Umieralność i zagrożenia zdrowia na świecie

Całkowity współczynnik umieralności (wyrażony jako ilość zgonów w danym okresie w przeliczeniu na 1000 mieszkańców jakiegoś obszaru) jest zróżnicowany przestrzennie. W 2011 roku (według danych OECD) największe wartości współczynnika obserwowano w krajach afrykańskich na południe od Sahary – m.in. Lesotho (21,5 zgonów/1000 osób), Suazi (18,0 zgonów/1000 osób), Demokratycznej Republice Konga (15,8 zgonów/1000 osób) i Nigerii (15,3 zgonów/1000 osób), w krajach Europy Wschodniej i bałkańskich – np. w Bułgarii (14,7 zgonów/1000 osób) i na Ukrainie (14,5 zgonów/1000 osób) oraz w Afganistanie (18,2 zgonów/1000 osób). W Polsce wartości współczynnika umieralności wynosiły 9,8 zgonów/1000 osób, w Stanach Zjednoczonych Ameryki 8,1 zgonów/1000 osób, a w Arabii Saudyjskiej 3,9 zgonów/1000 osób.

W krajach o niskim dochodzie (wg terminologii Banku Światowego), np. Kambodży, Kenii czy Haiti głównymi przyczynami zgonów w 2008 roku były: choroby dolnych dróg oddechowych (gł. zapalenie płuc) – 11%, choroby układu pokarmowego powodujące biegunkę – 8,2%, HIV/AIDS – 7,8%, choroba niedokrwienna serca prowadząca do zawału serca – 6,1%, malaria – 5,2%, udar mózgu – 4,9% i gruźlica – 4,3%.

W krajach o średnim dochodzie, np. w Argentynie, Maroku, Chinach główne przyczyny zgonów w 2008 roku to: choroba niedokrwienna serca prowadząca do zawału serca – 13,7%, udar mózgu – 12,8%, przewlekła obturacyjna choroba płuc (np. rozedma) powodowana m.in. paleniem tytoniu – 7,2%, choroby dolnych dróg oddechowych (gł. zapalenie płuc) –  5,4% i choroby układu pokarmowego powodujące biegunkę – 4,4%.

W krajach o wysokim dochodzie, np. w Polsce, Arabii Saudyjskiej czy Australii głównymi przyczynami zgonów w 2008 roku były: choroba niedokrwienna serca prowadząca do zawału serca – 15,0%, udar mózgu – 8,7%, rak tchawicy, oskrzeli i płuc – 5,9% oraz Alzheimer i rodzaje demencji starczej – 4,1%.

 

Klinika malarii 
Klinika malarii w Tanzanii; autor: Jeffrey Gluck (23.10.2009), źródło: wikipedia.org

 

Największym niebezpieczeństwem dla społeczności ludzkich są choroby zakaźne (np. dżuma, czy grypa) i pasożytnicze (malaria), które mogą czasami przybrać postać epidemii – dotykającej wyraźnie większej liczby chorych niż normalnie. Epidemie chorób zakaźnych i pasożytniczych przyczyniają się do osłabienia lokalnej populacji – będąc wyzwaniem dla służby zdrowia (musi poradzić sobie z dużą liczbą zachorowań) i rynku pracy (choroba okresowo lub na stałe czyni pracowników niezdolnymi do pracy).

Niektóre choroby odznaczają się w dalszym ciągu dużą śmiertelnością – zwłaszcza w krajach rozwijających się i przede wszystkim w odniesieniu do dzieci. Są to m.in.: malaria (w krajach tropikalnych, zwłaszcza Afryce), dur brzuszny, cholera, czy HIV/AIDS. Niektóre choroby, które w przeszłości były odpowiedzialne za liczne zgony obecnie już nie występują (np. ospa prawdziwa – w latach 50. XX wieku corocznie zbierała ona żniwo około 2 mln ofiar śmiertelnych w skali globu, ostatni przypadek stwierdzono w latach 80.tych XX wieku) lub mają ograniczony zasięg (np. corocznie rejestruje się tylko około 1000 przypadków dżumy dymieniczej, gł. w Afryce, ale zdarza się też w USA).

Jeśli epidemia dotyka znacznych obszarów Ziemi, mówimy wówczas o pandemii. W średniowieczu i w epoce nowożytnej miały miejsce 3 pandemie dżumy:
- Dżuma Justyniana – pierwsza fala 541-542 r. n.e., ostatni atak w 750 r. n.e., spadek ludności Europy między 550 a 700 r n.e. o 50%;
- Czarna Śmierć (prawdopodobnie epidemia dżumy), rozpoczęła się w Europie w 1348 r. i pochłonęła 20-30 mln jej mieszkańców (liczne ofiary również w Chinach),  początek cykli epidemii, które do XVIII wieku nawiedzały Europę;
- trzecia pandemia dżumy rozpoczęła się w 1855 roku w Chinach

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

Komentarze (0)
Wynik działania 2 + 5 =
Ostatnio komentowane
Fajowe
• 2022-09-26 18:31:03
1111111111111111111111111111111111111111111111111111111111
• 2022-09-26 12:22:55
Ez
• 2022-09-26 11:17:03
Ta? To Abrahamistycznie
• 2022-09-20 17:15:41
ez
• 2022-09-19 20:46:22