Obyczaje w Chłopach - opis

Wiele miejsca zajmuje w „Chłopach” opis obyczajów związanych z małżeństwem i weselem.

Swaty w „Chłopach”

Zaaranżowanie małżeństwa należało do starszych. Jeśli młodzi przypadli sobie do gustu, przyszły pan młody wysyłał do rodziców panny swatów. To oni w jego imieniu prosili o rękę dziewczyny i negocjowali warunki zawarcia małżeństwa, czyli przede wszystkim kwestie posagu. Decyzja o małżeństwie należała do rodziców, choć na wsi małżeństwa nie były na ogół narzucane wbrew woli młodych. Dominikowa pyta Jagnę o zdanie, nie zmusza jej do poślubienia znacznie starszego Boryny, choć jego pozycja majątkowa bardzo jej odpowiada. Kwestie finansowe miały w tym względzie zasadnicze znaczenie.

Wesele w „Chłopach”

Odbywało się tradycyjnie w domu panny młodej, gdzie specjalnie na tę okazję odświętnie przybierano izbę. Bracia Jagny powynosili z domu sprzęty domowe, pobielili ściany świeżym wapnem i poustawiali w izbie ławy dla gości, stół nakryto cienkim płótnem. Jagna sama przygotowała wycinanki z papieru kolorowego, żeby ustroić dom. Wesele powinno być huczne, choć oczywiście wszystko zależało od zamożności gospodarzy. Wesele Jagny i Boryny było wystawne, kobiety gotowały sute jedzenie, a goście bawili się przez kilka dni.

Pierwsi goście pili wódkę za zdrowie młodej pary, tzw. „przepijane”. Kobiety przynosiły różne podarunki, najczęściej: jedzenie, chleby, mąkę, kury, niektórzy dawali monety w prezencie dla młodych i w ramach wynagrodzenia gospodyni za ucztę.

Pannie młodej obcinano panieński warkocz. Długie włosy były przywilejem panien, mężatki zakrywały je chustami. Takie symboliczne obcięcie włosów oznaczało przyjęcie panny do grona mężatek, a więc osiągnięcie przez nią wyższego statusu. Kiedy Jagna nie chce dać sobie obciąć włosów, kobiety jej perswadują:

(…) będzie tu nowe porządki zakładała! Dworskie pannice niechta z siebie cudaki robią i pośmiewisko, niechta z kudłami jak Żydowice jakie chodzą - wolno im, kiej głupie, a tyś gospodarska córka z dziada pradziada, nie żadne miejskie pomietło, toś robić, winna jak pan Bóg przykazał, jak zawżdy w naszym gospodarskim stanie się robiło... Znam ja te miejskie wymysły, znam... jeszcze nikomu one na zdrowie nie wyszły! (…).

Weselnicy szli do domu panny młodej w barwnym, wesołym korowodzie prowadzonym przez muzykantów. Później udawali się po pana młodego, a następnie prowadzili młodą parę do kościoła. Stamtąd wszyscy wracali do domu weselnego, gdzie młodych witała matka:

(…) już ona państwa młodych na progu witała obrazem i tym świętym chlebem i solą, a potem nuż się ze wszystkimi z nowa witać, a obłapiać i do izby zapraszać”.

Goście spędzają czas przy suto zastawionym stole i na wesołych zabawach, są tańce i inne gry m.in.: chodzi lisek koło drogi, przepiórka, świnka i inne przebieranki.

Ważnym obrzędem były oczepiny, a więc symboliczna zamiana panieńskiego wianka na czepek oznaczający mężatkę. Zwyczaj ten miał swój ścisły scenariusz – najpierw Jagnę nakryto białą płachtą, druhny próbowały ją odbić, ale bronili jej drużbowie i starszyzna. Potem panna młoda „wkupywała” się w łaski doświadczonych gospodyń. W końcu druhny otoczyły ją sznurem z pszenicy, tak że ktokolwiek chciał z nią zatańczyć, musiał się przez nie przedrzeć „i hulać w kole, nie bacząc, że go ta i prażyły drugimi powrósłami po słabiźnie”.

Kolejnym etapem wesela było przeprowadzenie panny młodej do domu męża. Razem z nią przenoszono dobytek, prowadzono krowę i niesiono skrzynię, pierzynę i inne przedmioty. Tu znów witano ją chlebem i solą. Nie był to jednak koniec zabawy, która mogła trwać jeszcze kilka dni.

Boże Narodzenie w „Chłopach”

W zimie chłopi

Polecamy również:

  • Zaduszki w Chłopach - opis

    Dzień Zaduszny obchodzono w Lipcach hołdując dawnym tradycjom. Wszyscy mieszkańcy udawali się na nieszpory do kościoła, z drugiej strony – kultywowali zwyczaj oddawania czci przodkom, który ksiądz piętnował jako pogański. Więcej »

Komentarze (8)
Wynik działania 5 + 4 =
Tomi
2021-11-09 10:30:21
Kompetentny i dokładny opis. Polecam.
Boryna
2021-05-20 11:22:10
Tak było potwierdzam
Pies
2021-01-26 18:14:17
super aż mam ochote zjeść prace domową jakiemuś dzieciakowi
AAA
2020-05-13 08:47:48
GIT
J00r
2019-09-09 18:35:44
Wspaniałe ogółem tu tego
Jola
2018-06-04 16:55:50
świetne
Jaśko
2017-11-14 08:15:48
Jo to pszepisoł przod lekcjom, super!
Michał Ciechanowicz
2016-09-14 19:25:42
Bardzo sóper opisanie wszystkich poczebnych rzeczy
Ostatnio komentowane
Spoko, jednak że Bibia to sterta kłamstw. Tak na prawdę to Boga nie ma ale katolicy sob...
• 2022-10-04 13:09:03
XDzbshxbz
• 2022-10-04 11:44:06
1Tm 3:15 "Gdybym jednak się opóźniał, będziesz już wiedział, jak należy zachowywa...
• 2022-10-03 20:33:03
Super
• 2022-10-03 17:32:47
Przydały mi się te choroby
• 2022-10-02 10:10:41