Środowisko przyrodnicze Ameryki Północnej i Południowej

Wybrzeża Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oblewane są przez wody 2 oceanów: Oceanu Spokojnego z zachodu i Oceanu Atlantyckiego ze wschodu (jeśli wyróżniamy 4 oceany, wówczas również Oceanu Arktycznego od północy).
Ameryka Północna ma bardzo silnie rozczłonkowaną linię brzegową – wyspy i półwyspy stanowią ponad 25% powierzchni kontynentu. Liczne wzdłuż jej wybrzeży są też morza przybrzeżne i zatoki. Linia brzegowa Ameryki Południowej jest rozwinięta dużo słabiej.

U wybrzeży Ameryki Północnej można wyróżnić następujące morza przybrzeżne i zatoki (patrząc od północnego-wschodu): Morze Beringa, Morze Czukockie, Morze Beauforta, Morze Baffina, Zatokę Hudsona, Zatokę Świętego Wawrzyńca, Morze Karaibskie z Zatoką Meksykańską, Zatokę Kalifornijską i Zatokę Alaska.
Morze Beringa i Morze Czukockie łączy Cieśnina Beringa (oddzielająca jednocześnie Amerykę Północną od Eurazji). Inne ważne cieśniny to: Cieśnina Hudsona prowadząca z otwartych wód Oceanu Atlantyckiego do Zatoki Hudsona, Cieśnina Davisa – łącząca wody północnego Atlantyku z Morzem Baffina, Cieśnina Florydzka – łącząca  wody Zatoki Meksykańskiej z otwartym Atlantykiem oraz Cieśnina Jukatańska – łącząca Zatokę Meksykańską z Morzem Karaibskim.
Wśród półwyspów wzdłuż wybrzeży Ameryki Północnej największe są: Labrador, Jukatan, Płw. Kalifornijski, Floryda i Nowa Szkocja.
Częścią Ameryki Północnej jest największa wyspa świataGrenlandia (powierzchnia 2 174 tys. km2). Inne duże wyspy to: Ziemia Baffina (507 tys. km2 powierzchni), Wyspa Wiktorii  (217 tys. km2 powierzchni) i Wyspa Ellesmere’a  (196 tys. km2 powierzchni). Wyspy te należą  do Archipelagu Arktycznego składającego się z ponad 73 tys. wysp. Dalej na południe leży Nowa Fundlandia. Kolejne zgrupowanie wysp leży na wodach Morza Karaibskiego i Zat. Meksykańskiej. Są to Bahamy, Kajmany, Wielkie Antyle (Kuba – 110,8 tys. km2 powierzchni, Haiti, Jamajka i Portoryko) oraz Małe Antyle (m.in. Martynika, Trynidad, Aruba).
U północno-zachodnich wybrzeży Ameryki Północnej zlokalizowane są jeszcze 2 zgrupowania wysp – Aleuty rozciągające się pomiędzy Alaską i Płw. Kamczatka w Azji oraz wyspy południowej Alaski i Kolumbii Brytyjskiej (Kodiak, Wyspy Królowej Charlotte, Vancouver i inne).
U wybrzeży Nowej Szkocji w Zat. Fundy występują najwyższe pływy na świecie – 16 metrów.

Wybrzeża Ameryki Południowej oblewają wody tylko jednego morza przybrzeżnego – Morza Karaibskiego (z Zat. Wenezuelską). Stosunkowo urozmaicone jest wybrzeże Argentyny z zatokami San Jorze, San Matias i Białą oraz największym na świecie estuarium rzecznym – La Plata. Zatoką Morza Karaibskiego (o charakterze wysłodzonej laguny połączonej cieśniną z Zatoką Wenezuelską) jest też Maracaibo (czasami uważane za największe jezioro Ameryki Południowej, o powierzchni 13,2 tys. km2).
Wśród cieśnin najważniejsza jest Cieśnina Magellana, oddzielająca lądową część Patagonii od wyspy Ziemia Ognista. Szeroki (1 100 km) i głęboki (ponad 5 000 m) akwen pomiędzy południowym krańcem Ameryki Południowej a Półwyspem antarktycznym czasami okresla się jako Cieśninę Drake’a.
Półwyspy wzdłuż wybrzeży Ameryki Południowej nie są zbyt duże. Największe z nich to: Guajira w Kolumbii i Wenezueli, o powierzchni 14 tys. km2, Brunswick w południowym Chile i Valdes w Argentynie. U północnych wybrzeży Ameryki Południowej położone są niektóre z Małych Antyli, zaliczane już jednak do Ameryki Północnej. Wśród wysp zaliczanych do Ameryki Południowej największa to: Ziemia Ognista (powierzchnia prawie 48 tys. km2). Jest to jedna z licznych wysp na południowym i zachodnim wybrzeżu argentyńskiej i chilijskiej Patagonii

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

  • Parki narodowe w Ameryce Północnej

    W Ameryce Północnej i Ameryce Południowej założono wiele dużych parków narodowych, które służą zarówno ochronie przyrody, jak i są dużymi atrakcjami turystycznymi państw zlokalizowanych na tych kontynentach. Więcej »

Komentarze (2)
Wynik działania 3 + 5 =
^ nie słuchajcie go
2019-05-27 19:33:37
Dlaczego? Przecież się zgadza.
co za debil to pisal XD
2016-12-18 14:49:46
Spokojnego z zachodu i Oceanu Atlantyckiego ze wschodu- jaki idiota to pisal XDDD
Ostatnio komentowane
Ani słowa o czworościanie którego krawędzie, powierzchnie i objętość - są wyrażon...
• 2024-03-04 21:58:56
takie łątwe
• 2024-03-04 15:46:48
"Mianem libertarianizmu zwykło się nazywać najbardziej radykalny nurt liberalizmu." No...
• 2024-03-01 10:11:23
Super i MEGA pomocne!
• 2024-02-28 10:18:34
joł joł jowisz najwiekszy olbrzym gazowy 5 od słonca na pewno nie przeoczysz choć mooj...
• 2024-02-27 14:59:44