Warunki rozwoju rolnictwa w Polsce - przyrodnicze, pozaprzyrodnicze

Wśród czynników przyrodniczych kształtujących warunki rozwoju rolnictwa do najważniejszych należą: ukształtowanie powierzchni, stosunki klimatyczne i gleby.

Polska jest krajem nizinnym; rzeźba terenu (poza Polską Południową) nie jest więc raczej utrudnieniem dla rozwoju rolnictwa. Tylko tam występuje większe zagrożenie gleb erozją, czemu zapobiega do pewnego stopnia orka wzdłuż poziomic i obecność teras śródpolnych, nadająca stokowi zagospodarowanemu rolniczo schodkowy kształt.

Wśród elementów klimatycznych o możliwościach rozwoju rolnictwa w największym stopniu decyduje temperatura powietrza i ilość opadów.
Stosunki termiczne decydują o gatunkach i odmianach roślin, które w Polsce mogą być uprawiane (udają się u nas buraki cukrowe, ale już nie trzcina cukrowa) oraz o długości okresu wegetacyjnego roślin (wiąże się z ciepłą porą roku i oznacza okres ze średnią temperatura powietrza przekraczającą 5°C).
Długość okresu wegetacyjnego w Polsce zmienia się od <190 dni na Pojezierzu Mazurskim, na Podhalu i w górach do >220 dni na Nizinie Śląskiej i wzdłuż zachodniej granicy Polski oraz w zachodniej części Kotliny Sandomierskiej.
Niebezpiecznym dla roślin uprawnych zjawiskiem pogodowym jest występowanie przymrozków, czyli sytuacji ze spadkiem w ciągu doby temperatury powierza poniżej 0°C. Pierwszy przymrozek jesienny tuz nad poziomem gruntu (5 cm) pojawia się w Polsce Północno-Wschodniej zwykle w ostatniej dekadzie września a na wybrzeżu Bałtyku na początku listopada. Ostatni przymrozek wiosenny pojawia się w Polsce Północno-Wschodniej zwykle drugiej lub trzeciej dekadzie maja, a w Polsce Zachodniej w drugiej lub trzeciej dekadzie kwietnia.
Dość długa i często surowa zima oraz związana z nią przerwa w wegetacji powoduje, że na większej części obszaru Polski trzeba w chłodnej części roku prowadzić chów oborowy zwierząt (bydła, koni i owiec), które latem przebywają na pastwiskach.
Ilość opadów nie ogranicza aż tak silnie możliwości rozwoju rolnictwa w Polsce, jak w krajach o cieplejszym i suchszym klimacie. Niemniej jednak to właśnie zmienność opadów w ciepłej części roku (susza lub zbyt wysokie opady np. w okresie żniw zbóż) są czynnikiem najsilniej wpływającym na wielkość zbiorów (urodzaj lub nieurodzaj).

Warunki glebowe na obszarze Polski nie należą do najlepszych w Europie. Analizując udział klas bonitacyjnych (określających jakość gleb pod względem wartości użytkowej) gleb wśród gruntów ornych można stwierdzić, ze najwięcej jest gleb słabych i bardzo słabych (klasy V i VI) – 37,3% ogólnej powierzchni gruntów ornych oraz średniej jakości (IVa i IVb) – 35,2% powierzchni gruntów ornych. Dużo mniej jest gleb średnio dobrych (klasy IIIa i IIIb) – 18% powierzchni gruntów ornych, a najmniej gleb dobrych i bardzo dobrych (klasy I i II) – 3,7% powierzchni gruntów ornych. Do tych najlepszych gleb należą czarnoziemy, czarne ziemie i mady.

Wśród pozaprzyrodniczych warunków rozwoju rolnictwa jednym z najważniejszym czynników ograniczających jego rozwój jest niewielka średnia wielkość gospodarstwa rolnego – 10,4 ha w 2013 roku. W grupie gospodarstw większych od 1 ha w roku 2011 wynosiła ona 9,3 ha i nieco wzrosła od 2000 roku (8,0 ha). Najwięcej jest gospodarstw o powierzchni nie przekraczającej 5 ha – stanowią one prawie 58% wszystkich gospodarstw rolnych o powierzchni powyżej 1 ha. Ich udział tylko niewiele zmniejszył się w ciągu ostatnich kilkunastu lat. Gospodarstw największych (o powierzchni 50 ha i więcej) jest najmniej – 1,5%, ale ich udział wzrósł od 2000 roku dwukrotnie.
Największą średnią powierzchnię mają gospodarstwa rolne w województwach: zachodniopomorskim

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

  • Produkcja roślinna w Polsce - geografia

    Jeśli analizujemy produkcję globalną rolnictwa w 2011 roku okazuje się, że produkcja roślinna przeważa nad zwierzęcą (odpowiednio – 56% i 44 %). W odniesieniu do produkcji towarowej rolnictwa (przeznaczonej na sprzedaż) produkcja roślinna ma jednak mniejsze znaczenie – 46,5% (chociaż jej udział w... Więcej »

  • Hodowla zwierząt w Polsce - geografia

    Wśród najważniejszych zwierząt hodowlanych w Polsce należy wymienić: bydło, trzodę chlewną i kury. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 1 + 2 =
Ostatnio komentowane
Czyli,powiedzenie Polak Węgier dwa bratanki,nie jak się nie odnoszą względem pochodzen...
• 2022-06-16 19:03:58
ekstra
• 2022-06-18 17:12:40
ok
• 2022-06-08 15:52:28
dzięks
• 2022-06-06 19:26:13
Ale proste
• 2022-06-06 14:23:48