Transformacja ustrojowa w Polsce po 1989 - WOS

Pierwsze lata po 1989 r. obfitowały w wiele wydarzeń, które doprowadziły do radykalnych zmian w systemie społecznym, gospodarczym i instytucjonalnym Polski. Kluczowe znaczenie miały zmiany ustrojowe, które następnie umożliwiły przeobrażenia także w sferze gospodarczej.

Początkiem transformacji ustrojowej były obrady tzw. Okrągłego Stołu, przy którym na zasadzie równości i otwartości na współpracę zasiedli przedstawiciele ówczesnej władzy PRL (czyli PZPR wraz z partiami SD i ZSL) oraz opozycja (w dużej mierze przedstawiciele NSZZ Solidarność). Podczas obrad Okrągłego Stołu udało się wypracować pewne rozwiązania, które umożliwiły wykonanie pierwszego kroku w kierunku pokojowego przekazywania władzy – ustalono powstanie drugiej izby parlamentu – Senatu, wprowadzenie instytucji Prezydenta (w lipcu 1989 r. Prezydentem PRL został gen. Wojciech Jaruzelski), a także porozumiano się w kwestiach dotyczących najbliższych wyborów.

Kolejnym ważnym elementem zmian ustrojowych były wybory parlamentarne, które odbyły się w dniach 4 i 18 czerwca 1989 r. Wyniki wyborów okazały się ogromnym sukcesem strony opozycyjnej, która następnie utworzyła rząd (sierpień 1989 r.) – premierem został wówczas Tadeusz Mazowiecki.

Bardzo istotnym elementem zmian ustrojowych było wprowadzenie samorządu terytorialnego – decentralizacja dotychczas silnie scentralizowanej władzy. Powstały samorząd terytorialny na mocy ustawy z 8 marca 1990 r. stał się samodzielny funkcjonalnie i finansowo (w sposób dość ograniczony). Zmiany dot. samorządu terytorialnego były kontynuowane także w późniejszych latach i zaowocowały powstaniem powiatów i reorganizacją województw. Pierwsze wybory samorządowe odbyły się 27 maja 1990 r.

Następnym ważnym wydarzeniem były powszechne i bezpośrednie wybory prezydenckie, do których doszło 25 listopada i 9 grudnia 1990 r., po 17-miesięcznej prezydenturze Wojciecha Jaruzelskiego wybranego przez Zgromadzenie Narodowe (obie izby parlamentu). W wyborach prezydenckich zwyciężył Lech Wałęsa – objął on urząd 22 grudnia 1990 r. Ważnym gestem było przekazanie Lechowi Wałęsie przez Ryszarda Kaczorowskiego - prezydenta Polski na uchodźstwie – symboli polskiej władzy, tj. rękopisu konstytucji z 1935 r., chorągwi II RP, insygniów orderu Orła Białego, a także pieczęci Kancelarii Prezydenta.

27 października 1991 r. doszło do pierwszych w pełni demokratycznych wyborów parlamentarnych.

Mówiąc o transformacji ustrojowej w Polsce, koniecznie trzeba przywołać tzw. Małą Konstytucję (ustawę konstytucyjną z dnia 17 października 1992 r.), która miała charakter przejściowy i regulowała funkcjonowanie wyłącznie głównych organów państwowych. Obowiązywała ona do 16 października 1997 r., tzn. wejścia w życie nowej Konstytucji RP.

 

Polecamy również:

  • Okrągły Stół (1989) - geneza, uczestnicy, obrady

    Nazwa Okrągły Stół nawiązuje do trwających 2 miesiące negocjacji między władzami PRL a opozycją (od 4 lutego do 5 kwietnia 1989 r.) – ich celem miało być pokojowa zmiana władzy w Polsce. Obrady Okrągłego Stołu uznawane są za jedno z najważniejszych wydarzeń w historii Polski. Więcej »

  • Pierwsze wolne wybory w Polsce - prezydenckie, parlamentarne

    Dekompozycja systemu socjalistycznego Polski Rzeczpospolitej Ludowej rozpoczęła się w drugiej połowie lat 80., a szczególnie od roku 1989, jednak o pierwszych prawdziwie wolnych wyborach w powojennej historii Polski możemy mówić dopiero w kontekście wyborów prezydenckich z 1990 r. oraz... Więcej »

  • Mała Konstytucja (1992) - postanowienia

    Mała (inaczej niepełna) konstytucja jest aktem prawnym o charakterze przejściowym – jego celem jest uregulowanie najważniejszych problemów ustrojowych (funkcjonowania naczelnych organów państwa, działania jego organów terenowych, gwarancji praw i wolności obywatelskich itp.). Jedną z... Więcej »

Komentarze (4)
Wynik działania 3 + 4 =
XXgwiazdaXX
2021-04-17 08:40:22
Całkiem spoko, mogłoby być trochę dłużej
eks
2019-10-03 15:17:53
bardzo fajna ;))) podoba mi się
Karo
2015-12-27 19:15:03
A można prosić źródła?
Daw
2015-04-02 08:17:14
Może być :)
Ostatnio komentowane
Czyli,powiedzenie Polak Węgier dwa bratanki,nie jak się nie odnoszą względem pochodzen...
• 2022-06-16 19:03:58
ekstra
• 2022-06-18 17:12:40
ok
• 2022-06-08 15:52:28
dzięks
• 2022-06-06 19:26:13
Ale proste
• 2022-06-06 14:23:48