Struktura i funkcjonowanie ekosystemu

Ekosystem - definicja

Pojęcie ekosystemu wprowadził Arthur Tansley w 1935 roku. Zdefiniował go jako jednostkę ekologiczną, w skład której wchodzi ogół roślin i zwierząt zajmujących określone terytorium łącznie z środowiskiem fizycznym i chemicznym, w którym organizmy te żyją i z którym są powiązane różnymi relacjami.

Współcześnie ekosystem określa się jako kompletny, dynamiczny układ ekologicznych, który tworzy biocenoza wraz z biotopem.

Ekosystem leśny biocenoza

Ekosystem leśny/Malene Thyssen (11.05.2005)/commons.wikimedia.org

Biocenoza – ożywione elementy środowiska, a więc wszystkie organizmy zamieszkujące określony obszar.

Biotop – nieożywione (abiotyczne) elementy środowiska, w skład którego wchodzą m.in. woda, gleba, rzeźba terenu, nasłonecznienie, klimat itp.

Ekosystem = biocenoza + biotop

Podział ekosystemu

Ekosystemy możemy podzielić na:

ekosystemy sztuczny, czyli takie, który powstały przy udziale człowieka (np. oczko wodne);
ekosystemy naturalne, czyli takie, które powstały w wyniku działania sił przyrody, bez ingerencji człowieka (np. jezioro naturalne, las);

Obszar stanowiący granicę między dwoma ekosystemami nosi nazwę ekotonu. Ta strefa przejściowa charakteryzuje się bioróżnorodnością, ponieważ występują tu gatunki pochodzące z sąsiadujących ze sobą ekosystemów oraz typowe dla ekotonu.

Biocenoza

W biocenozie wyodrębnić możemy producentów i konsumentów.

Producenci – organizmy samożywne (autotroficzne), które w procesie fotosyntezy z prostych związków nieorganicznych (woda, dwutlenek węgla) produkują związki organiczne stanowiące materiał budulcowy swoich ciał. Fotosyntezujący producenci to głównie rośliny, ale też niektóre protisty (bruzdnice, okrzemki), czy bakterie (sinice).  Do producentów zaliczamy także chemoautotrofy, czyli bakterie chemosyntezujące.

Konsumenci – są to organizmy cudzożywne, które odżywiają się materią organiczną wyprodukowaną przez producentów. Wśród konsumentów wyróżniamy:

biofagi – organizmy, których pokarm stanowią żywe organizmy (żywa biomasa);
saprofagi – organizmy, których pokarm stanowi martwa materia organiczna (szczątki roślin i zwierząt);

W grupie konsumentów wyodrębniono reducentów (destruentów), do których zaliczamy bakterie i grzyby. Destruenci rozkładają martwą materię organiczną do prostych związków nieorganicznych, które są pobierane przez producentów.

Choć poszczególne ekosystemy są zróżnicowane, to jednak ich struktura przestrzenna jest podobna. Najwyższe partie ekosystemu zajmują zawsze producenci (np. w lesie korony drzew), gdyż mają tu najlepszy dostęp do światła. Najniższe partie ekosystemu (np. dno jeziora), tam gdzie gromadzi się martwa materie organiczna (detrytus), zajmują z kolei destruenci. Przestrzenne rozmieszczenie ekosystemu łatwo zaobserwować w morzu i w jeziorze.

Polecamy również:

  • Obieg materii i przepływ energii w ekosystemie – schemat

    Każdy ekosystem charakteryzuje się zamkniętym obiegiem materii. Obejmuje on pierwiastki, które krążą pomiędzy organizmami, a otaczającym je środowiskiem. Materia krąży w ekosystemie zataczając koło – przechodzi ze środowiska do kojonych poziomów troficznych  (producentów –... Więcej »

  • Łańcuchy pokarmowe – definicja

    Łańcuch pokarmowy to ciąg organizmów ustawionych w takiej kolejności, że każde poprzednie ogniowo stanowi źródło pokarmu dla następnego ogniwa w szeregu. Łańcuchy pokarmowe wiążą ze sobą grupy organizmów będących producentami, konsumentami i reducentami. W zależności od kolejności... Więcej »

  • Cykle biogeochemiczne – funkcjonowanie ekosystemu

    Cykl biogeochemiczne to krążenie pierwiastka w biosferze pomiędzy światem ożywionym, a nieożywionym. Obieg węgla w przyrodzie W atmosferze węgiel obecny jest w postaci dwutlenku węgla. Głównym jego źródłem jest oddychanie wewnątrzkomórkowe organizmów żywych (roślin, zwierząt,... Więcej »

  • Sukcesja ekologiczna – definicja, rodzaje, przykłady

    Sukcesja ekologiczna jest to proces ewolucji ekosystemu, czyli stopniowych kierunkowych zmian prowadzących do zmiany struktury gatunkowej ekosystemu, a więc przekształcania się jednego ekosystemu w inny. W wyniku serii powolnych przekształceń jedne biocenozy ustępują miejsca innym, aż do momentu osiągnięcia... Więcej »

  • Nisza ekologiczna – definicja, przykłady

    W sensie dosłownym nisza to miejsce, pewna przestrzeń. W ekologii jest to pojęcie o znacznie szerszym znaczeniu, różnie definiowane przez naukowców. Według  Grinnella, który jako pierwszym użył tego sformułowana w 1917 r., nisza ekologiczna to zbiór cech gatunkowych,... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 4 =
Ostatnio komentowane
Przydały mi się te choroby
• 2022-10-02 10:10:41
Yyy
• 2022-10-01 13:23:41
Super przydało mi się to do zadania z Religii
• 2022-09-29 12:48:27
Dziękuję, pomogło mi w nauce :)
• 2022-09-29 12:05:27
Bardzo pomocny
• 2022-09-29 09:23:04