Polityczna mapa świata i jej zmiany - opis - geografia - strona 4

Palestyny zagarnięta została przez Żydów, a niewielkie jej skrawki (Cisjordanię - Zachodni Brzeg Jordanu i Gazę z okolicą) zajęły Egipt i Jordania. Utraciły je zresztą w trakcie wojny sześciodniowej w 1967 roku. Obszary te wraz ze Wzgórzami Golan należącymi do Syrii stały się wbrew rezolucjom ONZ terytoriami okupowanymi przez Izrael. Po 1993 roku roku Zachodni Brzeg Jordanu i Strefa Gazy stały się częścią tzw. Autonomii Palestyńskiej, w ramach procesu pokojowego zainicjowanego przez Izrael i Palestyńczyków. Proces pokojowy został niestety zawieszony i obecnie obie strony co jakiś czas podejmują ze sobą walki.

Po 1991 roku po rozpadzie Związku Radzieckiego na Zakaukaziu i w Azji Środkowej powstało 8 nowych niepodległych państw - dawnych republik radzieckich. Ponadto na Zakaukaziu doszło do secesji kilku dawnych republik autonomicznych, w których zamieszkują mniejszości narodowe. Trzy z nich są samodzielne do dzisiaj, chociaż ich niepodległość nie jest powszechnie uznawana.

W Azji Południowej i Południowo-Wschodniej najwcześniej (w 2. połowie lat 40.tych XX wieku) niepodległość uzyskały Filipiny, Indonezja, Birma (dziś Myanmar), Indie (podzielone na Republikę Indii i Pakistan) i Sri Lanka (Cejlon). Najpóźniej – w latach 70.tych XX wieku – niepodległość odzyskały kraje arabskie we wschodniej części Płw. Arabskiego – Oman, Oman Traktatowy (Zjednoczone Emiraty Arabskie), Bahrajn i Katar. Jako ostatni do tej pory kraj w Azji niepodległość odzyskał Timor Wschodni. Ta dawna kolonia portugalska w 1975 roku została siłą włączona do Indonezji. Jej chrześcijańskiej ludności po kilkudziesięciu latach oporu uzyskała niepodległość w 2002 roku.

W roku 1960 i w ciągu kilku kolejnych lat niepodległość odzyskała większość krajów afrykańskich. Jako ostatnia (w 1990 roku) niepodległość uzyskała Namibia, dawna kolonia niemiecka, po 1918 roku zarządzana przez Związek Południowej Afryki (późniejsza Republika Południowej Afryki), najpierw jako terytorium mandatowe Ligi Narodów, a potem wbrew ONZ, które nie objęło Namibii systemem powiernictwa. Kolejne państwa niepodległe – Erytrea (1993 rok) i Sudan Południowy (2011 rok) oderwały się od Etiopii i Sudanu po długiej wojnie domowej. Państwem nieuznawanym, chociaż faktycznie istniejącym jest Somaliland, powstały w rezultacie dezintegracji Somalii. Obejmuje on obszar dawnej kolonii brytyjskiej (reszta Somalii była kolonią włoską).

W okresie od końca lat 60.tych do połowy lat 90.tych XX wieku niepodległość uzyskały niepodległe państwa Oceanii. W niniejszym dziesięcioleciu planowane są referenda niepodległościowe na francuskiej Nowej Kaledonii i na wyspie Bougainville należącej obecnie do Papui-Nowej Gwinei.

W 2013 roku istniały 194 państwa uznawane przez całą społeczność międzynarodową. Największym państwem świata jest Federacja Rosyjska (powierzchnia 17.075,4 tys. km2), najmniejszym Watykan (0,44 km2).

Rocznik Statystyczny GUS z 2012 roku wymienia 70 terytoriów niesamodzielnych, należących do: Wielkiej Brytanii (17 terytoriów), USA (14 terytoriów), Francji (13 terytoriów), Australii (7 terytoriów), Niderlandów (6 terytoriów), Norwegii (5 terytoriów), Nowa Zelandia (4 terytoria) oraz Danii i Hiszpanii (po 2 terytoria). Większość z nich to wyspy i archipelagi wysp, ale są wśród nich też miasta (np. brytyjski Gibraltar) i bazy wojskowe (np. amerykańska baza w Zat. Guantanamo na Kubie). Największe spośród tych terytoriów to zależna od Danii Grenlandia oraz antarktyczne terytoria, do których roszczą sobie prawa Australia, Norwegia, Nowa Zelandia i Wielka Brytania.

Istnieje też 10 państw i terytoriów nie uznawanych przez całą społeczność międzynarodową. Częściowo uznawane są: tureckojęzyczny Cypr Północny oddzielony od pozostałej greckojęzycznej części Cypru po inwazji wojsk tureckich w 1974 roku (uznawany tylko przez Turcję), dawne republiki autonomiczne Gruzji - Abchazja i Osetia Południowa (uznawane przez Rosję i 4 inne państwa), Tajwan, z którym stosunki dyplomatyczne utrzymują 23 państwa oraz Kosowo, uznawane przez prawie 100 państw. Niejasny status prawny mają: Palestyna (uznawana przez ONZ i kilka państw, mimo że nie ogłosiała formalnie niepodległości) oraz Sahara Zachodnia (uznawana przez niektóre państwa, której wieksza część jest okupowana przez Maroko). Nieuznawane przez żadne państwo, ale od wielu lat istniejące państwa to: Górski Karabach - separatystyczna dawna republika autonomiczna w Azerbejdżanie zamieszkana przez Ormian, Naddniestrze - separatystyczna republika, zamieszkan przez ludność rosyjskojęzyczną i ukraińskojęzyczną, która dzięki wsparciu armii rosyjskiej oderwała się od Mołdowy oraz Somaliland, który oderwał sie od Somalii.

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

Komentarze (1)
Wynik działania 2 + 5 =
ok
2021-12-14 18:42:49
okk
Ostatnio komentowane
Czyli,powiedzenie Polak Węgier dwa bratanki,nie jak się nie odnoszą względem pochodzen...
• 2022-06-16 19:03:58
ekstra
• 2022-06-18 17:12:40
ok
• 2022-06-08 15:52:28
dzięks
• 2022-06-06 19:26:13
Ale proste
• 2022-06-06 14:23:48