Ołtarz - definicja, opis, funkcje

Ołtarzem (łac. altare – stół) nazywa się miejsce składania ofiar rytualnych znane we wszystkich religiach. Pierwsze ołtarze chrześcijańskie miały postać drewnianego stołu, ponieważ Eucharystię sprawowano początkowo w domach. W czasie prześladowań, kiedy Msze św. były celebrowane w katakumbach, jako ołtarze służyły tumby (nagrobki) z prochami męczennika. Dopiero w IV w. pojawiły się ołtarze z elementami dekoracyjnymi. Umieszczano pod nimi relikwie męczenników lub innych świętych – tradycja ta zachowała się do dziś.

Współcześnie ołtarz umieszczany jest w obrębie prezbiterium. Jest najważniejszym, centralnym punktem każdej świątyni; jest symbolem Chrystusa i znakiem Bożej obecności. Na ołtarzu kapłan sprawuje Ofiarę eucharystyczną, tzn. uobecnia się ofiara krzyżowa, w której Jezus wydał się dla odkupienia całej ludzkości.

Kamienną płytę ołtarza nazywa się mensą. Nawiązuje ona do Jezusa Chrystusa-Zbawiciela jako „kamienia węgielnego” (Mt 21,42; 1 Kor 3,14; Ef 2,20) oraz do Chrystusa jako skały, z której Mojżesz wyprowadził wodę na pustyni (Wj 17,6; 1 Kor 10,4). Żeby na ołtarzu mogła być składana ofiara, musi on zostać wcześniej poświęcony tj. namaszczony przez biskupa olejem krzyżma. Obrzęd ten został wprowadzony w połowie IV w.

Ze względu jego szczególne znaczenie ołtarza i świętość, należy mu oddawać najgłębsza cześć. Jej przejawem jest zwyczaj nakrywania ołtarza przynajmniej jednym obrusem; ukłon celebransa wraz z asystą po przyjściu do ołtarza i przed odejściem od niego; ucałowanie go przez kapłana i diakona oraz okadzenie w wypadku, gdy liturgia ma charakter uroczysty. Do objawów czci należy również zdobienie ołtarza kwiatami, a także świecami ustawionymi na artystycznie wykonanych lichtarzach. Ołtarz jest całkowicie wyłączony z użytku świeckiego i nie wolno używać go w innym celu jak do liturgii,.

Odnowiona po Soborze Watykańskim II liturgia w Kościele katolickim przewiduje tylko jeden ołtarz w kościele. Dawniej wyróżniano bowiem ołtarz główny oraz ołtarze boczne rozmieszczone w kaplicach i nawach. Dzisiaj z tych drugich już się nie korzysta. Istnieją natomiast ołtarze przenośne.

Polecamy również:

  • Ambona kościelna - definicja, opis, funkcje

    Ambona (gr. szczyt, podwyższenie), inaczej kazalnica, jest w architekturze sakralnej miejscem głoszenia słowa Bożego, przestrzenią liturgii słowa. Z ambony proklamuje się zatem czytania, psalm responsoryjny, Ewangelię oraz intencje modlitwy wiernych. Więcej »

  • Chrzcielnica - co to jest, symbolika, opis

    W pierwszych wiekach chrześcijaństwa wznoszono specjalne budynki, tzw. baptysteria, które były przeznaczone wyłącznie do obrzędów chrztu. Wraz ze zmianą praktyki chrzcielnej w XIII wieku (we Włoszech w XV w.), gdy zwyczaj zanurzania całego ciała zastąpiono polewaniem głowy, baptysteria zanikły i... Więcej »

  • Konfesjonał - co to jest, funkcje, opis

    Konfesjonałem (łac. confessare oznacza wyznawać) nazywa się miejsce sprawowania sakramentu pokuty. Spowiedź nie powinna być przyjmowana poza konfesjonałem, z wyjątkiem uzasadnionej przyczyny. Więcej »

  • Dzwony kościelne - co to jest, symbolika, opis

    Dzwony kościelne służą do obwieszczania ważnych świąt oraz do okazywania radości wspólnoty wierzących. Biją w Wielkanoc, Boże Narodzenie, w przypadku śmierci lub wyboru papieża, a także przy okazji ważnych uroczystości państwowych. Więcej »

  • Stalle - definicja, opis, funkcje

    Stalle to drewniane bądź kamienne ławy ustawiane w prezbiteriach kościołów i katedr. Przeznaczone są dla duchowieństwa i dygnitarzy świeckich. Rozpowszechniły się w architekturze sakralnej w okresie gotyku. Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 5 + 3 =
Ostatnio komentowane
dzięki
• 2022-11-28 16:21:19
ok
• 2022-11-25 15:27:39
super
• 2022-11-24 18:51:50
super, ale czemu nie ma przykładów, żeby można było zobaczyć w praktyce jak to wygl...
• 2022-11-24 09:46:41
a jak napisać dyskusje na temat opowiadania "kwiat kalafiora"?
• 2022-11-21 19:40:07