Orzeczenie - czasownikowe, imienne

Co to jest orzeczenie

Orzeczenie to najważniejsza część zdania. Informuje o tym, co robi podmiot, co się z nim dzieje lub w jakim jest stanie, czyli nazywa czynność (Ala śpiewa.), proces (Jabłka dojrzewają.) lub stan (Obraz wisi na ścianie).

Zdanie może składać się wyłącznie z orzeczenia, np. Pada.

W zdaniu pojedynczym występuje jedno orzeczenie, np. Adam zjadł obiad. W zdaniu złożonym występują co najmniej dwa orzeczenia, np. Adam zjadł obiad, który ugotowała mama.

 

Rodzaje orzeczeń

Orzeczenie czasownikowe może być wyrażone:

a. osobową formą czasownika, np.

Czy Ala kupi bilety? Lew upolował antylopę. W Tatrach wieje halny!

b. bezosobową formą czasownika zakończoną na -no, -to, np.

Ogłoszono wyniki wyborów. W Amazonii odkryto nieznany gatunek mrówek.

c. czasownikami typu trzeba, można, warto, np.

Trzeba wyruszyć rankiem. Można uzyskać rabat. Warto wybrać się w góry.

d. nieosobową konstrukcją z zaimkiem „się”, np.

W życiu liczy się uczciwość. Tutaj mówi się po hiszpańsku.

 

Warto wiedzieć!

Orzeczeniem czasownikowym są także formy złożone czasownika (np. formy czasu przyszłego - Będziesz miała kłopoty!, trybu rozkazującego – Niech Ala zmywa naczynia! lub trybu przypuszczającego – On by ci pomógł.).

W skład orzeczenia czasownikowego wchodzi przeczenie „nie” (Adam nie lubi owoców.) oraz zaimek „się” (Adam obraził się na mnie.).

 

Orzeczenie imienne składa się z dwóch elementów – łącznika i orzecznika.

Łącznik to osobowa forma czasownika być, zostać, stać się, wydawać się, okazać się, zrobić się a orzecznik może być wyrażony za pomocą:

a. rzeczownika (Adam zostanie malarzem.),

b. przymiotnika (Problem wydaje się banalny.),

c. przysłówkiem (Miło jest wypoczywać.),

d. liczebnikiem (Jestem trzeci na liście),

e. zaimkiem (Zwycięstwo jest nasze),

f. wyrażeniem przyimkowym (Ten dom jest z cegły).

 

Warto wiedzieć

Łącznikiem może być wyraz „to”, np. Składnia to nauka o częściach mowy.

Polecamy również:

  • Podmiot - definicja, rodzaje podmiotów

    Co to jest podmiot Podmiot jest częścią zdania, która nazywa wykonawcę czynności wyrażonej orzeczeniem. Aby wskazać w zdaniu podmiot, należy najpierw odszukać orzeczenie, a następnie zapytać, kto lub co wykonuje czynność. Np. Piotr recytuje wiersz. Kto recytuje?... Więcej »

  • Przydawka

    Co to jest przydawka Przydawka jest częścią zdania, która określa rzeczownik lub zaimek rzeczowny. Odpowiada na pytania: jaki?, który?, czyj?, ile?, czego? Więcej »

  • Dopełnienie - bliższe, dalsze

    Co to jest dopełnienie Dopełnienie to część zdania, która zawiera informacje uzupełniające treść czasownika. Odpowiada na pytania przypadków zależnych, czyli dopełniacza (kogo?, czego?), celownika (komu?, czemu?), biernika (kogo?, co?), narzędnika (z kim?, z czym?) oraz miejscownika (o... Więcej »

  • Okolicznik - miejsca, czasu, sposobu, przyczyny, celu, warunku, przyzwolenia, stopnia i miary

    Co to jest okolicznik Okolicznik jest częścią mowy, która (podobnie jak dopełnienie) określa czasownik. Umożliwia doprecyzowanie na przykład tego, gdzie, kiedy, w jaki sposób lub z jakiego powodu coś się dzieje. Więcej »

Komentarze (7)
Wynik działania 1 + 5 =
Mateusz
2022-01-10 16:27:27
Danke
Paulina
2021-06-09 09:47:44
Dziękuję bardzo!
Karolina
2021-03-29 15:28:02
dzięki, akurat się uczę na kartkowke z polaka
Mateusz
2020-05-05 15:03:17
łatwe to ez
ADMIN
2020-03-30 08:22:16
Jakub - dziękujemy za zwrócenie uwagi - wpis został poprawiony. Pozdrawiamy
Jakub
2020-03-28 10:52:40
Na pierwszej stronie artykułu, występuje zdanie: "W zdaniu pojedynczym występuje jedno orzeczenie, np. Adam zjadł obiad.", w którym wytłuszczony został wyraz obiad. Wyraz ten nie jest orzeczeniem, a wyróżnienie go daje czytelnikowi do zrozumienia, że jest odwrotnie.
sebix214
2020-02-04 15:34:42
xd
Ostatnio komentowane
slabe fch0j
• 2022-11-30 16:07:03
dzięki
• 2022-11-28 16:21:19
ok
• 2022-11-25 15:27:39
super
• 2022-11-24 18:51:50