Wpływ Księżyca na Ziemię

Chociaż Księżyc ma masę niewiele większą niż 1% masy Ziemi, jego przyciąganie grawitacyjne wpływa na przebieg szeregu zjawisk zachodzących na Ziemi. Siła grawitacji Księżyca powoduje hamowanie ruchu obrotowego Ziemi. Długość pełnego obiegu Ziemi wokół osi (ziemskiej doby) wzrasta o 1 sekundę w ciągu około 100 tys. lat. Oddziaływanie grawitacyjne Księżyca i Słońca odpowiada też za ruch precesyjny Ziemi.

Najbardziej znanym następstwem wpływu grawitacji Księżyca na Ziemię jest występowania pływów morskich. Pływy to rytmiczne pionowe ruchy wody. Podniesienie się poziomu morza nosi nazwę przypływu morza i przypomina wybrzuszenie wód wszechoceanu. Obserwujemy je zarówno po stronie Ziemi leżącej najbliżej Księżyca, gdzie przyciąganie Księżyca jest najsilniejsze, jak i po stronie przeciwnej, gdzie jest ono najsłabsze. Prostopadle do płaszczyzny łączącej obszary występowania na powierzchni oceanu przypływu występuje odpływ morza, czyli obniżenie się jego poziomu. Cykliczność pływów wynika głównie z ruchu obrotowego Ziemi. Okres obiegu Ziemi wokół osi to około 23 godzin i 56 minut, więc pomiędzy dwoma kolejnymi przypływami mija średnio 12,5 godziny, a pomiędzy przypływem a odpływem około 6 godzin.

Oprócz Księżyca na powierzchnię Ziemi oddziałuje też przyciągania grawitacyjne Słońca. W czasie pełni i nowiu grawitacyjne oddziaływanie Księżyca i Słońca sumuje się i pływy są najwyższe. Nazywamy je pływami syzygijnymi. W okresie pierwszej i ostatniej kwadry, kiedy oddziaływanie grawitacyjne Słońca i Księżyca znoszą się i pływy są najniższe. Noszą nazwę pływów kwadraturowych (kwadrowych).

Wysokość pływów zmienia się w szerokich granicach – na niewielkim, śródziemnym morzu, jakim jest Bałtyk w trakcie przypływu poziom morza podnosi się maksymalnie o kilkanaście centymetrów. Najwyższe przypływy rejestruje się w Zatoce Fundy, u wybrzeży Nowej Szkocji w Kanadzie. Poziom morza podnosi się tam średnio 11,4 m, a przy pływach syzygijnych o 15,4 m. Inne obszary występowania wysokich pływów to m.in. francuskie i brytyjskie wybrzeża Kanału La Manche i Kanału Bristolskiego, okolice Rio Gallegos w Argentynie, Zatoka Penżyńska na Morzu Ochockim w Rosji, czy Zat. Collier nad Oceanem Indyjskim w Australii.

Zatoka Fundy - odpływ   Zatoka Fundy - przypływ
 Zatoka Fundy - odpływ
(autor: Samuel Wantman, wikimedia.org)
Zatoka Fundy - przypływ
(autor: Samuel Wantman, wikimedia.org)

 

Pływy obserwowane są też na powierzchni dużych jezior oraz w ujściowych odcinkach rzek. Zjawisko pływów to dotyczy też atmosfery i skorupy ziemskiej.

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

  • Pochodzenie i ewolucja Księżyca

    Wśród teorii tłumaczących pochodzenie ziemskiego Księżyca współcześnie największe uznanie uzyskała teoria wielkiego zderzenia. Zgodnie z tą teorią w początkach istnienia pierwotnej Ziemi (4,53 mld lat temu) uderzyło w nią ciało niebieskie wielkości Marsa, któremu nadano nazwę Thea. Więcej »

  • Ruch Księżyca wokół Ziemi

    Orbita Księżyca w ruchu obiegowym wokół ziemi jest orbitą eliptyczną. Średnia odległość między tymi ciałami wynosi 384,4 tys. km i zmienia się od 363,3 tys. km (perygeum) do 405,5 tys. km (apogeum). Okres obiegu wynosi około 27 dni 7 godzin i 43 minuty. Jest to tzw. miesiąc syderyczny (gwiazdowy), czyli... Więcej »

  • Fazy Księżyca

    Księżyc podobnie jak Ziemia nie jest źródłem promieniowania w zakresie długości fali widzialnej przez człowieka. Światło, które dociera do nas od jego tarczy jest więc odbitym światłem słonecznym. Słońce oświetla tylko połowę powierzchni Księżyca. To jaką część tarczy słonecznej obserwujemy z... Więcej »

  • Zaćmienia Księżyca i zaćmienie Słońca - definicja, przyczyny

    W sytuacji, kiedy Słońce, Ziemia i Księżyc ustawione są wzdłuż 1 linii występują zaćmienia Słońca i zaćmienia Księżyca. Ma to miejsce wtedy, gdy Księżyc znajduje się w węzłach swojej okołoziemskiej orbity, tzn. przecina się ona z płaszczyzną ekliptyki. Więcej »

Komentarze (4)
Wynik działania 2 + 5 =
sdcvfbnm,./
2022-12-06 19:22:48
@Bogdan księżyc nie jest czterokrotnie mniejszy tylko ma czterokrotnie mniejszą średnicę. jak ktoś był w podstawówce to łatwo policzy, że objętość jest 1/50 ziemi. czyli jest 50 razy mniejszy a nie 4.
Bogdan
2022-04-10 08:30:04
1% masy Ziemi? Jest tylko 4 krotnie mniejszy od Ziemi a gęstość ma ok. 3,4 gr/ cm sześć. Natomiast ziemia ok. 5 gr/ cm sześć. Jak to jest możliwe???
Zbys
2021-11-01 08:23:22
Z pustego Salumon nie naleje...
Anonim
2018-12-16 18:20:11
Trochę mało, ale zawsze coś...
Ostatnio komentowane
Ani słowa o czworościanie którego krawędzie, powierzchnie i objętość - są wyrażon...
• 2024-03-04 21:58:56
takie łątwe
• 2024-03-04 15:46:48
"Mianem libertarianizmu zwykło się nazywać najbardziej radykalny nurt liberalizmu." No...
• 2024-03-01 10:11:23
Super i MEGA pomocne!
• 2024-02-28 10:18:34
joł joł jowisz najwiekszy olbrzym gazowy 5 od słonca na pewno nie przeoczysz choć mooj...
• 2024-02-27 14:59:44