Skrótowce - odmiana, liczba, rodzaj, literowce, sylabowce, mieszane

Skrótowce to słowa utworzone z wybranych liter wyrazów wchodzących w skład wielowyrazowych nazw instytucji, firm, urzędów, organizacji, stowarzyszeń itp. Zapisuje się je wielkimi literami (MOPS - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, ONZ - Organizacja Narodów Zjednoczonych).

 

RODZAJE SKRÓTOWCÓW

1.Literowce złożone są z pierwszych liter skracanej nazwy, litery te czytamy osobno np. PSL - Polskie Stronnictwo Ludowe [wym. pe-es-el].

2. Głoskowce powstają z pierwszych liter nazwy i czytane są jak wyraz, np. TOPR - Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe [wym. topr].

3. Sylabowce tworzy się z grup głosek, najczęściej pierwszych sylab wyrazów tworzących nazwę, np. RAFAKO - Raciborska Fabryka Kotłów [wym. rafako].

4. W mieszanych łączy się zasady tworzenia skrótowców opisanych powyżej, np. CBOS - Centrum Badania Opinii Publicznej [wym. ce-bos, czyli literowiec + głoskowiec].

 

ZASADY SKRACANIA I ZAPISU

1. W skrótowcach rodzimych i obcych przyswojonych nie stosuje się kropek.

2. Tworząc skrótowce, pomija się przecinki i łączniki występujące w skracanej nazwie, np. MRPiPS -Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, AGH - Akademia Górniczo-Hutnicza.

3. Małe litery w zapisie skrótowców:

a. spójniki i przyimki zapisuje się małymi literami (MOSiR - Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji),

2. jeżeli występuje głoska ch, zapisuje się ją jako Ch (ZChN - Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe), zasada nie dotyczy pozostałych dwuznaków (np. RP - Rzeczpospolita Polska),

3. istnieją skrótowce, w których tylko pierwsza litera jest wielka (Pewex - Przedsiębiorstwo Eksportu Wewnętrznego, Cepelia - Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego); są i takie, które zbudowano z połączenia wielkich i małych liter (PKOl - Polski Komitet Olimpijski, PZKosz - Polski Związek Koszykówki).

 

ODMIANA

1. Odmieniają się skrótowce zakończone na spółgłoskę lub nieakcentowane -a (np. WSiP, PWN, RAF, Desa). Odmianie nie podlegają skrótowce zakończone w wymowie na samogłoskę -e, -i, -o, -u (np. PZU, KGB, PKO) oraz akcentowane -a (np. AGH, PTTK).

2. W zapisie odmienionego skrótowca stosuje się łącznik oraz odpowiednią końcówkę fleksyjną (PZPN, PZPN-u, PZPN-em, PZPN-ie, PZPN-owi).

3. Skrótowce zakończone na [zet] lub [jot] zapisuje się wg wzoru: ONZ, ONZ-etu, ONZ-ecie oraz UJ, UJ-otu, UJ-ocie.

4. Skrótowce zakończone na t i ł w miejscowniku zapisuje się wg wzoru: LOT - Locie, PAT - Pacie oraz ZIŁ - Zile.

5. Skrótowce mające formę rzeczownika i kończące się małą literą odmienia się bez użycia łącznika, np. Desa, Desy, Desie, Desę itd.

 

ZASADY USTALANIA LICZBY I RODZAJU SKRÓTOWCA

1. Liczbę i rodzaj określa się po wskazaniu wyrazu nadrzędnego w nazwie, od której utworzono skrótowiec, np.:

- GOPR = Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, czyli pogotowie - rodzaj nijaki, liczba pojedyncza; GOPR zorganizowało, finansowane GOPR,

- PZU = Powszechny Zakład Ubezpieczeń, czyli zakład - rodzaj męski, liczba pojedyncza; PZU sponsorował, polecany PZU,

- RPA = Republika Południowej Afryki, czyli republika - rodzaj żeński, liczba pojedyncza; RPA ogłosiła, piękna RPA.

2. Liczbę i rodzaj można nadać, przyglądając się budowie skrótowców, np.:

- GOPR i inne skrótowce zakończone w wymowie na spółgłoskę mają rodzaj męski; (ten) GOPR zorganizował, (ten) finansowany GOPR,

- PZU i inne skrótowce zakończone w wymowie na akcentowane -e, -i, -o, -u mają rodzaj nijaki; (to) PZU sponsorowało, (to) polecane PZU,

- RPA i inne skrótowce zakończone w wymowie na -a mają rodzaj żeński lub nijaki; (ta) RPA ogłosiła, (ta) piękna RPA.

Polecamy również:

Komentarze (0)
Wynik działania 3 + 2 =
  • Najnowsze
  • Losowe
Ostatnio komentowane
krokti
• 2024-04-21 14:15:02
bez marii bylby nikim, bez pozdra
• 2024-04-18 17:47:36
bARDZO FAJY TEKST! POWIEM SZCZERZE, ŻE MIAŁEM WZWÓD W TEMACIE PANIEN pOCKICH, ZWŁasza ...
• 2024-04-18 14:07:19
Fajne
• 2024-04-17 15:24:05
@Mariola - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy :)
• 2024-04-16 07:36:55