Mapa jako źródło informacji geograficznej - geografia

Mapa to obraz powierzchni Ziemi lub jej części wykonany na płaszczyźnie. Jej podstawowe cechy to:

- wymierność, polegająca na zastosowaniu skali (określonego zmniejszenia obrazowanej powierzchni) oraz zasad odwzorowania wypukłej powierzchni na płaszczyźnie,
- użycie znaków umownych do prezentacji określonych treści geograficznych objaśnionych w legendzie mapy,
- uogólnienie obrazu, zwane generalizacją.
Mapy pozwalają przedstawić rozmieszczenie obiektów i zjawisk w przestrzeni. O ich lokalizacji informują współrzędne geograficzne (szerokość geograficzna i długość geograficzna), które można określić z pomocą siatki kartograficznej, odwzorowującej na mapie wybrane południki i równoleżniki ziemskie.

Obraz bardzo małego fragmentu powierzchni Ziemi przedstawiony na płaszczyźnie z pomocą znaków umownych to plan. Tak małą powierzchnię można traktować jak powierzchnię płaską, więc na planie nie trzeba uwzględniać odkształceń obrazu wynikających z kulistości Ziemi. Z tego powodu na planie brak współrzędnych geograficznych, zastępuje je siatka kwadratów, opisana podobnie do pola szachownicy. Kolumny oznaczone są literami, a wiersze – cyframi.

Systematycznie ułożony zbiór map to atlas geograficzny. Może obejmować całą Ziemię, lub tylko pojedyncze państwa i regiony; prezentować różne treści geograficzne (atlas ogólnogeograficzny), lub tylko wybrane treści (np. atlas morski). W odnalezieniu poszukiwanych obiektów może pomóc skorowidz nazw geograficznych, umieszczony zazwyczaj na końcu atlasu. Nazwę atlas upowszechnił kartograf pochodzenia flamandzkiego (urodził się we Flandrii w dzisiejszej Belgii) – Gerard Mercator. Na tytułowej stronie sporządzonego przez niego zbioru map widniał mityczny tytan – Atlas, dźwigający ziemski glob.

Nauka zajmująca się sporządzaniem oraz wykorzystaniem map to kartografia.

Współcześnie coraz częściej wykorzystywane są mapy numeryczne (cyfrowe). Przedstawiają one obiekty w przestrzeni z pomocą punktów, linii i wieloboków (mapy wektorowe) lub poprzez przypisanie wartości liczbowych kwadratowym polom podstawowym (pikselom), tworzącym dwuwymiarową siatkę (mapy rastrowe). Mapy takie mogą składać się z jednej lub z kilku warstw tematycznych, z których podstawową jest zazwyczaj cyfrowy model wysokości (Digital Elevation Model - DEM). Na mapach wektorowych punkty będące węzłami linii łamanych i wierzchołki wieloboków posiadają współrzędne geograficzne zapisane w przyjętym systemie odniesienia. Na mapach rastrowych współrzędne geograficzne zapisane w przyjętym systemie odniesienia przypisane są narożnikom pikseli (rastra). Mapy cyfrowe są podstawą Systemu Informacji Geograficznej (Geographic Information System - GIS). System Informacji Geograficznej obejmuje gromadzenie, przetwarzanie oraz wizualizację danych geograficznych. Ma on m.in. wspomagać procesy decyzyjne w gospodarce i administracji. Mapy cyfrowe są w obrębie Systemu Informacji Geograficznej środkiem wizualizacji danych geograficznych.

Mapy cyfrowe mogą powstać jako efekt:
- geodezyjnych pomiarow w terenie,
- przekształcenia ma papierowych (digitalizacji),
- w oparciu o zdjęcia lotnicze oraz zobrazowania satelitarne.

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

  • Skala mapy - definicja, liczbowa, liniowa, mianowana

    Skala mapy lub podziałka mapy to stosunek długości na mapie do odpowiadającej jej odległości w terenie. Więcej »

  • Kierunki geograficzne na mapie

    Wyróżniamy 4 główne kierunki geograficzne, zwane także czasami mniej precyzyjnie stronami świata. Więcej »

  • Rodzaje map geograficznych

    Opierając się na skali mapy dzielimy je na mapy: - małoskalowe wykonane w skali poniżej 1:500 000 (np. 1:2 000 000), - średnioskalowe wykonane w skali od 1:500 000 do 1:20 000, - wielkoskalowe wykonane w skali od 1:100 do 1:20 000. Więcej »

  • Legenda mapy - definicja, znaki kartograficzne

    Legenda mapy (nazwa pochodzi od łacińskiego legere - czytać) to dołączony do mapy tekst zawierający: - informacje o zasadach sporządzenia mapy (autor lub wydawca mapy, jej tytuł, rok wydania, skala, wiadomości o odwzorowaniu kartograficznym i orientacji mapy) - oraz objaśnienia kartograficznych znaków... Więcej »

  • Odwzorowania kartograficzne - definicja, rodzaje, zastosowanie

    Odwzorowanie kartograficzne to przyporządkowanie każdemu punktowi na mapie punktu na poziomej powierzchni Ziemi. Polega ono na przekształceniu zgodnie z określonymi zasadami matematycznymi siatki geograficznej w siatkę kartograficzną. Można tego dokonać rzutując fragment powierzchni elipsoidy ziemskiej na... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 4 + 1 =
Ostatnio komentowane
Super przydało mi się to do zadania z Religii
• 2022-09-29 12:48:27
Dziękuję, pomogło mi w nauce :)
• 2022-09-29 12:05:27
Bardzo pomocny
• 2022-09-29 09:23:04
git
• 2022-09-27 14:46:23
Ok
• 2022-09-27 12:59:27