Liechtenstein (0,905),
- Niemcy (0,905),
- Szwecja (0,904).
Do krajów bardzo wysoko rozwiniętych zalicza się poza tym: większość państw europejskich (bez krajów wschodniej Europy, Rumunii oraz większości państw bałkańskich), Japonia, Rep. Korei (Korea Południowa), Izrael, Singapur, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Cypr, Brunei, Katar i Bahrajn w Azji oraz Chile, Argentynę i Barbados w Amerykach. Wysoki HDI mają też autonomiczne prowincje Chin – Hongkong i Macao, nie będący członkiem ONZ Tajwan i nie uwzględnione w ostatnich raportach: San Marino i Monaco.
Do krajów słabo rozwiniętych należą przede wszystkim kraje afrykańskie położone na południe od Sahary, w tym m.in. (2011):
- Demokratyczna Republika Kongo (0,286),
- Niger (0,295),
- Burundi (0,316),
- Mozambik (0,322),
- Czad (0,328),
- Liberia (0,329),
- Burkina Faso (0,331),
- Sierra Leone (0,336),
- Republika Środkowoafrykańska (0,343),
- Gwinea (0,344).
W ostatnich raportach nie uwzględniana jest m.in. Somalia, z której brak danych statystycznych.
Poza krajami Afryki Subsaharyjskiej do krajów słabo rozwiniętych zalicza się również: niektóre kraje Azji Południowej (m.in. Afganistan, Timor Wschodni, czy Jemen), niektóre kraje Oceanii (np. Papua-Nowa Gwinea) i Haiti w Amerykach.

W opisie poziomu rozwoju społeczno-ekonomicznego stosuje się też mniej formalne podziały państw na grupy.

Tradycyjny podział państw na: Pierwszy Świat, Drugi Świat i Trzeci Świat nawiązywał do globalnej rywalizacji obozu państw socjalistycznych pod przewodem Związku Radzieckiego i Chin oraz uprzemysłowionych państw kapitalistycznych pod przewodem Stanów Zjednoczonych Ameryki. Obóz państw kapitalistycznych (USA, Kanada, państwa Zachodniej Europy, Australia, Nowa Zelandia i Japonia) stanowił tzw. Pierwszy Świat, obóz państw socjalistycznych (Związek Radziecki, socjalistyczne kraje Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej i socjalistyczne kraje Azji – Chiny, Wietnam, Mongolia, KRL-D oraz Ameryki Łacińskiej - Kuba) stanowiły tzw. Drugi Świat (z

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 3 =
Ostatnio komentowane
By
• 2022-09-28 17:03:33
git
• 2022-09-27 14:46:23
Ok
• 2022-09-27 12:59:27
Bardzo łatwe
• 2022-09-27 10:53:50
Fajowe
• 2022-09-26 18:31:03